Irak

Shi’ie­ten zijn weer trots, nu IS is ver­sla­gen

NRC Handelsblad - - Voorzijde Pagina - Door on­ze cor­res­pon­dent Gert Van Lan­gendon­ck KER­BA­LA

De Ira­kees Fa­dil Wa­nas loopt een­zaam in te­gen de stroom van pel­grims die op weg zijn naar het hei­lig­dom van imam Hus­sein in Ker­ba­la. Zo kan ie­der­een goed de fo­to van zijn zoon Hai­der zien, die hij op zijn borst draagt.

„Hij is op 28 mei ge­sneu­veld in de strijd te­gen Isla­mi­ti­sche Staat in Mo­sul”, zegt Wa­nas. „Zijn een­heid was om­sin­geld en er kwam een bom­au­to op hen af­ge­re­den. Hai­der was chauf­feur. Hij is op de bom­au­to in­ge­re­den; zo red­de hij de an­de­ren.”

Wa­nas is één van de mil­joe­nen shi’ie­ten die vo­ri­ge week naar Ker­ba­la zijn af­ge­zakt voor ar­baeen (let­ter­lijk: veer­tig), het ein­de van de rouw­pe­ri­o­de voor Hus­sein, de klein­zoon van Mo­ham­med.

Vol­gens ay­a­tol­lah Ali al-Sis­ta­ni, de re­li­gi­eu­ze lei­der van de shi’ie­ten, wa­ren de pel­grims dit jaar met 13 mil­joen; vol­gens de Li­ba­ne­se shi’iti­sche lei­der Has­san Nas­ral­lah wa­ren het er wel 20 mil­joen.

De fo­to van Hai­der Wa­nas en die van ve­le an­de­ren langs de kant van de weg ma­ken dit tot een bij­zon­de­re ar­baeen: het is de eer­ste sinds IS in Irak en Sy­rië gro­ten­deels is uit­ge­scha­keld. Daar­voor zijn dui­zen­den, voor­al shi’iti­sche sol­da­ten en mi­li­tie­le­den ge­sneu­veld.

Op so­ci­a­le me­dia doet ar­baeen re­gel­ma­tig de ron­de als de ‘groot­ste an­ti-ter­ro­ris­me­be­to­ging van mos­lims die de me­dia voor u ver­zwij­gen’. Dat is on­zin: ar­baeen wordt al 1.337 jaar lang ge­vierd. Dat de shi’ie­ten te­gen Isla­mis­ti­sche Staat zijn is evi­dent: het sun­ni­ti­sche IS be­schouwt hen als de aarts­vij­and die tot de laat­ste man en vrouw dient te wor­den uit­ge­roeid.

Ar­baeen en as­hu­ra , het be­gin van de veer­tig­daag­se shi’iti­sche rouw­pe­ri­o­de, zijn al­tijd een doel­wit ge­weest voor sun­ni­ti­sche ex­tre­mis­ten. Tij­dens as­hu­ra in 2004 vie­len in Ker­ba­la bij ge­lijk­tij­di­ge bom­aan­sla­gen meer dan hon­derd do­den. Het was het start­schot voor een ja­ren­lan­ge, bloe­di­ge bur­ger­oor­log. Vo­rig jaar kwa­men meer dan hon­derd – voor­al Iraan­se – pel­grims om het le­ven toen aan het eind van ar­baeen een vracht­wa­gen­bom tot ont­plof­fing werd ge­bracht in een ben­zi­ne­sta­ti­on in het na­bije Hil­la.

Af­zien hoort er­bij

Dit jaar wa­ren er geen in­ci­den­ten. Maar je vindt in Ker­ba­la nie­mand die toe­geeft dat dat pret­ti­ger is. „Dat is als­of je zegt dat je Hus­sein al­leen wilt eren wan­neer dat mak­ke­lijk en vei­lig is”, legt Ali Sa­heb uit, een dok­ter in Ker­ba­la. „Maar wij eren Hus­sein al­tijd, of het nu vei­lig is of niet. Meer zelfs: naar Ker­ba­la ko­men als het ge­vaar­lijk is, is ex­tra waar­de­vol.”

Af­zien hoort bij ar­baeen: dat is de ma­nier om Hus­sein te eren, die sinds zijn dood in het jaar 680 wordt ge­ëerd als mar­te­laar voor de shi’iti­sche zaak.

Hoe­véél je af­ziet, mag ie­der­een zelf uit­ma­ken. Ve­len kie­zen voor 70 ki­lo­me­ter lo­pen van­af Najaf, de an­de­re hei­li­ge stad van de Iraak­se shi’ie­ten. An­de­ren lo­pen 100 km van­af Bag­dad, of 500 km van­af Bas­ra. Naar ver­luidt zijn er ook die he­le­maal uit Af­gha­nis­tan ko­men lo­pen.

Nie­mand ont­komt aan de laat­ste 25 km, waar au­to’s geen toe­gang heb­ben. Wie geld heeft, kan uit­rus­ten in een van de vijf­ster­ren­ho­tels in Ker­ba­la. Maar de mees­te men­sen sla­pen op straat of he­le­maal niet.

Wat het al­le­maal draag­lijk maakt is de on­ge­loof­lij­ke vrij­ge­vig­heid. Tij­dens ar­baeen lijdt nie­mand in Ker­ba­la hon­ger. Je krijgt voort­du­rend eten en drin­ken toe­ge­stopt – of je het nu wilt of niet. Het lijkt als­of die mil­joe­nen pel­grims me­kaar al­le­maal eten wil­len ge­ven.

Ali Naama, een 53-ja­ri­ge ma­ri­ne­of­fi­cier, is met de men­sen uit zijn buurt he­le­maal uit Bas­ra ge­ko­men. Sa­men heb­ben ze een gaar­keu­ken op­ge­zet langs de weg waar ze de he­le dag fala­fel bak­ken. Ook op hem maakt het wei­nig in­druk dat IS is uit­ge­scha­keld. „Ook voor IS wa­ren er re­gel­ma­tig aan­sla­gen op pel­grims”, zegt hij. „Voor ons maakt dat niet uit. Wij shi’ie­ten wor­den ver­on­der­steld af te zien. Dat is al meer dan dui­zend jaar zo en dat blijft zo.”

Ar­baeen is be­paald geen po­li­tiek ge­beu­ren. Maar te­ge­lij­ker­tijd is de aan­we­zig­heid van de Hashd al-Shaabi niet te mis­sen, de volks­mi­li­tie die ont­stond toen de be­lang­rijk­ste shi’iti­sche re­li­gi­eu­ze lei­der, Ali AlSis­ta­ni, in 2014 een op­roep deed om Bag­dad te ver­de­di­gen te­gen de op­ruk­ken­de IS.

De Hashd al-Shaabi heb­ben veel bij­ge­dra­gen aan de strijd te­gen IS. Ze zijn in­mid­dels ge­le­gi­ti­meerd door het Iraak­se par­le­ment, en er zijn nu ook een­he­den van sun­nie­ten en an­de­re min­der­he­den. Maar de Hashd wor­den al­ge­meen ge­zien als sek­ta­risch. Iran oe­fent vol­gens cri­ti­ci een ster­ke in­vloed uit op de be­we­ging, die voor som­mi­gen geldt als een bom on­der de toe­komst van Irak.

Er zijn dit jaar veel Ira­ni­ërs naar Ker­ba­la ge­ko­men: meer dan twee mil­joen vol­gens de of­fi­ci­ë­le cij­fers. Ze zijn te her­ken­nen aan de mond­kap­jes die ze dra­gen: de Ira­ni­ërs vin­den Irak een beet­je vies.

Bi­zar kon­vooi

Bij de brug over de Eu­fraat heeft de 27-ja­ri­ge Mo­ham­med Yas­sin de lei­ding over een bi­zar kon­vooi van voer­tui­gen. Er is een gi­gan­ti­sche wal­vis – die van Jo­nas –, een draak en trucks met – na­ge­maak­te – bal­lis­ti­sche ra­ket­ten. „Wij Hashd heb­ben aan de we­reld be­we­zen dat wij niet te on­der­schat­ten zijn”, zegt Yas­sin, die mee­ge­voch­ten heeft te­gen IS. „Wij heb­ben het moe­der­land ver­de­digd en dat gaan wij in de toe­komst ook blij­ven doen.”

De Ame­ri­kaan­se mi­nis­ter van Bui­ten­land­se Za­ken Rex Til­ler­son is daar niet ge­rust op. In ok­to­ber zei Til­ler­son: „De Iraan­se mi­li­ties die nu in Irak zijn, nu de strijd te­gen IS op zijn ein­de loopt, die mi­li­ties moe­ten naar huis te­rug­ke­ren.”

Maar: „Zij die om de ont­bin­ding van de Hashd vra­gen, heb­ben het niet goed voor met Irak”, zegt Mu­een Ha­meed Kad­hu­mi in Bag­dad. Hij is een lei­der van de Ba­dror­ga­ni­sa­tie, die on­der Sad­dam van­uit Iran te­gen diens re­gime vocht, en die nu een be­lang­rij­ke pij­ler is van de Hashd alShaabi. Hij her­in­nert er­aan dat het Iraak­se le­ger en de po­li­tie in 2014 op de vlucht gin­gen voor IS.

„Dank­zij de Hashd al-Shaabi heb­ben zij zich kun­nen re­or­ga­ni­se­ren en nu zijn zij veel ster­ker. Maar wij kun­nen niet ver­trou­wen op het Iraak­se le­ger al­leen om het hoofd te bie­den aan de uit­da­gin­gen van de toe­komst.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.