– Dat ja­hki go kve­nat čuožži­led­je

Avvir - - ALMMUHUSAT - An­ne Gro Gaup

Man­nan jagi le­at ollu áv­vudea­m­it leam­aš gu­ovd­dážis, ja kve­nat le­at maid ožžon ieža­set le­avgga ja čuožži­lit dav­vin.

Rui­jan kve­na­lihtu jođi­head­dji Hil­ja Li­sa Huru lea alm­mu­han ođđa­ja­gisárt­ni neht­tii ja álgga­ha divt­tain maid El­li­sif Wes­sel lea čál­lán 1900-lo­gus. Dik­ta lea kvena mánáid doai­va­ga bir­ra go náste­albmi buk­tá lo­hpá­du­said buo­ri luome­jagi bir­ra.

– Su bar­gu lea ad­dán mid­jii­de máhtu dalá kve­naid, nuor­talaččaid ja eará álbmogi­id ár­ga­beaiv­vi, gea­fivuođa, barg­gu ja fe­ast­taid bir­ra Vár­jjaga gu­ovl­lus, ceal­ká Huru sárt­nis­tis.

Wes­sel lei ov­dag­ov­va bu­o­hkai­de geat bar­get dás­seárv­vu ovd­das, ja sym­bo­lan mas lea giv­ro­dat čuožži­lit ja gáibidit iežas rivtti­id.

Ja­hki 2017 lea dat ja­hki go kve­nat čuožži­led­je

– Go 2017 álg­gii, de lei čielg­gas ah­te dat lei áv­vu­ja­hki: Trå­an­te 100 jagi áv­vude­a­p­mi sá­mi rivtti­id ovd­das. Suo­mas lei 100 jagi iešheanálašvuođaáv­vude­a­p­mi, ja kve­nat áv­vud­ed­je ah­te lea 30 jagi ái­gi go Norg­ga Kve­naid Liht­tu – Rui­jan Kve­eni­li­i­to ása­huv­vui. Roms­sas led­je doalut mat čáje­hed­je vall­jivuođa kvena gie­las ja kul­tuvrras, sárdnu Huru ja mui­tala ah­te ollu saji­in bar­get gar­ra­sit kve­naid di­li ovd­das. De­háleamos lea bar­gu mánái­guin ja nuorai­guin.

Ok­ta­saš le­avga kve­nai­de

Kve­nat le­at áv­vu­d­an man­nan jagi, ja dál le­at ožžon ok­ta­saš kve­nale­avgga.

– Ođđa gu­ov­lu dav­vin lea šad­dame ja bar­gá nan­net kve­nalaččaid di­li. Vuost­taš kve­nas­peal­lu, kvena gir­jerá­jus­bál­va­lus, Kven Con­nec­tion čájáhus ja «Yhes­sä – Yh­des­sä – Sam­men», listu lea gu­hk­ki, de­attu­hii Huru sárt­nis.

Duohtavuođa­kom­mišuvd­na kve­nai­de maid

Geassemá­nus me­ar­ri­ded­je ása­hit duohtavuođa­kom­mišuvn­na mii galgá guora­hal­lat dárui­duht­ti­ma. Rui­jan kve­na­lihtu jođi­head­dji lo­hká ah­te ii goasse­ge ov­dal le­at kvena álbmot na­mu­huv­von nie máŋgii Stuora­dik­ki sárdne­stuo­lus.

– Čuo­zai čiekŋa­lit gullat Mar­tin Kol­ber­ga, gii jođi­hii Vuođđu­dan­ja dárk­kist­an­lávde­got­ti barg­gu Stuora­dik­ki me­ar­rá­du­sa guv­lui. Son lea duođaid ip­mir­dan man bir­ra dát lea sáh­ka. Ear­ret eará lá­ga bir­ra mii hilg­gui olbmuid eaig­gá- duššat eat­nami­id jus ii máht­tán dáro­gie­la, de lo­gai son: «Dát lea apart­heid! Ii gávd­no eará sát­ni da­sa», lo­hká Huru.

Ovt­tas guora­hal­lat dárui­duht­ti­ma

– Kvena álbmot ja sá­mi álbmot gal­get ovt­tas Norg­ga álbmogi­in guora­hal­lat dárui­duht­ti­ma mii lea guođđán ollu luot­taid ovt­tas­ka­solbmuide ja olm­mošjo­av­kkuide. Ii le­at bar­gun cuiggodit gii lea si­valaš da­hje gil­láje­ad­dji, muhto ok­ta­saš ip­már­du­sa bok­te čuv­get dálá di­li ja ji­erbmá­but vázzit ovd­dos guv­lui boaht­teáigái – ovt­tas, sárdnu kve­na­lihtu jođi­head­dji.

Nást­tit mui­ta­lit

Huru na­mu­ha maid kvena mánáid oa­hppa­ma ieža­set kul­tuvrra, gie­la ja his­tor­jjá bir­ra skuvllas, ja na­mu­ha El­li­sif Wes­sel vuoiŋŋa go oa­hp­pit gáibidit rievt­ti oa­hpp­at dáid be­li­id bir­ra skuvllas.

– Wessela dik­ta loa­h­pa­huv­vo vears­sain go son čakča­beaiv­vi oaid­ná kve­namánáid manna­me ruok­tot jek­ki­in luop­má­nii­guin. Sii le­at ilus, ja le­at maid si­hk­ka­rat nást­ti­id lo­hpá­du­said ovd­das, lo­hká Huru.

Ár­bi galgá mannat vi­idá­set

Kve­na­lihtu jođi­head­dji loa­h­pa­ha sárt­nis­tis ah­te bar­get ain vi­idá­set do­al­lat kve­naid di­li eal­asin.

– Dat ske­aŋk­ka mii kve­na­gi­el­la lea, min kul­tuv­ra ja min ár­bi mii lea máttuid bok­te ad­don mid­jii­de, galgá vi­idá­set ad­dot sidjii­de geat eai le­at vel riegá­dan. Go oaid­nit dan giv­ro­da­ga nuorain geat le­at nu nan­no­sat ja bar­get sin rivtti­id oažžut čađa, de sáhtán mun jáhk­kit nást­ti­id lo­hpá­du­said ola­heami, loa­h­pa­ha Huru ja sáv­vá bu­o­hkai­de buo­ri ođđa­jagi.

an­ne­gro@av­vir.no

Še­arbmag­ov­va.

Rui­jan kve­na­lihtu jođi­head­dji Hil­ja Li­sa Huru doa­lai ođđa­ja­gisárt­ni maid olbmot ain sáht­tet oaid­nit Rui­jan Kai­ku neaht­ta­si­id­dus.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.