La­ge lo­nen in het oos­ten zijn slecht voor de héle EU

De kloof tus­sen de lo­nen in West- en Oost-Eu­ro­pa is al­leen maar gro­ter ge­wor­den. En dat is slecht voor de héle Eu­ro­pe­se Unie.

NRC Handelsblad - - Economie - Door on­ze cor­res­pon­dent Stép­ha­ne Alon­so

Door al­le re­cen­te, voor­al door de Fran­se pre­si­dent Em­ma­nu­el Ma­cron aan­ge­wak­ker­de, ophef over Oost-Eu­ro­pe­se loon­con­cur­ren­tie zou je het bij­na ver­ge­ten: ze zijn daar nog steeds stuk­ken ar­mer dan hier, in West-Eu­ro­pa. Ster­ker nog: de in­haal­slag van voor­ma­li­ge Oost­blok­lan­den is ge­stokt. Vol­gens woens­dag ge­pu­bli­ceerd on­der­zoek van ETUI (Eu­ro­pean Tra­de Union In­sti­tu­te), een aan de Eu­ro­pe­se vak­be­we­ging ver­bon­den denk­tank, is de loon­kloof tus­sen oos­te­lij­ke en wes­te­lij­ke EU-lid­sta­ten sinds cri­sis­jaar 2008 zelfs gro­ter ge­wor­den. Af­ge­zet te­gen het ge­mid­del­de loon in vijf­tien WestEu­ro­pe­se lan­den ver­dien­de een Pool­se ar­bei­der in 2008 31 pro­cent van dat be­drag. In 2016 was dat min­der: 29 pro­cent. De da­ling is vol­gens de Hon­gaar­se eco­noom Béla Gal­góc­zi, ver­bon­den aan ETUI, ook te zien in vijf an­de­re oos­te­lij­ke EU-lan­den: Roe­me­nië, Slo­ve­nië, Kro­a­tië, Honga­rije en Ts­je­chië. De Eu­ro­pe­se Com­mis­sie, zegt hij, wak­ker­de dit aan door het oos­ten na 2008 net zo hard te la­ten be­zui­ni­gen als het wes­ten, ook al ging het om twee we­zen­lijk ver­schil­len­de pa­ti­ën­ten. Bul­ga­rije ging er op voor­uit, re­la­tief dan: een Bul­gaar­se ar­bei­der zat in 2008 op slechts 12 pro­cent van een West-Eu­ro­pees loon en nu op 18 pro­cent.

Veel te la­ge sa­la­ris­sen

Ma­cron pro­tes­teer­de vo­ri­ge week, tij­dens een be­zoek aan Oost-Eu­ro­pa, te­gen Eu­ro­pe­se de­ta­che­rings­re­gels, die het mo­ge­lijk ma­ken om tij­de­lijk in een an­der land te wer­ken te­gen de in ei­gen land gel­den­de voor­waar­den. In de prak­tijk heeft dit ge­leid tot goed­ko­pe Oost-Eu­ro­pe­se ar­beid ten kos­te van duur­de­re lo­ka­le krach­ten. Meer­de­re West-Eu­ro­pe­se lan­den, waar­on­der Ne­der­land, be­plei­ten ‘ge­lijk loon voor ge­lijk werk’ en vra­gen om het in­per­ken van de­ta­che­ring.

Vol­gens Gal­góc­zi is het „ab­so­luut waar” dat de ar­beids­markt­re­gels be­ter kun­nen. Maar de ster­ke fo­cus op de­ta­che­ring gaat voor­bij aan de kern van het pro­bleem, na­me­lijk dat (Wes­ter­se) be­drij­ven in Oost-Eu­ro­pa zelf veel te la­ge sa­la­ris­sen be­ta­len. Ma­cron, vindt de eco­noom, zou zijn pij­len min­der moe­ten rich­ten op Oost-Eu­ro­pe­se re­ge­rin­gen, en meer op ei­gen mul­ti­na­ti­o­nals, die de la­ge­lo­nen­cul­tuur in het oos­ten in stand hou­den.

Eu­ro­par­le­men­ta­ri­ër Ag­nes Jon­ge­ri­us (PvdA) is blij met het on­der­zoek. Hoe­wel ook zij ij­vert voor stren­ge­re de­ta­che­rings­re­gels, vindt zij dat er snel iets aan die loon­kloof ge­daan moet wor­den. „Het loon­ver­schil tus­sen oost en west is niet ge­recht­vaar­digd. Zij zeg­gen daar te­recht: wij wil­len óók ge­lijk loon voor ge­lijk werk!”

Ge­brek aan op­waarts per­spec­tief

Een veel­ge­hoord ar­gu­ment: ar­bei­ders in Oost-Eu­ro­pa zijn min­der pro­duc­tief, de prij­zen voor le­vens­on­der­houd lig­gen daar la­ger, dus van­daar die la­ge­re lo­nen. Deels klopt dat ook wel, zegt Gal­góc­zi. Maar zijn on­der­zoek toont aan dat de loon­ont­wik­ke­ling wel érg fors ach­ter­loopt op de pro­duc­ti­vi­teits- en in­fla­tie­stij­ging in de re­gio. De pro­duc­ti­vi­teit in een Slo­waak­se au­to­fa­briek mag dan iets min­der zijn dan in een Duit­se, het sa­la­ris is er drie keer zo laag. Dat is moei­lijk te ver­de­di­gen.

Vol­gens Gal­góc­zi is die loon­kloof uit­ein­de­lijk een niet te on­der­schat­ten be­drei­ging. Het ge­brek aan op­waarts per­spec­tief jaagt de best op­ge­lei­de Oost-Eu­ro­pe­a­nen naar het bui­ten­land. En ter­wijl West-Eu­ro­pa klaagt over die ar­beids­mi­gra­tie, voedt de­ze ook de te­leur­stel­ling en an­ti-Eu­ro­pe­se sen­ti­men­ten in het oos­ten zelf. „De be­lof­te van EU-toe­tre­ding was dat men er op voor­uit zou gaan”, zegt de eco­noom. „Nu dit uit­blijft, stem­men men­sen op ver­keer­de po­li­ti­ci.” Hij wil maar zeg­gen: dat Po­len en Honga­rije mo­men­teel een au­to­ri­tai­re en EU-kri­ti­sche koers va­ren, komt er­gens van­daan.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.