‘NAVO was nog nooit zo kwets­baar’

Sinds de Kou­de Oor­log stond de NAVO er niet zo slecht voor, al­dus ad­vies­raad AIV in een kri­tisch rap­port. En de drei­gin­gen zijn groot.

NRC Handelsblad - - Voorzijde Pagina - Door on­ze re­dac­teur Mi­chel Ker­res

De be­drei­gin­gen voor de vei­lig­heid in Eu­ro­pa wa­ren in de af­ge­lo­pen der­tig jaar niet zo om­vang­rijk als nu, ter­wijl de NAVO, die de Eu­ro­pe­se vei­lig­heid moet waar­bor­gen, nog nooit zo kwets­baar was.

Dat schrijft de Ad­vies­raad In­ter­na­ti­o­na­le Vraag­stuk­ken (AIV) in een ad­vies aan het ka­bi­net. „Sinds de Kou­de Oor­log wa­ren niet eer­der de vei­lig­heids­ri­si­co’s zo groot en stond de NAVO er zo slecht voor.”

De AIV is het be­lang­rijk­ste ad­vies­col­le­ge voor bui­ten­lands be­leid en schreef het ad­vies op ver­zoek van het vo­ri­ge ka­bi­net. Voor­ma­lig NAVO-se­cre­ta­ris-ge­ne­raal Jaap de Hoop Schef­fer is voor­zit­ter; oud­mi­nis­ter van De­fen­sie Jo­ris Voor­hoe­ve schreef mee aan het ad­vies.

De hui­di­ge uit­da­gin­gen voor het bond­ge­noot­schap zijn „om­vang­rijk en com­plex”, schrijft de raad in De toe­komst van de NAVO en de vei­lig­heid van Eu­ro­pa, dat de­ze vrij­dag ver­schijnt. De Eu­ro­pe­se vei­lig­heid wordt be­dreigd door Rus­land en door in­sta­bi­li­teit in het Mid­den-Oos­ten en Noord-Afri­ka.

De Rus­si­sche drei­ging be­staat uit in­breuk op de in­te­gri­teit van zelf­stan­di­ge sta­ten, po­gin­gen zeg­gen­schap te krij­gen in het na­bije bui­ten­land, zo­als de Bal­ti­sche sta­ten, én po­gin­gen om de ge­loof­waar­dig­heid van de NAVO en de EU te on­der­gra­ven. Van­uit Noord-Afri­ka wordt Eu­ro­pa on­der an­de­re be­dreigd door re­li­gi­eus ex­tre­mis­me en de pro­li­fe­ra­tie van wa­pens. Daar­naast moet Eu­ro­pa „ern­stig” re­ke­ning hou­den met ter­ro­ris­ti­sche ac­ties, on­der an­de­re van te­rug­ge­keer­de IS-strij­ders.

Sa­men­hang broos

Te­gen­over die com­plexe en veel­zij­di­ge drei­gin­gen staat een bond­ge­noot­schap waar­bin­nen de sa­men­hang „broos” is. De NAVO heeft eer­der met me­nings­ver­schil­len ge­kampt, nu wordt „de co­he­sie [...] ern­stig op de proef ge­steld”.

De raad maakt zich zor­gen over de po­si­tie van de VS sinds de ver­kie­zing van Trump. De VS vor­men de rug­gen­graat van de NAVO, maar „sinds ja­nu­a­ri 2017 is er geen staat te ma­ken op de po­li­tie­ke lei­ding van de VS.” Daar­naast staat de co­he­sie on­der druk om­dat de oos­te­lij­ke lid­sta­ten van me­ning ver­schil­len over de koers van de NAVO. Som­mi­ge lan­den in het oos­ten ma­ken zich zor­gen over Rus­land, an­de­re zien Rus­land als bond­ge­noot. In het zui­den leeft de drei­ging uit Noord-Afri­ka en het Mid­den-Oos­ten meer. Ook lo­pen de­fen­sie-in­span­nin­gen tus­sen lid­sta­ten uit­een, het­geen tot span­nin­gen leidt.

Daar komt nog bij dat de re­la­tie met het stra­te­gisch ge­le­gen Tur­kije moei­lijk is. Het land houdt zich niet aan de de­mo­cra­ti­sche nor­men, die de NAVO be­hoort te ver­de­di­gen. Pre­si­dent Er­do­gan moet aan­ge­spro­ken wor­den op zijn niet-de­mo­cra­ti­sche ge­drag, maar zon­der Tur­kije van zich ver­vreem­den. Een „mo­ge­lij­ke bron van on­e­nig­heid” vormt ook het feit dat een aan­tal lan­den, zo­als Duits­land, voor hun ener­gie­voor­zie­ning af­han­ke­lijk is van Rus­land.

De raad doet voor­stel­len om de NAVO be­ter te la­ten wer­ken en dringt aan op een ac­tie­ve Ne­der­land­se op­stel­ling. Vol­gens de AIV moet het de­fen­sie­bud­get de ko­men­de vier jaar op het Eu­ro­pees NAVO-ge­mid­del­de wordt ge­bracht. In de daar­op­vol­gen­de vier jaar moet de 2%-norm wor­den be­reikt. De raad zou ver­der graag een gro­te­re di­plo­ma­tie­ke rol voor de se­cre­ta­ris-ge­ne­raal zien en meer over­leg met Rus­land ter ver­mij­ding van on­ge­luk­ken in de lucht en op zee. Ook zou het bond­ge­noot­schap va­ker de po­li­tiek/mi­li­tai­re be­sluit­vor­ming moe­ten oe­fe­nen voor cri­sis­si­tu­a­ties, zo­als cy­ber­aan­val­len. Daar­bij zou­den ook de na­ti­o­na­le par­le­men­ten be­trok­ken moe­ten zijn.

Ne­der­land moet ac­tief mee­den­ken over Frans-Duit­se voor­stel­len om de Eu­ro­pe­se de­fen­sie­sa­men­wer­king te ver­be­te­ren en ver­vol­gens ook aan die sa­men­wer­king deel­ne­men. „Een half­slach­ti­ge op­stel­ling zou af­breuk doen aan de po­si­tie van Ne­der­land als be­lang­rij­ke ge­spreks­part­ner.”

De raad doet een aan­tal voor­stel­len om de NAVO be­ter te la­ten wer­ken en dringt aan op een ac­tie­ve Ne­der­land­se op­stel­ling.

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.