Sa­tel­lie­ten chec­ken pre­cies hoe­veel CO2 een stad uit­stoot

Sa­tel­lie­ten kun­nen nu con­tro­le­ren of lan­den hun af­spra­ken over ver­min­de­ring van broei­kas­gas­sen na­ko­men.

NRC Handelsblad - - Voorzijde Pagina - Door on­ze redacteur Mar­cel aan de Brugh

De in 2014 ge­lan­ceer­de AM­STER­DAM. sa­tel­liet OCO-2 meet met tot nog toe on­ge­ken­de pre­ci­sie de con­cen­tra­tie CO2 in de at­mos­feer. Hij meet de uit­stoot op het ni­veau van in­di­vi­du­e­le vul­ka­nen en ste­de­lij­ke ge­bie­den. Dat was van­uit de ruim­te niet eer­der mo­ge­lijk.

Dit blijkt uit de eer­ste gro­te on­der­zoeks­re­sul­ta­ten van de NASA-sa­tel­liet. Het tijd­schrift Scien­ce pu­bli­ceer­de ze vrij­dag, in maar liefst vijf ar­ti­ke­len. „Bin­nen­kort kun­nen we met dit soort sa­tel­lie­ten ve­ri­fi­ë­ren of ste­den en lan­den zich aan hun be­leid hou­den om de uit­stoot te ver­min­de­ren”, zegt Wou­ter Pe­ters, hoog­le­raar kool­stof­kring­loop aan zo­wel de Rijks­uni­ver­si­teit Gro­nin­gen als aan de Wa­ge­nin­gen Uni­ver­si­teit. Hij was niet bij het on­der­zoek be­trok­ken.

De OCO-2 is de twee­de sa­tel­liet die met spec­traal­ana­ly­se in het in­fra­rood broei­kas­gas­sen in de at­mos­feer meet. In 2009 werd al de Ja­pan­se Go­sat ge­lan­ceerd. „Maar daar­van is de re­so­lu­tie een stuk min­der”, zegt Pe­ters. In dat­zelf­de jaar lan­ceer­de ook NASA al een sa­tel­liet be­doeld voor CO2-me­tin­gen. Maar die lan­ce­ring mis­luk­te – de sa­tel­liet stort­te in de Zui­de­lij­ke Oce­aan. „Dat was een enor­me klap voor het veld”, zegt Pe­ters.

Nauw­keu­ri­ge­re me­tin­gen van CO2 in de lucht moet kli­maat­on­der­zoe­kers een pre­cie­zer in­zicht ge­ven in de uit­wis­se­ling van het mo­le­cuul tus­sen oce­a­nen, land en de at­mos­feer. Daar­mee zijn kli­maat­mo­del­len te ver­be­te­ren.

Uit de me­tin­gen van de OCO-2 blijkt bij­voor­beeld hoe ver­schil­lend de tro­pi­sche ge­bie­den in Zuid-Ame­ri­ka, Afri­ka en Azië heb­ben ge­re­a­geerd op de El Ni­ño van 2015-2016. Het kli­maat­fe­no­meen El Ni­ño doet zich eens in de twee tot ze­ven jaar voor in de Gro­te Oce­aan rond de eve­naar. Het be­ïn­vloedt weer­pa­tro­nen in gro­te de­len van de we­reld. In zo­wel tro­pisch Zuid-Ame­ri­ka, Afri­ka en Azië werd in de maan­den daar­na een ho­ger dan ge­mid­del­de CO2-con­cen­tra­tie in de lucht ge­me­ten. Maar bij elk had dat een an­de­re oor­zaak, zo schrijft de in­ter­na­ti­o­na­le groep we­ten­schap­pers. In de Zuid-Ame­ri­kaans tro­pen leid­de een sterk ver­min­der­de neer­slag tot sterf­te van bo­men en een la­ger dan ge­mid­del­de op­na­me van CO2 voor de fo­to­syn­the­se. In In­do­ne­sië leid­den droog­te en hit­te tot hef­ti­ge veen­bran­den, waar­bij veel CO2 vrij­kwam.

Pe­ters zet wel kant­te­ke­nin­gen bij de nieuws­waar­de van de re­sul­ta­ten. Veel was al be­kend uit al­ler­lei eer­der on­der­zoek op de aar­de (me­tin­gen aan oce­a­nen, land, lucht), al dan niet ge­com­bi­neerd met al be­staan­de, gro­ve­re sa­tel­liet­da­ta. Dat bij­voor­beeld de mon­di­a­le CO2-con­cen­tra­tie door het jaar heen schom­melt – met een piek in april – was al be­kend.

Pe­ters: „Ik krijg het idee dat de on­der­zoe­kers er veel aan ge­le­gen was om in Scien­ce te ko­men. Om te la­ten zien dat je met die du­re sa­tel­liet fan­tas­ti­sche din­gen kunt doen.” Vol­gens de hoog­le­raar speelt mee dat de mis­sie ei­gen­lijk maar twee jaar zou du­ren, en nu dus al­weer af­ge­lo­pen zou zijn. „Nu heb­ben ze mu­ni­tie om de mis­sie ver­lengd te krij­gen.”

Pe­ters was door één pu­bli­ca­tie toch ver­rast: die over de CO2-be­pa­lin­gen bo­ven Los An­ge­les, en bij de vul­kaan Ya­sur op de ei­lan­den­groep Va­nu­a­tu. „Dat je zo lo­kaal de CO2-con­cen­tra­tie kunt be­pa­len, is wel mooi”, zegt hij. Bij Los An­ge­les was bij­voor­beeld dui­de­lijk te zien dat de lucht bo­ven de stads­kern méér CO2 be­vat­te dan die bo­ven de pe­ri­fe­re ge­bie­den, die weer ho­ger scoor­den dan de woes­tijn ten noor­den van de me­tro­pool.

In­tus­sen werkt NASA hard aan weer een nieu­we sa­tel­liet, OCO-3, die vol­gens plan in 2018 wordt ge­lan­ceerd en van­af het in­ter­na­ti­o­naal ruim­te­sta­ti­on CO2-me­tin­gen zal uit­voe­ren.

IL­LU­STRA­TIE NASA/JPL-CALTECH

De Ame­ri­kaan­se OCO-2-sa­tell­liet meet zo ge­de­tail­leerd dat hij zelfs de CO2-uit­stoot van één stad of één vul­kaan kan me­ten.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.