– Do­hk­ket­meaht­tun ja bág­gu vál­dit DUOĐALAČČAT

Gu­ov­dage­a­innu nuo­raids­kuvllas le­at muh­tin oa­hp­pit cie­la­han earáid cie­los­sá­nii­guin nu go «men­sa», «homo», «flod­hest», «fuor­rá» ja «trán­sa». Dan ii do­hk­ket skuvlla rek­tor.

Avvir - - FORSIDE PAGE - In­ga Ma­rie Gutt­orm in­ga@av­vir.no

Gu­ov­dage­a­innu nuo­raids­kuv­la rek­tor El­len J. Sa­ra Ei­ra mui­tala ovd­dit vuos­sárg­ga gullan ah­te muh­tin nuo­raids­kuvlao­hppi­id gask­kas lea gar­ra ja fast­tes gi­el­la, dás lea sáh­ka mobbe­mis si­h­ke njálm­málaččat ja so­siá­la medias.

– Go boahtá dákkár diehtu ah­te muh­ti­mat mob­be­jit earáid, de lea mis bág­gu dan vál­dit duođalaččat. Nuo­raid máilm­mis go­hčo­dit «mensačivga, suvrris go lea men­sa, fuor­rá, homo ja trán­sa». Diekkár sá­nit le­at duođalaččat ja ráv­i­solm­moš fer­te diekkári­id be­as­sat diehtit ja gea­hčča­lit bis­se­hit. Lea ro­av­vá­sat sá­ni­in sáh­ka maid­dái, muhto da­id in viša oba dad­jat ge. Le­at nu do­hk­ket­meaht­tun da­gut, dad­já nuo­raids­kuvlla rek­tor El­len J. Sa­ra Ei­ra, ja lasi­ha nuo­raid mie­las, geat da­id cie­los­sá­ni­id vási­hit, lea bávččagaht­ti.

Lund­do­laš sá­ni­id sis­do­al­lu čil­get nuo­rai­de

– Muh­tin ohppi­id gask­kas le­at fast­tes da­jal­da­gat, ja guoská si­h­ke lunt­tai­de ja nie­id­dai­de. Lund­do­laš sá­nit, nu go «men­sa» ja «homo» le­at šad­dan bil­kosát­nin, dat ii mana čađa ja lea áib­bas do­hk­ket­meaht­tun. Dan sivas fer­te ollesolm­moš čil­get nuo­rai­de maid sá­ni sis­doalu ja vai ip­mirdit ma­in­na ii ábut leaik­kas­tal­lat da­hje earáid mob­bet. Lea lund­do­lašvuođa ja ášši­id mat le­at dábálaččat, ii ábut cuiggodit, dad­já rek­tor.

Doaimmaid bid­jan johtui

Nuo­raids­kuv­la lea lági­dan váh­nenčoa­hk­kima ja muđuid lea rek­tor bid­jan eará doaimmaid johtui ea­sta­dit ja bis­se­hit mobbe­ma. Ear­ret eará gal­get oa­hp­pit čál­lit ovt­ta po­sitii­va sá­ni juo­hke­hažžii luo­hkás ja ru­ovt­tus galgá juoidá po­sitii­va bar­gat be­ar­rašii da­hje so­ap­má­sii. Váh­nenčoa­hk­kimii, mii lági­duv­vui maŋŋe­bárg­ga, led­je ollu váhne­mat boahtán, skuv­la lei maid bov­den po­liti­i­ja mui­ta­lit neaht­ta­givs­sideami bir­ra.

– Mii leim­met bov­den čoa­hk­kimii mui­ta­lit dan maid diehtit áššis. Neahtas maid gev­vet uno­hasvuođat ja po­liti­i­ja mui­ta­lii dan bir­ra. Dás lea sáh­ka Face­bo­ok, Snapchat, Sara­hah ja Jo­de­la bir­ra. Muh­tin neaht­tabáik­ki­in sáht­tá olm­moš le­at ano­ny­man, nu ii dieđe gii čál­lá, mui­tala El­len J. Sa­ra Ei­ra ja lasi­ha ah­te váh­nenčoa­hk­ki­mis led­je váhnemi­in hui buo­rit kom­men­tárat ja ár­va­lu­sat maid skuv­la váldá miel­de vi­idá­sit barg­gus.

Čuohcá skuvlla­dil­lái

El­len J. Sa­ra Ei­ra lea duođalaččat váldán dieđuid maid le­at ožžon, ja lo­hká vaikko ohppi­i­disk­kade­ap­mi čáje­ha ah­te ii le­at mob­ben skuvllas, de dieđut, mat le­at ilbman maŋe­muš va­hku, čáje­hit juoidá eará.

– Ii gea­va dávjá mob­ben, muhto go oažžut dieđu, de fer­te dan vál­dit duođalaččat. Ii váh­nen dieđe mii geav­vá nuo­raid gask­kas, ja vaikko mob­ben dáh­páhuv­vá fri­i­jaáig­gis, de ču­ov­vu vát­tisvuohta skuv­lii maid­dái. Ro­av­va čálaše­ap­mi ja govaid sád­det so­siá­la medias váikkuha nuor­ra olbmo ár­ga­beaivái ja dan fer­te duođas vál­dit, lo­hká Ei­ra. Son lo­hká iežas váldán ok­tavuođa váhnemii­guin geaid­da guoská, ja sii geat eai le­at gullan mai­di­ge, eai le­at guoske­vaččat dán áššis.

Váhnemii­guin ovt­tas­bar­gat

– Jus eat livčče se­am­más bid­jan doaimmaid johtui, muhto dik­tán ášši le­av­vat, de jáhkán maid livččii vád­dá­sat heaitti­hit ro­av­va sátnege­a­va­heami. Dieđán ah­te lea hui ál­ki ovt­tas­ráđi­id váhnemii­guin bar­gat, ii ok­ta ge váh­nen há­lit ah­te su mánná galgá mob­bet earáid ja bu­o­hkai­de lea ahkit gullat mobbe­ma bir­ra. Lea min ja váhnemi­id bar­gu bis­se­hit ja ne­avv­ut nuo­raid, lo­hká El­len J. Sa­ra Ei­ra.

Gu­ov­dage­a­innu nuo­raids­kuvllas le­at mán­no­saš čoa­hk­ki­mat de­arv­vašvuođabál­va­lusa­in, psy­ko­lo­gain ja mánáids­uod­ja­lusa­in. Dain čoa­hk­kimi­in lea ear­ret eará sáh­ka mobbe­mis, ja duoras­ta­ga sá­gas­talai rek­tor skuv­la- de­arv­vašvuođabál­va­lusa­in.

Duođaš váldá mobbe­ma

Gu­ov­dage­a­innu nuo­raids­kuv­la lea sys­temáhtalaččat bar­gan ea­sta­dit mobbe­ma, ja rek­tor ii čie­gat ah­te son doaiv­vui ah­te sin skuvllas ii le­at mob­ben ja ču­ju­ha is­kkade­ap­mái.

– Ii gea­va dávjá dakkár mob­ben, muhto go geav­vá, de fer­te duođas dan vál­dit. Mis le­at čea­h­pes oa­h­pa­head­djit, sii le­at sá­gas­tal­lan luo­hkás ja fád­dá leam­ašan mob­ben. Mis leam­ašan doaim­mat nuo­rai­de luo­hkkálan­jas, ja ru­ovttu­ba­rg­gut. Váhne­mat leam­ašan po­siti­iv­vat doaimmai­de, lo­hká rek­tor.

Ođđa čoa­hk­kin

Dál ái­gu Gu­ov­dage­aidnu nuo­raids­kuv­la ái­cat mánu le­at go doaim­mat doaibman ja guora­hal­lat mo­vt bar­gat vi­idáse­ap­pot. Mánu gea­hčen lági­duv­vo ođđa váh­nenčoa­hk­kin go­sa maid le­at bov­de­min suo­hkan­po­liti­hkkári­id.

– Dál ái­g­ut ái­cat mánu lea go dil­li buor­rá­nan, leam­ašan go áv­ki doaimmain. Ea­sta­dit ja bis­se­hit mobbe­ma lea bar­gu mii joat­kašuv­vá. Mob­ben lea do­hk­ket­meaht­tun, loa­h­pa­ha son.

Gov­ven: Sárá Máret Oskal (vuor­kágov­va)

BID­JAN DOAIMMAID JOHTUI: Gu­ov­dage­aidnu nuo­raids­kuvlla rek­tor El­len J. Sa­ra Ei­ra mui­tala man­nan va­h­kus gullan ah­te nuo­raids­kuvlla ohppi­id gask­kas dáh­páhuv­vá mob­ben, ja lea dan rájes le­at ollu doaimmaid bid­jan johtui oane­his­áig­gis ea­sta­dit ja bis­se­hit mobbe­ma.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.