Nooit ope­re­ren

We luis­te­ren vaak naar mu­ziek tij­dens het wer­ken. Maakt ons dat ook pro­duc­tie­ver? Dat hangt af van wie jij bent en waar je naar luis­tert. „Soms heb je een prik­kel van bui­ten­af no­dig om je brein te .” Zon­der mu­ziek hoor je die al­les­over­heer­sen­de piep van h

NRC Handelsblad - - Economie - Door on­ze me­de­wer­ker

Chris­tel Don oor de open­staan­de deu­ren waait een ka­ko­fo­nie aan ge­lui­den mijn werk­ruim­te bin­nen. Een buur­man die met de ho­ge­druk­spuit zijn bal­kon rei­nigt, trei­nen die langs den­de­ren en een krij­sen­de ba­by. Ik grijp naar mijn kop­te­le­foon en zet een ‘fo­cus­ses­sie’ op van on­li­ne plat­form Brain.fm. De ma­kers be­we­ren dat de­ze rit­mi­sche klan­ken mijn brein op zo’n ma­nier ac­ti­ve­ren dat mijn con­cen­tra­tie toe­neemt. Zou het echt?

We luis­te­ren vaak naar mu­ziek op ons werk, zo blijkt uit een on­der­zoek dat Rand­stad in 2012 liet uit­voe­ren. Ruim 80 pro­cent van de on­der­vraag­den luis­tert ie­de­re dag, 72 pro­cent zegt dat naast kof­fie ook mu­ziek nood­za­ke­lijk is om ’s mor­gens op te star­ten en bij­na ie­der­een vindt dat mu­ziek werk leu­ker maakt. Maar ga je ook echt be­ter wer­ken als je naar mu­ziek luis­tert?

Hoog­le­raar kli­ni­sche neu­ro­psy­cho­lo­gie Erik Scher­der (Vrije Uni­ver­si­teit Amsterdam) ver­diept zich al ja­ren in het ef­fect van mu­ziek op het brein. „Som­mi­ge men­sen wer­ken lie­ver in to­ta­le stil­te, maar er is ze­ker een groep voor wie mu­ziek een sti­mu­le­rend ef­fect heeft”, be­aamt Scher­der. „We ken­nen het al­le­maal: in de loop van de dag, daalt on­ze con­cen­tra­tie. Dan kan een prik­kel van bui­ten­af no­dig zijn om je brein een boost te ge­ven.”

Dat werkt als volgt: als klan­ken via je oren je her­se­nen bin­nen­ko­men, gaan ze eerst naar de her­sen­stam, legt Scher­der uit. In die her­sen­stam en het ge­bied er­om­heen wor­den stof­jes aan­ge­maakt (zo­als nor­adre­na­li­ne en se­ro­to­ni­ne) die zor­gen voor ‘op­win­ding’, het ge­voel dat je weer scherp wordt. De­ze stof­jes ko­men ver­vol­gens te­recht in de her­sen­schors die daar­door als het wa­re wordt ‘aan­ge­zet’ waar­door je be­ter fo­cust en je ge­con­cen­treerd kan door­wer­ken.

Rit­me

Or­tho­pe­disch chi­rurg Frank van den Ee­den (64) heeft nog bij­na geen dag zón­der mu­ziek ge­o­pe­reerd. Klas­siek ze­ker? „Juist niet!”, roept hij uit. „Als ik klas­siek op­zet, ga ik écht luis­te­ren, dat leidt af.” Op zijn iPod staan daar­om ruim vijf­dui­zend „pop­py songs”,

Co­con

Ie­mand die hier uit­ge­breid we­ten­schap­pe­lijk on­der­zoek naar heeft ge­daan, is mu­ziek­psy­cho­loog An­ne­li Haake (40) uit Brigh­ton. Zo wil­de ze we­ten waar­om men­sen op hun werk naar mu­ziek luis­te­ren. Naast dat dit ont­spant en ge­luk­kig maakt, bleek de be­lang­rijk­ste re­den: om niet af­ge­leid te ra­ken. Kan­to­ren zijn steeds va­ker open in­ge­richt waar­door je de he­le dag door ge­luid om je heen hebt: van bel­len­de col­le­ga’s tot ver­ga­de­rin­gen naast je bu­reau. Goed voor het team­ge­voel, maar min­der goed voor de con­cen­tra­tie dus. „Je kunt nu niet meer mak­ke­lijk even de deur dicht­trek­ken. In plaats daar­van zet­ten we een kop­te­le­foon op om on­ze ei­gen co­con te cre­ë­ren.”

Of dat dan ook een po­si­tief ef­fect heeft op on­ze ta­ken­lijst is een vraag die moei­lij­ker te be­ant­woor­den is. „Het is kie­zen uit twee kwa­den. Of voort­du­rend ge­stoord wor­den door col­le­ga’s of mis­schien een beet­je door de mu­ziek.” Zijn er dan geen mu­ziek­stuk­ken die écht be­we­zen ef­fect heb­ben op on­ze con­cen­tra­tie? He­laas, mu­ziek is niet een soort ma­gisch won­der­mid­del, lacht Haake. Zo speelt ook per­soon­lijk­heid een be­lang­rij­ke rol. „Wie in­tro­vert is, heeft al ge­noeg aan mu­ziek met heel wei­nig be­ats, ter­wijl een ex­tra­vert per­soon juist veel meer prik­kels no­dig heeft om be­ter te gaan pres­te­ren.” Juist om­dat het zo per­soon­lijk is, is het een no go om mu­ziek op te zet­ten die door het he­le kan­toor Frank van den Ee­den, chi­rurg schalt, al­dus Haake. „Wil mu­ziek een po­si­tief ef­fect heb­ben op het brein, dan moet het in elk ge­val zelf ge­ko­zen zijn, an­ders ge­beurt het om­ge­keer­de: ir­ri­ta­tie is niet goed voor je ar­beids­ethos.”

Wat de on­der­zoe­ker ver­baast, is dat er nog steeds veel men­sen zijn die op hun werk niet naar mu­ziek mo­gen luis­te­ren. „Ik krijg re­gel­ma­tig be­richt­jes van men­sen die me mai­len hoe ze hun ma­na­ger zo ver krij­gen dat mu­ziek wordt toe­ge­staan op de werk­vloer.” Bij­voor­beeld bij ban­ken of ver­ze­ke­rings­be­drij­ven wordt het nog steeds ge­zien als iets dat je maar in je vrije tijd doet, om­dat het juist zou af­lei­den van werk. „Het lijkt bij­na een soort ethi­sche kwes­tie, als­of je iets fout doet als je mu­ziek be­luis­tert.” Als men­sen zelf den­ken dat ze er baat bij heb­ben, laat die keu­ze dan aan hen, ad­vi­seert Haake.

In het al­ge­meen komt er ech­ter steeds meer ruim­te voor mu­ziek op de werk­vloer. Een goe­de ont­wik­ke­ling, vindt pro­fes­sor Scher­der die er zelf ook re­gel­ma­tig mee ex­pe­ri­men­teert. Laatst nog, toen hij aan het ein­de van de mid­dag nog even ge­con­cen­treerd door een aan­tal on­der­zoe­ken van zijn pro­mo­ven­di heen moest. Toen zet­te hij Ade­le op. En daar­na Jo­hann Pa­chel­bels Ca­non in D. „Het hangt erg van mijn dag en stem­ming af waar ik zin in heb, hoor”, be­na­drukt Scher­der. „Het kan ook zo­maar reg­gae zijn.”

uit­wer­king had op zo­wel het hu­meur als de pro­duc­ti­vi­teit van de men­sen. Hoe zit dat an­no 2017 in de kan­toor­tuin? Wat is de rol van mu­ziek daar?

van de Be­at­les tot Cold­play, maar ook lied­jes uit Afri­ka en Bra­zi­lië. De mu­ziek die hij in de ope­ra­tie­zaal op­zet, hoort hij ei­gen­lijk niet eens, maar ze brengt ie­der­een wel in een­zelf­de rit­me, ver­telt Van den Ee­den. „Daar­door wordt er ge­con­cen­treerd ge­werkt en is er geen ruim­te voor af­lei­ding zo­als klets­praat­jes over het week­end.” Hij ver­gat zijn iPod ooit één keer. Een leeg ge­voel, ver­telt hij. „Dan hoor je al­leen die al­les­over­heer­sen­de piep van het an­es­the­sie­toe­stel.”

Van den Ee­den is niet de eni­ge arts die graag mu­ziek op­zet. Uit Brits on­der­zoek blijkt dat 8 op de 10 chi­rur­gen mu­ziek draai­en tij­dens het ope­re­ren, twee keer zo veel als in Ne­der­land. On­der­zoe­ken naar het ef­fect van mu­ziek op werk zijn er in over­vloed. Het is geen nieu­we trend. In fa­brie­ken werd van­af de ja­ren der­tig ook vaak mu­ziek ge­draaid om de ar­bei­ders scherp en vro­lijk te hou­den tij­dens zich her­ha­len­de, saaie ta­ken. De ve­le on­der­zoe­ken die ge­daan zijn la­ten zien dat mu­ziek een po­si­tie­ve

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.