Bes­set oa­hpp­at «Ált­tá sá­mi kul­turárbbi»

Avvir - - OĐĐASAT -

Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš AS galleda bu­ot nuo­raids­kuvllaid Ált­tás, ja oa­h­pa­ha bu­ot ovccát luo­hkálaččai­de sá­mi báikkálaš his­tor­jjá Ált­tás, git­ta cuoŋomán­nui, Ált­tá suo­hkana kul­tuvrralaš skuv­la­se­ah­ka ok­tavuođas.

Ođđa­jagemánu logát beaiv­vi 2018:s álgga­huv­vui «Ált­tá sá­mi kul­turárbbi» proše­ak­ta dan kul­tuvrralaš skuv­la­se­ah­ka Ált­tá suo­hkana bok­te. Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš AS beaiv­válaš jođi­head­dji Ina Ma­ri­ta Turi lea sád­den čál­lo­sa Áv­virii mas čál­lá ah­te lea viđát ja­hki go Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš čađa­ha proše­avt­ta bu­ot 9. luo­hkáin Ált­tá suo­hka­nis. Lea Ált­tá suo­hkan ja Finn­márk­ku fyl­kka­suo­hkan mat dor­jot ja ruhta­dit proše­avt­ta. Lea Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš bar­gi gu­ovttos, Bri­ta Ju­li­an­ne Skum ja Be­rit An­ne Sa­ra Ei­ra, geat lági­de­aba proše­avt­ta.

Beaiv­válaš jođi­head­dji Ina Ma­ri­ta Turi čil­ge ah­te Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš há­lii­da skuv­lagal­ledemii­guin oa­h­pa­hit nuo­raids­kuvlla ohppii­de mo do­loš his­tor­já čil­ge dálá áig­gi. Ulbmil lea ah­te oa­hp­pit gal­get oa­hpp­at ieža­set sá­mi báikkálaš his­tor­jjá. Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš galleda bu­ot ovccát luo­hkálaččaid ođđa­jagemánu rájes git­ta njukčamánu lo­hppii. Dát oa­h­pu bi­stá ol­les skuvlla­beaiv­vi ja álgá vuos teori­i­jao­si­in gos ohp­pet báikkálaš his­tor­jjá. Nub­bi oas­si lea várre­juv­von hut­kás duodjái maid oa­hp­pit ieža bes­set bar­gat, vai oa­hp­pit bes­set gul­da­lit, dov­dat ja oa­h­pás­muv­vat bu­res sá­mi kul­tuvrrain.

Oa­h­pa­hit sá­mi his­tor­jjá

Turi mui­tala ah­te Ált­tá suo­hkan fál­lá sá­mi mánái­de oa­h­pa­husa sá­me­gie­las ja sá­me­gil­lii sá­me­gi­el­luo­hkáin Ált­tá nuo­raids­kuvllas ja Kom­sa skuvllas, muhto ii le­at doar­vái ah­te dušše sámemánáin lea gelbbo­lašvuohta sá­mi ášši­in.

– Mii jáhk­kit ja doaiv­ut ah­te «Ált­tá sá­mi kul­turárbbi» proše­ak­ta sáhtášii le­at ve­ahk­kin čalm­mustaht­tit sá­mi báikkálaš his­tor­jjá Ált­tás. Mii Ált­tá Sá­mi Giel­la­gu­ovd­dážis le­at hui gi­ite­vaččat ah­te suo­hkan ja fyl­kka­suo­hkan dor­jot «Sá­mi kul­turárbbi» ja nu ad­det mid­jii­de ve­jo­lašvuođa juo­hkit ieža­met máht­tu sá­mi báikkálaš his­tor­jjás ja kul­tuvrras Ált­tá nuo­rai­de, čál­lá Ina Ma­ri­ta Turi.

Vi­idáse­ap­pot čál­lá son ah­te Ált­tá suo­hkan lea ožžon buri­id máh­ca­hemi­id si­h­ke ohppi­in ja oa­h­pa­hed­dji­in.

– Dákkár bu­res boah­ti­ma vási­hin eske iđđe­dis si­h­ke ohppi­in ja oa­h­pa­hed­dji­in go mii bođi­i­met muh­tin 9. luo­hkái Ált­tá nuo­raids­kuv­lii. Bri­ta Ju­li­an­ne Skum álgga­hii dán ere­no­amáš skuvla­beaiv­vi gažal­da­gain «Mii lea Ált­tá sá­mi kul­turár­bi?» Das maŋŋá lo­gal­da­lai son sá­mi olbmo­na­maid ja Ált­tá báike­na­maid ja duoji bir­ra, mui­tala Turi vi­idáse­ap­pot čál­lo­sis.

Sá­mi báike­na­mat

Turi mui­tala ah­te olu oa­hp­pit dov­de osi­id dán sá­mi báikkálaš kul­turárbbis ja dih­te ear­ret eará ma­nin Bosse­kop ja Ga­ko­ri lea ožžon dakkár ár­te­gis na­maid. Nu Skum duođaštii ah­te Ált­tá gáv­poga sá­mi his­tor­já lea čat­non báike­na­mai­de. Bu­ot dát sá­mi báike­na­mat: Hjemme­luft, Ga­ko­ri, Kais­ku­ru, Bosse­kop, Russe­luft, Bor­ras ja Losvar, mat le­at nu ár­tet dárogil­lii lea dárui­duht­ton báike­na­mat. Dát oa­h­pes báike­na­mat vul­get sá­me­gie­las ja duođaštit sá­mi ás­sa­ma bir­ra dáid gu­ovlluin.

Go oa­hp­pit ger­ge teori­i­jao­si­in, bes­se dud­d­jo­goahtit. Ov­dal lea oa­hp­pit gor­ron smáv­va čá­ze­hi­id ja gávtti­id do­hkái­de. Dán jagi gal­ge oa­hp­pit ieža hut­kat sá­mis vuolgán gállob­átti­id. Áŋ­gi­ris oa­hp­pit ráhka­diš­gohte dalán ieš­guđet ivnnát gállob­átti­id.

– Mii doaiv­ut dieđus­ge ah­te oa­hp­pit dáid rá­mis gea­va­hit ja čáje­hit sii le­at oas­si Ált­tá sá­mi kul­turárbbis. Loa­h­pas gal­get oa­hp­pit oa­hpp­at juoi­gama bir­ra ja oa­hpp­at juoi­gat. Ár­rat iđđe­dis, de jer­re oa­hp­pit bes­set­go oa­hpp­at juoi­gat. Sii il­lu­ded­je go gul­le Boa­zo Sa­mi Sii­da čea­h­pes juoi­gi, Be­rit An­ne Sa­ra Ei­ra, duođaštii ah­te bu­o­hkat bes­set oa­hpp­at juoi­gat, čál­lá Turi.

Moad­de va­hkku ovd­das­guv­lui gal­lede­aba Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáža guok­te čea­h­pes nis­son­olbmo Ált­tá nuo­raids­kuvlla, Sand­fal­let nuo­raids­kuvlla, Reaššvuo­na skuvlla, Fálle­joga skuvlla ja Dálbme­luovt­ta skuvlla.

Gov­va: Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš AS

OHP­PET DUDDJOT: Ált­tá Sá­mi Gi­el­la­gu­ovd­dáš bar­gi Be­rit An­ne Sa­ra Ei­ra lea bardán duodjeávd­na­si­id be­av­dái, vai oa­hp­pit bes­set viežžat da­id maid dárbbašit.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.