– Árv­vasvuohta ad­dá riggoda­ga váibmui

Psy­hkalaš de­arv­vašvuođa Máilm­mi­beaiv­vi ok­tavuođas jear­ha­hii Áv­vir muh­tun dovd­dus sápme­laččain dán jagáš fáttá bir­ra.

Avvir - - FORSIDE - An­ne Ma­ret Sa­ra an­nema­ret@av­vir.no Ka­ri Lis­beth Her­man­sen ka­ri@av­vir.no

Miehtá máilm­mi čalm­mustaht­to­juv­vui golg­got­mánu 10. beaiv­vi psy­hkalaš de­arv­vašvuohta. Juo­hke jagi lea sierra fád­dá beaivái, ja dán jagi fád­dá lea árv­vasvuohta. Maid­dái Sá­mis čalm­mustaht­to­juv­vo dát beai­vi, ja muh­tun dovd­dus sápme­laččat mui­ta­lit ge dás maid árv­vasvuohta me­ark­kaša sidjii­de.

– De­hálaš le­at árv­vas

Ke­vin Boi­ne mie­las lea árv­vasvuohta de­hálaš, ja lo­hká árv­vasvuođa me­ark­kašit olu sutn­je.

– Munn­je lea de­hálaš ad­dit bu­o­hkai­de ve­jo­lašvuođaid, do­hkke­hit bu­o­hkaid nu go le­at, ad­dit bu­o­hkai­de saji ser­vo­da­gas ja le­at po­siti­iv­valaš olbmuid vuostá.

– Mun gal áin­nas ve­ah­ke­han nup­pi jus dárbbaša, muhto in da­in­na gal vuord­de se­am­ma oažžut ru­ovtto­luot­ta. Go lo­gan ah­te bu­o­hkat ber­rešit oažžut ve­jo­lašvuođaid, de oaiv­vil­dan ah­te bu­o­hkain fer­te le­at lo­hpi boa­stut bar­gat muhto­min - go mii han le­at dušše olbmot, ja mii da­hkat boa­st­tuvuođaid, lo­hká son.

Boi­ne udno bu­o­hkaid li­h­kostuv­vat.

– Mun lean árv­vas ár­ga­beaiv­vis da­in­na lági­in ah­te čáje­han ovd­das­mor­raša, ah­te váld­dán áig­gi gullat maid nub­bi lo­hká, ja ve­ah­ke­han jus dárbbašuv­vo. Orun iežan mie­las čea­hp­pi mo­vt­tidaht­tit nuppi­id, lo­hká ar­tis­ta.

– Earái­guin láht­tet nugo há­li­i­divččen sii gal­get muin­na láht­tet

Sá­me­dig­ge­pre­side­ant­tas Ai­li Ke­ski­talos le­at čiel­ga jur­da­gat árv­vasvuođa bir­ra.

– Árv­vasvuohta me­ark­kaša munn­je ah­te galg­gašin earái­guin láht­tet nu go ieš há­li­i­divččen vási­hit earáid muin­na láht­tet. Gea­hčča­lit ip­mirdit earáid di­li, ja do­hkke­hit ah­te olbmot le­at ieš­guđet­lá­ga­nat.

– In duost­ta dad­jat ah­te na­go­dan dan ár­ga­beaiv­vis, muhto gea­hččalan gula­hal­lat bu­res, ja cuiggodemi­id ja rá­mi vuostáivál­dit vuol­le­gašvuođain.

– Gea­hččalan čáje­hit ah­te lean buor­re sidjii­de

Maid­dái kárášjo­hkalaš ja láv­lu Ai­li Ka­thri­ne Teig­mo lo­hká árv­vasvuođa de­hálažžan sutn­je. Son lo­hká iežas ár­ga­beaiv­vis gea­hčča­lit čáje­hit iežas laga­musai­de ah­te lea buor­re sidjii­de.

– Ár­ga­beaiv­vis gea­hččalan čáje­hit ráhkisvuođa ja doar­jut laga­musai­dan jus dárbbašit dan. Go boađán ruok­tot stu­dios, lá­ven ráhka­dit ea­h­ket­biep­mu sidjii­de geai­guin orun ovt­tas. In dieđe lea go dat gal árv­vasvuohta, muhto lea aŋk­ke juoga maid lii­kon da­hkat čáje­han dihtii ah­te be­roštan sis, ja lean buor­re sidjii­de, lo­hká Teig­mo.

– Ad­dá riggoda­ga váibmui

Sá­me­dig­geáir­ras Be­rit Ma­rie P. E. Ei­ra lea ser­vo­dat­be­rošte­ad­dji, ja dan dih­te le­a­ge árv­vasvuohta maid­dái de­hálaš sutn­je.

– Mu árv­vasvuohta lea at­nit ov­da­mor­raša earái­de ja gea­hčča­lit ve­ah­ke­hit nuppi­id nu gu­hkás go oli­han. Ere­no­amážit sin geat soitet dárbba­hit dan eamb­bo go earát. Dat ad­dá riggoda­ga váibmui, lo­hká Ei­ra.

– Buorre­mie­lalaš bu­ot olbmui­guin

Smáv­va diŋg­gat maid da­gat ár­ga­beaiv­vis sáht­tet me­ark­kašit olu nub­bái. Hans Ole Ei­ra lo­hká alcces hui mo­vttii­daht­tin ov­dame­ark­ka dih­te Face­bo­ok bok­te oažžut li­h­kusával­da­gaid, ja nu da­hká ge ieš maid earái­de.

– Gea­hččalan le­at buorre­mie­lalaš bu­ot olbmui­guin, ja mod­djestit ve­aháš juo­hke­hažžii gean ovd­dal boađán - go dieđus­ge in sáh­te bisá­nit ja bu­orástaht­tit bu­o­hkaid. De gal in jo­avd­da go­s­a­ge, lo­hká Ei­ra.

– Muđui maid gea­hččalan le­at hui árv­vas iežan be­ar­raši­in, olbmái­guin ja nu oal­l­ugii­guin go sáhtán, lasi­hastá vel.

– Ii dárbbaš nu olu ov­dal olm­moš lea árv­vas

Lai­la Susan­ne Vars lea unnivuođa rájes oa­hp­pan at­nit árv­vus árv­vasvuođa:

– Mánnávuođa rájes lean jo gullan ere­no­amážit vuoras olbmuin ah­te sii álo de­attu­hed­je árv­vasvuođa. Da­nin lea dat čuv­von mu mánnávuođas git­ta ráv­i­solbmo ahkái, ah­te olm­moš galgá le­at árv­vas.

– Mun há­li­dan le­at árv­vas, ja ii da­sa dárbbaš nu olu ov­dal olm­moš lea árv­vas. Ár­ga­beai di­lis lea de­háleamos munn­je čáje­hit ah­te be­roštan iežan mánáin, laga­solbmuin, fulk­ki­in ja earáin. Dat ah­te olbmos lea astu, ah­te astá gullat maid mánát mui­ta­lit, sin vásáhus­aid ja maid sii le­at oa­hp­pan. Dan ah­te ve­ah­ke­hastá go oaid­ná ah­te olbmot dárbbašit ve­ahki. Olbmot geat le­at árv­vas sii mo­vttii­daht­tet earáid, ja dan lá­ven mun maid at­nit mu­it­tus. Ah­te rámi­dit nup­pi duohta váim­mus ja čáje­hit ah­te be­roštat jus olbmuin lea los­sa dil­li.

Gov­vamon­táša.

Newspapers in Northern Sami

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.