Histor­jjálaš Bi­ret Már­já

Maid Berit Marie P. Ei­ra lea oli­han Sáme­dik­kis dás­sážii lea histor­jjálaš, go dan ii le­at oli­han ok­ta ge JSL sá­me­dig­geáir­ras goasse­ge.

Avvir - - FORSIDE - Nils Jo­han Vars nil­sjo­han@av­vir.no

Mán­no­da­ga alm­mu­huv­vui geaid ođđa sá­me­dig­ge­pre­side­an­ta, Ai­li Ke­ski­ta­lo, há­lii­da miel­de stiv­ret Sáme­dik­ki. Sii le­at váll­jen ea­net­lo­gu ja ovt­tas­barg­gu ceg­get Gu­ovd­dáš­belloda­gain (GB), Åarjel Sa­emi­en Giel­hi­in (ÅSG) ja Joht­tisápme­laččaid list­tuin (JSL). Sis šad­dá nanu ea­netlo­hku, go le­at ok­ti­ibu­ot 22:s Sáme­dik­ki 39 ái­ra­sis.

Vuost­tažin ráđis

Berit Marie P. Ei­ra lea Jsl-áir­ras, ja son lea vuost­taš JSL bea­lis gii lea be­as­san Sá­me­dig­geráđđái. Dan rájes go JSL vuost­taš geard­de bea­sai Sá­me­dig­gái 1997:s, de le­at sii golm­ma geard­de leam­aš ea­net­lo­gu beal­de, muhto eai goasse­ge le­at ráđis leam­aš.

– Na, lea hui buor­re dov­du go mii le­at ola­han dakkár miht­tomea­ri go dál le­at oli­han, ja lean hui duhta­vaš, lo­hká Ei­ra.

– Oli­hit vi­idá­but

Ei­ra lo­hká ah­te lea de­hálaš be­as­sat ráđđái, go de lea njunnošis bar­ga­min áššii­guin mat le­at de­hálaččat.

– Mun jáhkán mii oli­hit vi­idá­but ieža­met po­liti­hkain go le­at ráđis, dan ek­tui jus eat livčče. Lea vel buor­re gullat ah­te ođđa pre­side­an­ta lea rá­mi­dan min ja ah­te mis lea buor­re ovt­tas­bar­gu leam­aš áiggi­id čađa, lo­hká son.

Vuor­uhan eará

Per A. Ba­ehr, guh­te lea 1997 rájes leam­aš Sáme­dik­kis, lea dieht­te­la­sat duhta­vaš go JSL dál le­at ráđis.

– Mii dieđus eat dal­le vuor­uhan ráđis čo­hkkát, go mun led­jen ea­net­lo­gu beal­de. Mii le­at vuor­uhan eará po­sišuvn­naid, main jáhki­i­met gal­gat da­hkat bu­o­ri barg­gu JSL ji­e­nas­ted­dji­id ovd­das. Go dál lea JSL be­as­san ráđđái, dat lea maid vuor­uheap­mi Bi­ret Már­jja bea­lis ah­te lea de­hálaš do­hko be­as­sat. Mun gal bea­lis­tan doar­jjun dan, lo­hká Ba­ehr, guh­te dál ii šat joat­kke Sáme­dik­kis.

Ii soait­te nu go jáhkká

Go JSL lea Sá­me­dig­geráđis, de livččii vár­ra maid lund­do­laš ah­te sidjii­de bid­d­jo boazo­do­al­loášši­id ovd­dasvástá­dus ráđis, muhto ait­to nu ii soait­te šad­dat. Ei­ra lea oa­innat Boazo­do­allos­tiv­rra áir­ras, ja maid vállje­juv­vui geassemá­nus dán jagi Norg­ga Boazosápme­laččaid Rii­kase­arv­vi stiv­rii.

– Juo, mun lean NBR stiv­rras, ja mus lea hál­lu joat­kit dop­pe dán ái­goda­ga. In le­at vállje­juv­von eamb­bo ja­hkái, nu ah­te boaht­te rii­kačoa­hk­ki­mis de lea fas mu sadji válg­gas. Da­nin ii soait­te hei­vet nu ah­te mun soaban bar­gat vi­sot boazo­do­al­loáššii­guin ráđis, mieđi­ha son. – Don han le­at Boazo­do­allos­tiv­rras, it go dak­ko bok­te maid oa­in­ne vát­tisvuođa? – Dan gal in da­ga, go dat ii le­at eamb­bo ráđđe­ad­d­in­stiv­ra, eat ge mii galg­ga dál le­at dop­pe eamb­bo ođđa­ja­hkái, go lea ái­gi fas mols­ut olbmuid dop­pe, lo­hká son.

Luo­hpá Boazo­do­allos­tiv­rras

Dál gal­get maid namma­duv­vot ođđa áira­sat Boazo­do­allos­tiv­rii. Do­hko váll­je Sá­me­dig­gi golbma áira­sa. Guok­tása namma­da ea­netlo­hku, ja ovt­ta fas Sáme­dik­ki op­po­sišuvd­na.

– Iežan dá­fus sáhtán lo­hkat ah­te mun lean jurddašan juo gu­hkit áig­ge ah­te soaitá mus maid ái­gi dop­pe luo­hpat eret. Gal dál lean juo 12 jagi leam­aš dop­pe, gal de soaitá riek­ta luoitit earáid do­hko, lo­hká Ei­ra. – Mii le­at gullan ah­te El­linor Ma­ri­ta Jå­ma ii loga ve­jo­lažžan le­at si­h­ke sá­me­dig­geáir­ra­sin ja Nbr-jođi­head­djin. Le­at go don boaht­te Nbr-jođi­head­dji jus El­linor luo­hpá dan vir­g­gis? – Dan bir­ra gal in le­at dál gal jurddašan. Dál lean dušše gearg­gus ráđđái čo­hkke­dit, ja dop­pe bar­gat buore­musa maid sáhtán, lo­hká son. – Lea go áib­bas ve­adjemeaht­tun ah­te it se­arv­va Nbr-jođi­head­dji válgii? – Ii hal ve­adjemeaht­tun gal le­at, in dan gal áig­go lo­hkat. Muhto gal dál lea olu mii dan ov­da­lii galgá boahtit, nu ah­te di­en mun in jurddaš dál, lo­hká Ei­ra vel loa­h­pas.

Gov­va: Astrid He­lan­der

HISTOR­JJÁLAŠ: JSL sá­me­dig­geáir­ras, Berit Marie P. Ei­ra, ii le­at dál dušše Sáme­dik­kis, son lea maid Gu­ov­dage­a­innu suo­hkan­stiv­rra áir­ras, son lea Boazo­do­allos­tiv­rra áir­ras leam­aš juo 12 jagi, ja giđas­ge­asi dán jagi vállje­juv­vui son maid NBR stiv­rii.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.