Is 25 jaar. Het boek ver­koopt nog steeds goed, on­danks veel kri­tiek.

NRC Handelsblad - - Leven - Door on­ze me­de­wer­ker

An­ke Meij­er an­nen ko­men van Mars, vrou­wen ko­men van Ve­nus. Zelfs al heb je het ge­lijk­na­mi­ge boek van re­la­tie­the­ra­peut en zelf­hulp­goe­roe John Gray niet ge­le­zen, dan nog is de kans groot dat je de uit­spraak kent, al dan niet hebt ge­mom­peld tij­dens een on­e­nig­heid met een (he­te­ro­sek­su­e­le) part­ner.

Man­nen ko­men van Mars, Vrou­wen ko­men van Ve­nus kwam 25 jaar ge­le­den uit. En on­danks dat er al van­af dag één weer­stand was te­gen John Grays uit­gangs­punt dat man­nen en vrou­wen zo ver­schil­lend zijn, dat ze van an­de­re pla­ne­ten ko­men, ver­koopt het boek – net als de tien­tal­len spin-offs die Gray schreef – nog steeds jaar­lijks we­reld­wijd hon­derd­dui­zen­den exem­pla­ren. Een film­stu­dio in Hol­ly­wood heeft af­ge­lo­pen zo­mer de rech­ten ge­kocht om er een film van te ma­ken. En spe­ci­aal voor het 25-ja­rig be­staan, geeft Gray een ge-up­da­te­te kijk op Mars en Ve­nus in Voor­bij Mars & Ve­nus, dat sinds be­gin de­ze maand in de schap­pen ligt. Hoe werd één boek zo’n fe­no­meen? „Het is een ge­wel­di­ge, gim­mic­ky boek­ti­tel”, zegt Jes­si­ca Lamb-Sha­pi­ro, schrijf­ster van het boek Pro­mi­se Land waar­voor ze de Ame­ri­kaan­se zelf­hulp­we­reld waar­in jaar­lijks een mil­jard dol­lar om­gaat, on­der­zocht. „Zon­der het boek ge­le­zen te heb­ben, weet je al waar het over gaat.”

Hoe Gray aan de ti­tel kwam? Eind ja­ren ’80, be­gin ja­ren ’90 was zijn standpunt dat man­nen en vrou­wen níet ge­lijk zijn aan el­kaar zo ra­di­caal, al­dus Gray in een ar­ti­kel voor The Gu­ar­di­an, dat de re­la­tie­the­ra­peut bij zijn le­zin­gen bord­jes in de zaal zag met ‘John Gray is a sexist’.

Hij wil­de zijn pu­bliek op z’n ge­mak stel­len. Gray had even daar­voor de film E.T. ge­zien, dus op­per­de hij het vol­gen­de bij zijn voor­na­me­lijk vrou­we­lij­ke toe­hoor­ders: Jul­lie pro­be­ren al­tijd jul­lie man­nen te fixen, maar wat nou als hij van een an­de­re pla­neet komt? Gray: „Een vrouw riep: Waar komt mijn man van­daan? Ik ant­woord­de: Mars! Ie­der­een lach­te. Dank je wel, Ste­ven Spiel­berg.”

Met de­ze nieu­we in­vals­hoek in z’n ach­ter­hoofd, ver­sim­pel­de Gray het re­la­tie­boek dat hij al had ge­schre­ven en 12 we­ken la­ter was Men Are from Mars, Wo­men Are from Ve­nus: A Prac­ti­cal Gui­de for Im­pro­ving Com­mu­ni­ca­ti­on and Get­ting What You Want in Your Re­la­ti­ons­hips een feit. Het werd in Ame­ri­ka de num­mer één non-fic­tie best­sel­ler van de ja­ren ’90 (in­der­daad, het he­le de­cen­ni­um) en een in­ter­na­ti­o­na­le sen­sa­tie – ver­taald in 45 ta­len, ver­kocht in 100 lan­den.

In Ne­der­land gaan er nog jaar­lijks 3.000 exem­pla­ren over de toon­bank. Dat is veel voor een boek dat al 25 jaar oud is, zegt Ma­ris­ka Hoks­ber­gen van Unie­boek – Het Spec­trum, Gray’s uit­ge­ver in Ne­der­land.

Even een klei­ne greep uit Greys oeu­vre sinds dat eer­ste boek: Mars & Ve­nus be­gin­nen op­nieuw, Mars wil seks, Ve­nus wil ro­man­tiek , Mars & Ve­nus op di­eet. Naast zijn boe­ken geeft Gray le­zin­gen, ver­koopt hij vi­ta­mi­nen, houdt hij yo­ga- en me­di­ta­tie­work­shops en or­ga­ni­seert hij 9-daag­se crui­ses die de ziel moe­ten op­wek­ken.

„Zo wer­ken au­teurs van zelf­hulp­boe­ken”, zegt Lamb-Sha­pi­ro. „Ze heb­ben één idee en schrij­ven 20 boe­ken, ie­de­re keer met een iets an­der uit­gangs­punt.” Dat le­zers ver­vol­gens trouw ie­de­re spin-off ko­pen, komt vol­gens Lamb-Sha­pi­ro om­dat men­sen lui zijn. „Een boek is mak­ke­lijk en goed­koop.” Uit sta­tis­tie­ken blijkt zelfs dat veel men­sen die zelf­hulp­boe­ken nooit le­zen, zegt ze. „We voe­len ons al be­ter door de aan­schaf. En als we ons weer down voe­len, ko­pen we het vol­gen­de boek.”

Kri­tiek was er di­rect al

Er was di­rect al veel kri­tiek op Mars en Ve­nus, maar dat lijkt het suc­ces geen kwaad te heb­ben ge­daan. Toen Gray zijn boek net had uit­ge­bracht, ging hij op tour door Ame­ri­ka en was hij te gast bij Oprah. Toen de Ame­ri­kaan­se talk­show­host Phil Do­na­hue een heel pro­gram­ma be­steed­de aan hem en ex­perts aan het woord liet die zijn the­o­rie kei­hard on­der­uit­haal­den, be­gon de ver­koop van zijn boek storm te lo­pen.

Van­we­ge het suc­ces van Mars en Ve­nus, bo­gen de af­ge­lo­pen twee de­cen­nia meer­de­re her­sen­on­der­zoe­kers en hoog­le­ra­ren in psy­cho­lo­gie en gen­der­stu­dies zich over Grays uit­gangs­punt. De mees­ten van hen

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.