Eai há­lit lodde­ge­hčči­id oag­g­un­báikái

Luos­sa­biv­dit eai le­at mie­las Deanu gi­eld­da plá­nai­de ceg­get lodde­várd­do­skája Dean­un­jálbmái. Sii bal­let njárg­ga šad­dá mend­do bivnnuhin amas olbmuide ja gik­sin báike­olbmuide.

Avvir - - FORSIDE PAGE - Astrid He­lan­der astrid.he­lan­der@av­vir.no

Deanu Guolástan­háld­da­hus ceal­ká Deanu gildii gu­la­skud­dan­ceal­ká­mušas­tis Gáve­sluovt­ta ja Gál­ben­járg­ga 2009 re­gu­le­ren­plá­nii ah­te sii bal­let njárg­ga šad­dá mend­do bivnnuhin amas olbmuide, báike­olbmuide gik­sin.

– DG lea fuo­las jus dát njár­ga šad­dá nu bivnnuhin amas olbmuide, ah­te báikkálaš gea­va­head­djit duv­do­juv­vo­jit eret das. Mii le­at fuo­las jus ođđa gea­va­head­djit heht­te­jit báike­olbmuid be­assa­mis guolástansajii­de. Olbmot bal­let ah­te jus amas olbmot ožžot co­avc­ci fas njárgii, de duv­do­juv­vo­jit eret das. Gi­el­da ber­re dan muitit go ord­ne­gohtet gu­ovllu eará gea­va­hed­djii­de, čil­ge DG ne­av­vu Nar­ve S. Jo­han­sen.

Áigeme­ar­ri sáddet Deanu gildii gu­la­skud­dan­ceal­ká­muša Gáve­sluovt­ta ja Gál­ben­járg­ga 2009 re­gu­le­ren­plá­nii lea ođđa­jagemánu gávccát beaiv­vi. Deanu Guolástan­háld­da­hus (DG) lea vuost­taš geard­de sád­den gu­la­skud­dan­ceal­ká­muša gildii dán bir­ra, go jagi 2009 ii lean DG vuos ása­huv­von. Dán plá­nas boahtá ov­dan ah­te Deanu gi­el­da plá­ne ceg­get lodde­várd­do­skája olbmuide geat há­li­i­dit gea­hča­dit ieš­guđet­lá­gan lotti­id Dean­un­jálm­mis, ord­net bi­i­la­guođđin­saji, ceg­get hivssegi­id ja sirdit áss­an­vovn­na báik­ki nup­pi sad­jái.

Dev­det bi­i­la­guođđin­saji­id

Ceal­ká­mušas čil­ge DG mo báike­olbmot duv­do­juv­vo­jed­je eret bi­i­la­guođđin­sajis, fa­na­scea­hk­kunsajis ja áss­an­vovn­na guođđin­sajis moad­de jagi dás ov­da­lis, ov­dal go gi­el­da sirddii me­ar­ra- ja jo­hkarájá fáv­le­lii De­a­non­jálm­mis. DG stiv­ra­jođi­head­dji Rei­dar Var­si lo­hká sii há­li­i­dit ah­te olbmot bohtet guv­lui, muhto eai nu olu ah­te šad­det gik­sin báike­olbmuide.

– Duogáš dán re­gu­le­ren­plá­nii lea ea­sta­dit ri­id­duid ja ah­te gi­el­da há­lii­da ovd­dalgihtii láhčit di­li ja re­gule­ret johto­laga, vai ea­sta­divč- čii olm­mošvall­jivuođa guor­ba­dea­mes luond­du, nu ah­te gu­ovllu čáb­bo­dat ja riggodat ii bil­lašu­va, čil­ge Deanu sátne­jođi­head­dji Frank In­gi­lae.

Báike­olbmuide va­há­gin

Gu­la­skud­dan­ceal­ká­mušas ču­ju­ha Dg dil­lái mii lei 1990-lo­gus go amas olbmot fu­omášed­je sii sáht­te biv­dit gu­vžžáid nuvttá Dean­un­jálm­mis. Dil­li rievd­dai 2014:s go gi­el­da me­ar­ri­dii ođđa háld­dašan­rájá ga­skal me­ara ja joga, ovt­tas­ráđi­id Dg:in. Gu­la­skud­dan­ceal­ká­mušas ču­ju­ha DG ere­no­amážit lodde­várd­do­skad­jái ah­te sii bal­let dat gea­suha nu olu olbmuid ah­te čil­vet luond­du ja guđđet dušše doab­ba­ri­id ja nuosk­ki­dit gu­ovllu olbmo­baik­kai­guin nu mo da­hkui 1990-lo­gus.

– Go diekkár ása­hus­aid cegge­jit, de lea goit gu­ovllu olbmuide čađat va­hát juoga láhkai, lo­hká DG ođđa stiv­ra­jođi­head­dji Rei­dar Var­si.

– Dean­un­jálm­mis fit­net dál juo hirbmat olu olbmot gea­hčča­min da­id olu lotti­id, ja dás gávd­net lottit eane­mus borra­muša ol­les Finn­márk­kus. Vai luon­du ii bil­lašu­va, de lea de­hálaš bid­jat johto­laga vis­sis gu­ovlluide, nu go vuo­gas sad­jái gos olbmot sáht­tet gea­hča­dit da­id lotti­id. Dát gu­ov­lu lea belo­ha­hkii luond­du­re­ser­váhtas gos le­at gar­ra njuolg­ga­du­sat, joat­ká In­gi­lae ja čil­ge dás ii le­at jurdda eamb­bo go dan ovt­ta vár­dob­áik­ki ceg­get, mii galg­gašii le­at vuo­gas čalbmái ja heiv­vo­laš guv­lui, lo­hká Deanu sátne­jođi­head­dji Frank In­gi­lae.

Heive­hit johto­laga

Gu­la­skud­dan­ceal­ká­mušas čil­ge DG ah­te leam­aš ár­be­vier­ru muh­tin be­ar­raši­in Dea­nus doalv­ut ieža­set áss­an­vovn­na Gál­ben­járgii geas­sái, vai bes­set biv­dit guo­li Dean­un­jálm­mis. Re­gu­le­ren­plá­na­barg­gu ok­tavuođas čielg­gai maid ah­te olbmot le­at guođđán áss­an­vovn­naid priváhta olbmuid eat­na­ma ala. Si­h­ke Rei­dar Var­si ja DG ne­av­vu Nar­ve S. Jo­han­sen sávva­ba gi­el­da bi­jašii báike­olbmuide áss­an­vovn­na­guođđin­báik­ki, go olbmot eai šat sáh­te guođđit dan Gál­ben­járgii nu mo ov­dal lea da­hkan.

– Áss­an­vovnnat le­at čužžon geasi Dean­un­jálm­mis ja olbmot le­at jurddašan dat olbmot dat oamastit dak­ko. Gi­eld­da bea­lis jurddašat livčče vuo­gas bid­jat áss­an­vovn­na guođđin­saji boa­res čievra­viečča­ha­hkii, lo­hká Frank In­gi­lae.

– Re­gu­le­ren­plá­na lea máŋgii buor­re, de ferte­jit vi­idá­sat gea­hččat. Ere­no­amážit mii guoská luond­du gea­va­heap­mái, de lea gu­ovllu olbmot geat eane­mu­sat šad­det da­in­na giksašuv­vat, čil­ge Var­si.

DG:I lea maid de­hálaš ah­te báike­olbmot bes­set luoitit fat­na­si­id Dean­un­jálbmái Gál­ben­járg­gas, nu mo ov­dal le­at da­hkan. Dás lea maid buor­re gád­de­biv­din­s­adji ja fat­na­sat eai galg­gašii heht­tet dan bivd­du.

Ea­sta­dit ri­id­duid

Deanu sátne­jođi­head­dji Frank In­gi­lae mui­tala dát Sátto­go­hpe-

njár­ga lea hirbmat gea­suhead­dji gu­ov­lu, ieš­guđet be­rošte­ad­dji olbmuide. Gu­ovl­lus lea sá­mi kul­tur­mu­itt­ut, luond­du­suod­ja­luv­von gu­ov­lu, biv­do­sajit, soahte­báza­hu­sat, priváhta olbmuid eat­na­mat ja skohter­laht­tu dál­vit.

– Go Deanu gi­el­da lea do­hkke­han dán re­gu­le­ren­plá­na, de lea nub­bi láv­ki ohcat ruđaid vai sáht­tet heive­hit gu­ovllu vai luon­du ii bil­lašu­va ja ea­sta­dit ri­id­duid olbmuid gask­ka. Mii fer­tet maid rád­djet bi­il­avuodji­ma priváhta eat­na­mis ja ráhka­dit gea­innu, nu ah­te lea ve­jo­laš luoitit fat­na­sa go­al­losjor­ris jo­hkii. Ol­les re­gu­le­ren­plá­nas lea dušše buor­re ái­gu­mušat, lo­hká Frank In­gi­lae.

Dean­un­jálbmi, Dea­nuvuot­na laga­mu­sas ja Deatnu dob­be­lis. La­ga­mus njár­ga Deanun

Vuor­kágov­va: Nar­ve S. Jo­han­sen

GÁLBENJÁRGA Dean­un­jálm­mis.

Vuor­kágov­va: Nar­ve S. Jo­han­sen

GRØNNESET Dean­un­jálm­mi gask­kas lea Gáve­sluok­ta ja Sátto­go­hpi.

OLU OLM­MOŠ: Ar­keo­loga čil­ge báike­olbmuide m nun­jálm­mi oar­jja­beal­de.

Vuor­kágov­va: Astrid He­lan­der

Deanu Guolástus­háld­da­husa stiv­ra­jođi­head­dji Rei­dar Var­si.

Vuor­kágov­va: Astrid He­lan­der

Deanu gi­eld­da sátne­jođi­head­dji Frank In­gi­lae.

Vuor­kágov­va: Astrid He­lan­der

jálm­mis lea gu­ov­lu masa Deanu gi­el­da lea ráhkadeam­en re­gu­le­ren­plá­na.

Vuor­kágov­va: Frank In­gi­lae

TUISKA BÁZAHUS: Gáve­sluovt­tas čuožžu ain dát nup­pi máilm­mi­soađi tuisk­ka ká­non­stel­let.

Vuor­kágov­va: Frank In­gi­lae

akkár sá­mi kul­tur­mu­itt­ut le­at dan njárg­gas Dea-

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.