Hoe red ik mijn baan?

Om mee te ko­men met tech­no­lo­gi­sche ont­wik­ke­lin­gen moe­ten men­sen min­stens een hal­ve werk­dag per week nieu­we vaar­dig­he­den gaan aan­le­ren, blijkt uit on­der­zoek van ad­vies­bu­reau McKin­sey.

NRC Handelsblad - - Economie - Wie mee wil ko­men op de ar­beids­markt, moet zijn he­le le­ven blij­ven le­ren.

Om de zo­veel maan­den een DEN HAAG. cur­sus­je doen om je vaar­dig­he­den bij te spij­ke­ren is vol­strekt on­vol­doen­de. Om écht bij te blij­ven met de tech­no­lo­gi­sche re­vo­lu­tie moe­ten we min­stens een hal­ve werk­dag per week nieu­we din­gen le­ren. Dat is een van de con­clu­sies van een stu­die naar de toe­komst van werk die ad­vies­bu­reau McKin­sey in op­dracht van Goog­le uit­voer­de in ne­gen Eu­ro­pe­se lan­den.

„We moe­ten veel scher­per kij­ken naar de vraag: heb ik in mijn hui­di­ge baan wel ruim­te om me voor te be­rei­den op mijn vol­gen­de baan?”, zegt McKin­sey-part­ner Jo­han­na Hir­scher die het on­der­zoek in Ne­der­land leid­de. „Om bij te blij­ven, moe­ten we vier tot acht uur per week be­ste­den aan het le­ren van nieu­we vaar­dig­he­den.”

Bij­scho­ling is wel breed op te vat­ten, vol­gens haar. „Ik zit zelf ook niet we­ke­lijks uren ach­ter een on­li­ne­cur­sus of zo. Maar ik doe wel be­wust een uur of acht per week din­gen waar­mee ik uit mijn com­fort­zo­ne kom, en echt nieu­we din­gen leer. Zo­als voor de eer­ste keer een pre­sen­ta­tie hou­den in het En­gels voor een gro­te groep men­sen.”

Het on­der­zoek, dat de­ze woens­dag ge­pre­sen­teerd werd, sluit aan in een lan­ge rij met stu­dies die vrij­wel het­zelf­de be­to­gen: om mee te ko­men met de groot­scha­li­ge au­to­ma­ti­se­ring van ta­ken, moe­ten men­sen an­de­re din­gen aan­le­ren. Vol­gens het McKin­sey-on­der­zoek heb­ben Ne­der­lan­ders ei­gen­lijk wei­nig keus: als we mee­gaan met au­to­ma­ti­se­ring scheelt dat over een jaar of tien al ruim 2 pro­cent eco­no­mi­sche groei per jaar. Als Ne­der­land au­to­ma­ti­se­ring te­gen be­ter we­ten in pro­beert af te remmen, groeit de eco­no­mie in 2030 vol­gens McKin­sey met maar 0,7 pro­cent; als ons land voor­op gaat lo­pen kan dat 3,3 pro­cent wor­den. Af­han­ke­lijk van hoe Ne­der­land er­mee om­gaat, zul­len er vol­gens McKin­sey óf ba­nen ver­dwij­nen, of bij­ko­men. Het is hol­len, of ach­ter­uit­gaan in de tech­no­lo­gi­sche re­vo­lu­tie.

20-pro­cent­re­ge­ling

Maar waar haal je vier tot acht uur per week van­daan? Niet el­ke werk­ge­ver biedt zo­maar tijd aan voor zo­veel bij­scho­ling, al zijn er steeds meer be­drij­ven die dat wel be­wust doen. Som­mi­ge tech­no­lo­gie­be­drij­ven heb­ben voor be­paal­de me­de­wer­kers al en­ke­le ja­ren een ‘20-pro­cents­re­ge­ling’ waar­bij ze een werk­dag per week aan an­de­re za­ken mo­gen be­ste­den dan hun hoofd­taak. Het on­li­ne­mar­ke­ting­be­drijf Oran­geVal­ley maakt al­le 80 me­de­wer­kers per maand bij­voor­beeld 8 uur per maand vrij voor om- en bij­scho­lin­gen, ver­telt di­rec­teur Otwin Ver­reck. „Dat kan niet an­ders: ons werk ver­an­dert zó snel.” Maar

vol­gens McKin­sey moe­ten me­de­wer­kers dus nog vier keer zo veel tijd in­ves­te­ren.

In de prak­tijk is dat las­tig, zegt Ver­reck. „Het is nu al af en toe best in­ge­wik­keld om ge­schik­te cur­sus­sen te vin­den. Ze­ker als het gaat om nieu­we tech­no­lo­gi­sche ken­nis: je moet wel men­sen vin­den die die ken­nis goed kun­nen over­bren­gen en on­der­wij­zen, dat lukt niet al­tijd.”

Hir­scher van McKin­sey denkt dat een ge­brek aan aan­bod van goe­de bij­scho­lin­gen niet per se het pro­bleem is. Naast al­le pri­va­te in­sti­tu­ten en open uni­ver­si­tei­ten zijn er bij­voor­beeld ook al­ler­lei on­li­ne­mo­ge­lijk­he­den zo­als (gra­tis) col­le­ge­plat­forms als Uda­ci­ty en Cour­se­ra – al wor­den die mo­men­teel nog maar door een klei­ne min­der­heid van stu­den­ten ge­bruikt. En ja, soms kos­ten cur­sus­sen geld, zegt Hir­scher. „Soms moet je mis­schien in­ves­te­ren in je­zelf in plaats van in een nieuw kof­fie­zet­ap­pa­raat.”

Je moet, zegt ze, be­reid zijn om er iets voor op te ge­ven en er werk van te ma­ken. „Het is be­lang­rijk om te re­a­li­se­ren dat de ma­nier waar­op de mees­te men­sen hun le­ven nu in­rich­ten niet een na­tuur­lijk ge­ge­ven is. We hóé­ven niet vier of vijf da­gen in de week te wer­ken, dat is pas re­la­tief re­cent zo ge­groeid.”

De ver­hou­ding tus­sen wer­ken, le­ren en vrije tijd ver­an­dert door de de­cen­nia heen con­ti­nu, on­der in­vloed van nieu­we maat­schap­pe­lij­ke ont­wik­ke­lin­gen. Het is een sa­men­spel van eco­no­mi­sche wer­ke­lijk­heid, tech­no­lo­gie­voor­keu­ren van men­sen zelf en po­li­tie­ke keu­zes. En dat le­vert al­tijd dis­cus­sie op.

Hir­scher haalt als voor­beeld aan dat de leer­plicht­wet uit 1900 des­tijds zeer con­tro­ver­si­eel was, en met 50 te­gen 49 stem­men werd aan­ge­no­men. „Het zou best kun­nen dat we door de nieu­we tech­no­lo­gi­sche re­a­li­teit iets meer uren moe­ten ma­ken om bij te blij­ven dan we nu doen. En dat daar­bij nieu­we af­spra­ken met werk­ge­vers en over­he­den no­dig zijn over hoe we dat in­rich­ten.”

Nieu­we ba­nen

Het McKin­sey-on­der­zoek is ove­ri­gens lang niet de eni­ge stu­die die wijst op de nood­zaak van le­vens­lang le­ren. Als kunst­ma­ti­ge in­tel­li­gen­tie, com­pu­ters en ro­bots ba­nen zo­als ver­wacht sterk gaan ver­an­de­ren, moe­ten men­sen hun vaar­dig­he­den aan­pas­sen op de nieu­we ta­ken die ze moe­ten uit­voe­ren. Na­dat er de af- ge­lo­pen ja­ren eerst veel zor­gen wa­ren over groot­scha­lig ba­nen­ver­lies door ro­bots, zijn re­cent steeds meer aca­de­mi­ci over­tuigd dat dat waar­schijn­lijk iets ge­nu­an­ceer­der ligt. Er zul­len ook heel veel nieu­we ba­nen bij­ko­men door nieu­we tech­no­lo­gie.

Ba­nen be­staan im­mers uit al­ler­lei ver­schil­len­de ta­ken: een ad­mi­ni­stra­tief me­de­wer­ker voert niet al­leen da­ta in, maar ver­ga­dert ook, over­legt met een baas, be­denkt cre­a­tie­ve op­los­sin­gen voor pro­ble­men op de werk­vloer. Voor­dat een com­pu­ter dat al­le­maal kan, zijn we ve­le de­cen­nia ver­der waar­schijn­lijk, als dat al ooit ge­beurt.

Maar be­paal­de ta­ken zul­len wél wor­den over­ge­no­men, waar­door ba­nen ver­an­de­ren en men­sen nieu­we ta­ken zul­len moe­ten aan­le­ren. Dat geldt voor ba­nen in al­le op­lei­dings­ni­veaus: van ban­kiers tot af­was­sers, al lij­ken be­roe­pen in de la­ge­re mid­den­klas­se ge­mid­deld wel kwets­baar­der. Juist in die be­roe­pen is per­ma­nent door­le­ren mis­schien wel min­der van­zelf­spre­kend dan in ba­nen voor hoog­op­ge­lei­den. Voor ou­de­re me­de­wer­ker is het mis­schien ook moei­lij­ker dan voor jon­ge­ren.

In het de­ze week ge­pre­sen­teer­de re- geer­ak­koord wordt de gro­te­re nood­zaak om bij te blij­ven le­ren ook ge­sig­na­leerd. De nieu­we re­ge­ring wil dat werk­ge­vers en werk­ne­mers sa­men veel be­te­re af­spra­ken gaan ma­ken over bij­scho­ling en le­vens­lang le­ren, er is vol­gens de co­a­li­tie­part­ners een ‘cul­tuur­om­slag’ no­dig, en een ‘door­braak’ van le­vens­lang le­ren. El­ke werk­ne­mer moet een per­soon­lij­ke ‘leer­re­ke­ning’ krij­gen, al is nog on­dui­de­lijk hoe­veel daar­op komt te staan en wie dat gaat be­ta­len.

Wel­ke vaar­dig­he­den in de toe­komst pre­cies no­dig zul­len zijn, dat is voor ie­der­een kof­fie­dik kij­ken. Toch zijn er on­der­zoe­kers die sug­ges­ties doen voor wat men­sen zou­den moe­ten bij­le­ren. Dat zijn voor­al din­gen die com­pu­ters slecht kun­nen: cre­a­tief zijn, men­se­lij­ke in­ter­ac­tie, lei­ding­ge­ven, on­der­ne­men, in­no­ve­ren, en werk waar­voor veel fij­ne mo­to­riek no­dig is: daar zijn ro­bots voor­lo­pig nog heel slecht in.

Maar meer dan om de spe­ci­fie­ke vaar­dig­he­den, gaat het om een men­ta­li­teits­ver­an­de­ring, zegt Hir­scher. „We heb­ben nu nog de keu­ze om voor­op te lo­pen in de tech­no­lo­gi­sche ont­wik­ke­ling, maar dat moe­ten we dan wel zelf dóen.”

(De per­soon op de foto komt niet in het ver­haal voor.)

Nor­maal is An­dré den Ex­ter (58) tram­be­stuur­der bij de RET, sinds en­ke­le maan­den loopt hij ook een dag per week als ser­vi­ce­me­de­wer­ker op het per­ron.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.