40 JAAR IN BE­WE­GING

Vinyl Magazine - - KLASSIEKE PLATENSPELER - Tekst: Ro­bert Haags­ma

VEER­TIG JAAR GE­LE­DEN VER­SCHE­NEN DE EER­STE ALBUMS OP HET MO­BI­LE FID­ELI­TY SOUND LAB, EEN AME­RI­KAAN­SE PLA­TEN­MAAT­SCHAP­PIJ DIE ZICH ZOU ONT­WIK­KE­LEN ALS EEN AB­SO­LU­TE PIONIER OP HET GE­BIED VAN AU­DIO­FIE­LE RE­LEA­SES OP VI­NYL, CD EN SACD. NOG AL­TIJD ZIJN DE UITGAVEN TE HER­KEN­NEN AAN DE KLEURIGE BAND AAN DE BO­VEN­KANT VAN DE HOES MET DAAR­OP DE MA­GI­SCHE WOOR­DEN ‘ORI­GI­NAL MAS­TER RECORDING’. ME­DE DANK­ZIJ DE OPLEVING VAN VI­NYL GAAT HET BE­TER DAN OOIT, VER­TELT DI­REC­TEUR MI­CHAEL GRAN­T­HAM.

Toen Brad Mil­ler in 1977 pla­ten­maat­schap­pij Mo­bi­le Fid­eli­ty Sound Lab (MFSL) be­gon, had hij al een heel werk­zaam le­ven ach­ter zich. Be­hept met een gren­ze­lo­ze fas­ci­na­tie voor ge­luid had hij al van­af de ja­ren vijf­tig op­na­men ge­maakt van stoom­lo­co­mo­tie­ven, or­kes­ten en wil­le­keu­ri­ge om­ge­vings­ge­lui­den. Hij bracht die uit via zijn ei­gen Mo­bi­le Fid­eli­ty la­bel. In een pe­ri­o­de dat ste­reo als fe­no­meen op­kwam, von­den zijn pla­ten vol spec­ta­cu­lair klin­ken­de op­na­men gre­tig af­trek. Dat ver­le­den kwam nog even te­rug in de eer­ste re­lea­ses van MFSL: albums van zijn ei­gen Mys­tic Moods Or­ches­tra.

De Ame­ri­kaan stap­te daar­na over naar be­staan­de pop- en rock­klas­sie­kers. Een gou­den greep, zo bleek al snel. Cri­me Of The Cen­tu­ry van Su­per­tramp liet in 1978 au­dio­fie­len over­al te we­reld ho­ren waar­toe dit nieu­we au­dio­fie­le la­bel in staat was. Het suc­ces daar­van werd een jaar la­ter nog over­trof­fen met de her­uit­ga­ve van The Dark Side Of The Moon van Pink Floyd. Het uit 1973 stam­men­de al­bum stond al te boek als een oor­stre­lend mees­ter­werk, maar bleek in de­ze ver­sie nog be­ter te kun­nen klin­ken.

“Het was heel bij­zon­der om als jong la­bel de rech­ten te krij­gen om een al­bum als The Dark Side Of The Moon uit te bren­gen”, al­dus Mi­chael Gran­t­ham, di­rec­teur van MFSL. “Van de stan­daard lp, de gou­den cd, de re­al-ti­me cas­set­te en de UHQR-BOX set heb­ben we al­les bij el­kaar op­ge­teld meer dan 100.000 units ver­kocht. Meer dan van el­ke an­de­re band. De ca­ta­lo­gus van Pink Floyd was na­tuur­lijk in ge­luids­tech­nisch op­zicht een per­fec­te match voor MFSL’S tech­niek en pre­sen­ta­tie.”

De re­lea­ses wer­den al snel een be­kend fe­no­meen in de pla­ten­za­ken, niet in het minst dank­zij de her­ken­ba­re lay-out. De bo­ven­rand van de hoes werd stee­vast ge­sierd door een kleurige band, met daar­op de ma­gi­sche woor­den ‘ori­gi­nal mas­ter recording’. “Die be­slis­sing was al ge­no­men voor ik bij het la­bel kwam”, ver­telt Mi­chael Gran­t­ham. “Het was de be­doe­ling dat on­ze re­lea­ses zich wat be­treft de­sign on­der­scheid­den. Door de ori­gi­ne­le la­bels te ver­wij­de­ren of te mi­ni­ma­li­se­ren kon­den we de re­lea­ses als die van ons­zelf pre­sen­te­ren. Het is een her­ken­ba­re look die ons in veer­tig jaar veel goeds ge­bracht heeft.”

Mi­chael Gran­t­ham was zelf een jon­ge mu­zi­kant en vi­nyl­ver­za­me­laar in Los An­ge­les toen hij de eer­ste Mfsl-re­lea­ses ont­dek­te, The Dark Side Of The Moon en Ab­bey Road van The Be­at­les. Na zijn stu­die zet­te hij zijn zin­nen op een baan in de mu­ziek­in­du­strie. In 1980 werd hij aan­ge­no­men door MFSL, dat toen nog ge­ves­tigd was in Chats­worth, een bui­ten­wijk van Los An­ge­les. Brad Mil­ler had zijn aan­deel in het la­bel toen al­weer ver­kocht. In eer­ste in­stan­tie werk­te Mi­chael Gran­t­ham op de ver­zend­af­de­ling. “Toen er een post vrij­kwam bij A&R en li­cen­sing kreeg ik een bui­ten­kans waar­voor ik al­tijd dank­baar zal blij­ven.”

In de ja­ren tach­tig groei­de MFSL uit tot een al­om ge­liefd la­bel dat met gro­te re­gel­maat su­pe­ri­eur klin­ken­de ver­sies van pop- en rock­klas­sie­kers uit­bracht van bands als Steely Dan, Fleet­wood Mac, Gra­te­ful Dead, Ste­ve Mil­ler Band, The Moody Blues en The Doors. Er ver­sche­nen ook jazz en – in­ci­den­teel – klas­sie­ke ti­tels. Naast de her­ken­ba­re ‘bo­ven­band’ vie­len ze op dank­zij het ste­vi­ge kar­ton en de ge­voer­de bin­nen­hoe­zen boor­de­vol in­for­ma­tie over het mas­te­ring- en pro­duc­tie­pro­ces. De albums adem­den daar­mee een luxe uit,

“HET WAS DE LAAT­STE KEER DAT DAT DE ORI­GI­NE­LE TAPES AB­BEY ROAD VER­LIE­TEN”

waar wei­nig au­dio­fie­len weer­stand aan kon­den bie­den. Dat gold ook voor de du­re, maar spec­ta­cu­lair klin­ken­de Ul­tra High Qua­li­ty Re­lea­ses (UHQR) box-sets die ver­sche­nen van albums van o.a. The Be­at­les, Pink Floyd en Su­per­tramp. De eer­ste ge­ne­ra­tie albums werd ge­perst in Ja­pan door JVC in Yo­ko­ha­ma. Toen die fa­briek sloot, pro­beer­de MFSL sa­men met an­de­re au­dio­fie­le la­bels een vi­nyl­pers te be­hou­den, maar al snel bleek dat al­le ap­pa­ra­tuur naar Rus­land ver­scheept was. Na een diep­gra­vend on­der­zoek be­sloot MFSL de­fi­ni­tief ver­der te gaan met Re­cord Tech­no­lo­gy Inc. (RTI) in het ei­gen Ame­ri­ka. Vol­gens Mi­chael Gran­t­ham de bes­te pla­ten­per­se­rij op de pla­neet.

Een van de meest pres­ti­gi­eu­ze uitgaven waar Mi­chael Gran­t­ham zelf bij was be­trok­ken, was de box met daar­in al­le albums van The Be­at­les, die in 1982 ver­scheen. Ab­bey Road, The Whi­te Al­bum en Ma­gi­cal Mys­tery Tour wa­ren eer­der al los door MFSL uit­ge­bracht. Als hoofd van het A&R de­part­ment was het de taak van Mi­chael Gran­t­ham om el­ke twee, drie maan­den naar Lon­den te vlie­gen en daar twee of drie sets met mas­ter­ta­pes mee te­rug te ne­men. In Chat­worth wer­den er door tech­ni­cus Stan Ric­ker meer­de­re lak­pla­ten van ge­sne­den, waar­na de ban­den weer te­rug naar En­ge­land gin­gen. Het was trou­wens de laat­ste keer dat Ab­bey Road het toe­stond dat de ori­gi­ne­le tapes het pand ver­lie­ten. Sinds­dien wor­den albums van The Be­at­les in ei­gen huis ge­mas­terd.

“Was het een zo­veel­ste saaie dag op het kan­toor van MFS, niets bij­zon­ders? Of was het een hoog­te­punt in mijn loop­baan? Hm, las­ti­ge vraag”, lacht Mi­chael Gran­t­ham. “Het was na­tuur­lijk een ge­wel­di­ge er­va­ring. Ik had een uit­ste­kend con­tact met Ken Towns­hend MBE, die in Ab­bey Road ge­werkt had sinds 1952. Hij zat vol ver­ha­len over The Be­at­les. Het was ook heel bij­zon­der dat in de vroe­ge ja­ren tach­tig Ab­bey Road nog niet zo gron­dig ge­re­no­veerd was. Toen ik die deur bin­nen­liep, was het als­of ik een zwart-wit­te droom­we­reld in­stap­te. Ik denk niet dat de boel sinds Chur­chill op­nieuw ge­stof­feerd was. In de hoek van de lob­by zat nog een te­le­fo­nis­te die al­le in­ko­men­de te­le­foon­tjes door­ver­bond. Voor mijn ge­voel kon elk mo­ment het lucht­alarm af­gaan om ons te waar­schu­wen voor na­de­ren­de V2’s. Ik ben la­ter nog te­rug ge­weest voor de ban­den van nieu­we ti­tels van Pink Floyd en Ima­gi­ne van Jo­hn Len­non.”

Stan Ric­ker, wiens werk nog al­tijd door tal­lo­ze mu­ziek­lief­heb­bers ge­koes­terd wordt, over­leed ove­ri­gens in 2015. Het tech­ni­sche team van MFSL be­staat mo­men­teel uit Shawn Brit­ton en Rob Lover­de, die al­le sacd’s voor hun re­ke­ning ne­men, maar als de sche­ma’s het ver­lan­gen ook vi­nyl kun­nen snij­den. Het me­ren­deel van de lp’s wordt ech­ter ver­zorgd door Krieg Wun­der­lich, in de ja­ren ne­gen­tig chef mas­te­ring en­gi­neer, maar nu als on­af­han­ke­lij­ke con­trac­tant voor MFSL werk­zaam. Van­af het pril­le be­gin wer­den de lp’s ge­mas­terd vol­gens het half­speed prin­ci­pe. De tech­niek werd al eind ja­ren vijf­tig ge­ïn­tro­du­ceerd, raak­te een de­cen­ni­um la­ter in de ver­ge­tel­heid, maar werd door MFSL weer tot le­ven ge­bracht. “Door de ta­pe op hal­ve snel­heid af te spe­len en het al­bum op hal­ve snel­heid te snij­den zijn we in staat om meer in­for­ma­tie vast te hou­den”, al­dus Mi­chael Gran­t­ham. “Het is een van de drie stan­daar­den die we ge­brui­ken voor een Mfsl-re­lea­se: we ge­brui­ken al­leen ori­gi­ne­le, eer­ste ge­ne­ra­tie ste­reo of mo­no mas­ter­ta­pes. De half-speed mas­te­ring. En we ge­brui­ken voor het per­sen van het eind­re­sul­taat het bes­te vir­gin-vi­nyl dat be­schik­baar is.”

Hoe­wel pla­ten­maat­schap­pij­en soms zelfs ti­tels voor­stel­len die MFSL op­nieuw uit zou kun­nen bren­gen, is het toch voor­al het la­bel zelf dat de keu­zes maakt. Het is daar­bij de in­ten­tie om ver­der te kij­ken dan de ti­tels uit de ja­ren vijf­tig tot de ja­ren tach­tig, ver­telt Mi­chael Gran­t­ham. Veel van die albums zijn im­mers al be­kend en ver­schil­len­de ke­ren eer­der op­nieuw uit­ge­bracht. Hij be­schouwt het als een uit­da­ging om ook albums uit de ja­ren ne­gen­tig en la­ter in over­we­ging te ne­men. In de daar­op­vol­gen­de ja­ren werd de ca­ta­lo­gus van MFSL dan ook op­ge­frist met her­uit­ga­ven van Ry­an Adams, Beck, The Pixies en Wee­zer – zon­der dat ou­de le­gen­des als Bob Dy­lan en Frank Si­na­tra ver­ge­ten wer­den.

Als de keu­ze op een be­paal­de ti­tel ge­val­len is, is de werk­wij­ze in de mees­te ge­val­len het­zelf­de, legt Mi­chael Gran­t­ham uit: “Voor we con­trac­ten te­ke­nen, in­ven­ta­ri­se­ren we door­gaans eerst het archief. We wil­len daar­mee voor­ko­men dat we ons eerst al­le­maal pa­pier­werk op de hals ha­len, om er la­ter ach­ter te ko­men dat er geen mas­ter­ta­pes be­schik­baar zijn en het pro­ject daar­door niet door kan gaan. In de mees­te ge­val­len zijn eer­ste ge­ne­ra­tie ban­den met­een be­schik­baar. In de ge­luk­kig zeld­za­me ge­val­len dat dit niet het ge­val is, gaan we el­ders op zoek. Het art­work is nooit een pro­bleem. De la­bels zijn be­hulp­zaam met het zen­den van art­work en we kun­nen ook zelf hoe­zen re­cre­ë­ren door ori­gi­ne­le al­bum­hoe­zen te scan­nen.”

Het wa­ren trou­wens niet al­leen de lp’s, waar­mee MFSL in de loop van de ja­ren be­kend werd. Het la­bel stap­te al vroeg in de su­per audio-cd; een fe­no­meen dat nooit de ver­wach­te ho­ge vlucht nam, maar waar­voor nog al­tijd een ni­che­markt

be­staat. On­der de Mfsl-vlag wer­den ook al snel bin­nen­hoe­zen, rei­ni­gings­mid­de­len en bor­stel­tjes ver­kocht. Op tech­nisch vlak ont­wik­kel­de de pla­ten­maat­schap­pij nieu­we technieken – Gain2 Ul­tra en Gain HD Sys­tems – waar­mee het mo­ge­lijk ge­maakt werd om de mas­ters te trans­fe­re­ren, waar­bij de oor­spron­ke­lij­ke trans­pa­ran­tie en mu­zi­ka­le in­te­gri­teit be­hou­den bleef. Het wa­ren bo­ven­dien technieken die voort­du­rend ver­be­terd wer­den. MFSL was daar­mee een be­drijf dat voort­du­rend in be­we­ging bleef.

Een van de meest re­cen­te pro­jec­ten van MFSL zijn de zo­ge­naam­de Ul­tra­disc One-step box sets, waar­van tot nu toe albums zijn ver­sche­nen van Sant­a­na, Bill Evans en Do­nald Fa­gan. Brid­ge Over Trou­b­led Wa­ter van Si­mon and Gar­fun­kel wordt la­ter dit jaar ver­wacht. Vi­nyl wordt door­gaans in drie stap­pen ge­perst: van de ge­sne­den lak­plaat wordt een va­der, daar­na een moe­der en ver­vol­gens een stam­per ge­maakt, die ge­bruikt wordt om de daad­wer­ke­lij­ke lp te per­sen. In het door MFSL met RTI ont­wik­kel­de Ul­tra­disc Ones­tep pro­ce­dé wordt de stam­per met­een van de lak­plaat ge­maakt, waar­mee twee stap­pen – die kwa­li­teits­ver­lies op kun­nen le­ve­ren – over­ge­sla­gen wor­den. Het is een tijd­ro­vend en kost­baar pro­ces, en de albums zijn dan ook prij­zig, zo’n 100 dol­lar of eu­ro per stuk. Van­we­ge de ge­wel­di­ge ge­luids­kwa­li­teit ver­ko­pen ze ech­ter uit­ste­kend. “We had­den al va­ker met RTI het pro­ces van One Step Pla­ting be­spro­ken”, licht Mi­chael Gran­t­ham toe. “De bril­jan­te tech­ni­cus Tim de Pa­ra­vi­ci­ni, die veel van on­ze ap­pa­ra­tuur ont­wor­pen heeft, drong er­op aan om een test per­sing te ma­ken. Toen we die hoor­den, wis­ten we dat we daar­mee een his­to­ri­sche link kon­den leg­gen naar de Uhqr-se­rie van MFSL, al­leen gro­ter en veel be­ter. Zo­als bij el­ke in­tro­duc­tie van iets nieuws heb­ben we in al­le rust ge­werkt aan de pro­duc­tie en pre­sen­ta­tie van de One Step se­rie, die be­gon met Abraxas van Sant­a­na. De ge­li­mi­teer­de op­la­ge er­van ver­kocht met­een uit, net als de twee daar­op­vol­gen­de de­len. Het is ons plan om mi­ni­maal acht tot tien van die sets per jaar uit te bren­gen.”

Van­we­ge het fail­lis­se­ment van de Ame­ri­kaan­se dis­tri­bu­teur raak­te MFSL eind ja­ren ne­gen­tig ove­ri­gens in de pro­ble­men. Een paar jaar lag al­les zelfs he­le­maal stil. Het la­bel werd in 2001 ech­ter over­ge­no­men door mail­or­der­be­drijf Mu­sic Di­rect en on­der die vleu­gels gaat het de pla­ten­maat­schap­pij weer voor de wind, niet in de laat­ste plaats dank­zij de opleving van vi­nyl. Het la­bel weet sinds­dien ook jon­ge­re mu­ziek­lief­heb­bers te be­rei­ken, weet Mi­chael Gran­t­ham. “De ver­koop­cij­fers van vi­nyl gaan al ja­ren om­hoog en van som­mi­ge ti­tels lukt het niet om ze op voor­raad te hou­den. Het is ook ver­ba­zing­wek­kend hoe­veel draai­ta­fels, pho­no-voor­ver­ster­kers, ele­men­ten en naal­den er we­reld­wijd in al­le prijs­klas­sen aan­ge­bo­den wor­den. De keer­zij­de is wel dat de per­se­rij­en en druk­ke­rij­en met een enor­me wacht­lijst zit­ten. Ie­der­een die te­gen­woor­dig vi­nyl uit­brengt, wordt ge­con­fron­teerd met ver­tra­gin­gen.”

On­danks de­ze kant­te­ke­ning ziet Mi­chael Gran­t­ham de toe­komst vol ver­trou­wen te­ge­moet. MFSL blijft de ko­men­de ja­ren als van­ouds vi­nyl en sacd’s uit­bren­gen.

“DE VER­KOOP­CIJ­FERS VAN VI­NYL GAAN AL JA­REN OM­HOOG”

Hard­wa­re wordt ook steeds be­lang­rij­ker voor zijn be­drijf. “We heb­ben on­langs een co­ver­sto­ry en een jui­chen­de re­cen­sie ge­kre­gen in het blad The Ab­so­lu­te Sound voor een van on­ze nieu­we draai­ta­fels. We staan op het punt ook an­de­re ap­pa­ra­tuur uit te bren­gen. Het is voor al­le be­trok­ke­nen een op­win­dend nieuw avon­tuur.”

Newspapers in Dutch

Newspapers from Netherlands

© PressReader. All rights reserved.