Vrij wan­neer je wilt? Per­so­neel is er niet blij mee

Zo vaak en zo lang vrij ne­men als je wilt, dat klinkt ide­aal. In de prak­tijk zijn me­de­wer­kers van be­drij­ven met een be­leid van on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen eer­der on­te­vre­den. De re­den: de re­gels zijn te vaag.

NRC Handelsblad - - Voorzijde Pagina - Door on­ze me­de­wer­ker Hans Klis

Z o vaak op va­kan­tie gaan als je wilt. Een on­be­perkt aan­tal vrije da­gen op­ne­men. Nooit meer on­der­han­de­len of dit nu be­taald of on­be­taald ver­lof is. Het klinkt als een droom, maar voor werk­ne­mers van het Am­ster­dam­se soft­wa­re­be­drijf Byn­der en Pro­wa­re­ness uit Gou­da is het wer­ke­lijk­heid.

Het aan­bie­den van on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen wordt ge­zien als aan­trek­ke­lij­ke se­cun­dai­re ar­beids­voor­waar­de. Be­drij­ven als Net­flix, Lin­ke­dIn, Ge­ne­ral Elec­tric en Vir­gin Group be­gon­nen er­mee, en ook in Ne­der­land ge­beurt het va­ker, blijkt uit on­der­zoek van Joblift. Het va­ca­tu­re­plat­form zag het aan­tal mel­din­gen er­van in va­ca­tu­res van 2015 op 2016 ver­dub­be­len van 75 naar 150.

„Ik neem nu mak­ke­lij­ker een dag­je vrij”, zegt Den­ny de Waard, di­rec­teur van Pro­wa­re­ness. „Voor­heen deed ik dat niet, dan voel­de het als­of ik iets kwijt­raak­te dat ik ook uit­ge­keerd kon krij­gen.” Als werk­ne­mers een baal­dag heb­ben, hoe­ven ze zich niet meer ziek te mel­den. „Dan ne­men ze een va­kan­tie­dag.”

Het soft­wa­re­be­drijf heeft het be­leid van on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen sinds 2014. „Men­sen kun­nen zelf een hy­po­theek af­slui­ten, waar­om zou een ma­na­ger dan moe­ten goed­keu­ren of ze wel of niet op va­kan­tie kun­nen? Dit legt de ver­ant­woor­de­lijk­heid bij de werk­ne­mers.”

Har­de re­gels zijn er niet, zegt De Waard. Al wordt col­le­ga’s aan­ge­ra­den lie­ver vaak en kort weg te gaan, dan wei­nig en heel lang. De lei­ding bij Pro­wa­re­ness houdt het aan­tal ge­no­men va­kan­tie­da­gen van het per­so­neel wel goed in de ga­ten. Om te wa­ken voor de uit­schie­ters, zo­als men­sen die he­le­maal niet op va­kan­tie gaan en over­werkt ra­ken.

De op­komst van on­be­perk­te va­kan­tie past bij een groei­en­de hoe­veel­heid on­der­zoek dat het be­lang van vrije tijd be­na­drukt. Vol­gens de Ame­ri­kaan­se schrij­ver Shawn Achor, die het idee van on­be­perk­te va­kan­tie po­pu­la­ri­seer­de in zijn boek The

Hap­pi­ness Ad­van­ta­ge uit 2010, wor­den werk­ne­mers ge­luk­ki­ger en be­ter in hun werk door vrije tijd. Zijn on­der­zoek laat zien dat blij per­so­neel een be­drijf pro­duc­tie­ver, winst­ge­ven­der en cre­a­tie­ver maakt. Daar­naast past flexi­bel om­gaan met va­kan­tie­da­gen ook bij het idee van de ‘mo­der­ne’ zelf­stan­di­ge werk­ne­mer, die even­goed thuis, op kan­toor, in een kof­fie­tent of op een Spaans strand kan wer­ken.

Met­een in op­stand

Maar hoe mooi dat al­le­maal ook mag klin­ken, in de Ver­e­nig­de Sta­ten is er steeds va­ker kri­tiek op het nieu­we vrije­tijds­be­leid. Het is na­me­lijk óók een slim­me ma­nier voor be­drij­ven om geen op­ge­spaar­de va­kan­tie­da­gen meer uit te hoe­ven be­ta­len. Toen kran­ten­uit­ge­ver Tri­bu­ne Pu­blis­hing Com­pa­ny in no­vem­ber 2014 de in­voe­ring van on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen aan­kon­dig­de, kwa­men de werk­ne­mers met­een in op­stand en dreig­den zij met rechts­za­ken. Veel van hen werk­ten al tien­tal­len ja­ren voor het be­drijf. Zij za­gen hun op­ge­bouw­de on­ge­bruik­te va­kan­tie­da­gen, en daar­mee hun bo­nus bij ont­slag of pen­si­oen, als sneeuw voor de zon ver­dwij­nen. Acht da­gen na de aan­kon­di­ging schrap­te Tri­bu­ne de plan­nen.

Ook bij soft­wa­re­be­drijf Kro­nos gin­gen werk­ne­mers in 2016 de bar­ri­ca­des op te­gen de nieu­we aan­pak. De lei­ding kon de ge­moe­de­ren al­leen be­da­ren door het geld dat het be­drijf be­spaar­de op het uit­be­ta­len van va­kan­tie­da­gen on­der meer te ge­brui­ken om lan­ger zwan­ger­schaps­ver­lof mo­ge­lijk te ma­ken. An­de­re veel­ge­hoor­de klach­ten: werk­ne­mers dur­ven niet op va­kan­tie te gaan om­dat ze bang zijn dat ze mis­baar blij­ken, of om­dat er bij te­rug­komst een gi­gan­ti­sche berg werk op ze wacht.

Te vaag

Vol­gens pro­duc­ti­vi­teits– en tijds­ma­na­ge­ment­ex­pert Mau­ra Tho­mas ver­ge­ten veel Ame­ri­kaan­se be­drij­ven die on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen in­stel­len een be­lang­rij­ke voor­waar­de: dat werk­ne­mers zich écht vrij moe­ten kun­nen voe­len van hun werk. „La­ten we eer­lijk zijn over dit be­leid”, zegt ze. „Dit lost een pro­bleem op dat in Ame­ri­ka ei­gen­lijk he­le­maal niet be­staat.” Ze doelt op het feit dat Ame­ri­ka­nen he­le­maal niet graag va­kan­tie ne­men: uit cij­fers uit een re­cent rap­port van on­der­zoeks­groep Pro­ject Ti­me Off blijkt dat meer dan de helft van Ame­ri­kaan­se werk­ne­mers niet al z’n va­kan­tie­da­gen op­neemt. ge­mid­deld 16,8 da­gen van de 22,6 die zij jaar­lijks krij­gen. Ter ver­ge­lij­king: Ne­der­lan­ders ne­men ge­mid­deld 24 van hun 25 va­kan­tie­da­gen op.

Dit maakt een be­leid van on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen on­zin­nig , zegt Tho­mas. In ie­der ge­val in Ame­ri­ka. „Na­tuur­lijk is het een goed idee dat werk­ne­mers tot rust moe­ten ko­men. Ie­der­een heeft re­gel­ma­tig tijd no­dig om op te la­den. Maar het werkt al­leen als er ver­trou­wen be­staat tus­sen col­le­ga’s.” Of­te­wel: de een moet geen mis­bruik ma­ken van de si­tu­a­tie, en de an­de­ren op­sche­pen met werk dat ze er niet bij kun­nen heb­ben.

En dat is pre­cies waar veel be­drij­ven vol­gens Tho­mas de fout in gaan: de rand­voor­waar­den voor het op­ne­men van va­kan­tie zijn te vaag. „Vir­gin Group zegt bij­voor­beeld: je mag op va­kan­tie als al­les af is. Dat is een on­mo­ge­lij­ke eis: wan­neer is te­gen­woor­dig je werk echt af ?” Tho­mas pleit daar­om voor dui­de­lij­ke re­gels die vast­leg­gen hoe ie­mands af­we­zig­heid wordt op­ge­van­gen. Is er een ver­van­ger of wordt zijn of haar por­te­feuil­le eer­lijk ver­deeld on­der de ach­ter­blij­vers? Dit zijn vra­gen die in veel Ame­ri­kaan­se be­drij­ven - ook zon­der on­be­perk­te va­kan­tie­da­gen – ei­gen­lijk nooit ge­steld wor­den.

Bij soft­wa­re­be­drijf Byn­der nam het aan­tal op­ge­no­men de va­kan­tie­da­gen bin­nen het he­le be­drijf sinds de in­tro­duc­tie met zo’n 11 pro­cent toe. Met na­me bij de Ame­ri­kaan­se tak in Bos­ton, waar di­rec­teur Chris Lang ge­sta­ti­o­neerd is. Hij ziet nog een an­der punt waar het in Ame­ri­ka vaak mis­gaat: de over­dracht. „In de VS zet­ten men­sen het num­mer waar­op ze be­reik­baar zijn in hun out of of­fi­ce. In Ne­der­land zet je daar­in: ‘Dit is Henk, bel hem maar.’”

Het af­schaf­fen is óók een slim­me ma­nier voor be­drij­ven om geen op­ge­spaar­de va­kan­tie­da­gen meer te hoe­ven uit­be­ta­len

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.