My­kje for man­ge

Stavanger Aftenblad - - FORSIDE - Jan Askelund

BOK: Stav­an­gersk barn­dom i dei da­gar då Arild Rein voks opp til seg sjølv.

renne­bil, som at gu­ten mel­der frå at nå går han ut for å spe­la fot­ball, som at han og mor­fa­ren er ute og fiskar.

Denne gu­ten veit med seg sjølv at han ald­ri kjem til å bru­ka fa­ren sin leike­bil, sånn som den blir sjå­an­de ut. Fiske­tu­ren blir ald­ri noko meir å nem­na, sånn som pil­ken set­te seg fast i botn. Og når den fot­ball­spe­lan­de so­nen sei­er til mor si i det han går ut med bal­len un­der ar­men: »Eg treng in­gen hund, mor. Fot­bal­len min er hun­den min.», san­sar le­sa­ren at her gjeld det my­kje: Her har vi ein ar­bei­dar­klasse­gut i barne­skule­al­der som frå gata og rekke­husnabo­la­get skjø­ner at det er ikkje bare å kjø­pa, det er ikkje bare å få, og som opp­le­ver at det som skul­le vera ein kjekk tur med beste­far, en­dar opp som ne­der­lag – for dei beg­ge.

Og som tei­er: Han for­står, han tar det inn, og han tei­er. Slik bal­lar det på seg, der Rein i barne­høgd og med eit barns for­stå­ing og ende­fram­me språk la­ko­nisk kon­sta­te­rer koss da­ga­ne ar­tar seg for den ves­le gu­ten som er for­tel­ja­ren gjen­nom alle styk­ka. Han er ikkje bare ein rea­list med ei ald­ri svik­tan­de evne til ta inn over seg og av­fin­na seg med at folk, ting og hen­din­gar er som dei er, ikkje som han skul­le ønskt dei var, han er beint ut ein he­ros i mi­nia­tyr:

«On­kel Stein sat i feng­sel for å ha slåst», som eit av styk­ka har til tit­tel. El­ler som eit anna slut­tar: «Så tok den vak­re tan­ta mi li­vet sitt, og eg såg hen­ne ald­ri igjen.» Meste­par­ten av teks­ta­ne hand­lar om dei kvar­dags­lege da­ga­ne i for­tel­ja­ren sitt liv, han som spe­ler fot­ball («helst mor­gon, mid­dag og kveld»), som går på sku­len, som går med avi­ser, opp­tatt av ma­ten og kle­da og skor­ne han får, kva han et, som drikk my­kje saft. Og som har ein en­de­laus ak­sept i seg, som ald­ri kla­gar seg for noko, og som tak­kar til, sjølv om han ikkje er like takk­sam all­tid. Han og ka­me­ra­ta­ne blir igjen og igjen ut­skjel­te for «kra­pyl» (30, 33, 34, 61, 88 o.a.), men er ikkje anna enn livs­kraf­ti­ge ka­rar ful­le av til­tak og nys­gjer­rig livs­lyst, mot­ta­ke­le­ge for for­ma­nin­gar, som dei ikkje er utan kraft til å ig­no­re­ra.

Slik går nå da­ga­ne, med lille­søs­ter og lille­bror, mor og far, beste­mor og beste­far i gu­tens ves­le verd, som mot slut­ten er i ferd med end­rast: nå skal dei visst flyt­ta til ei anna gate og eit anna hus, i ei lita klasse­rei­se gu­ten ikkje har høyrt om og som fint lite in­ter­es­se­rer han: Han er ein lyk­ke­leg der han er, uten heilt å vita om det.

Den kvar­dags­rea­lis­men som pre­gar han, fa­mi­li­en og hei­le heime­mil­jø­et i gata, skal tren­ga man­ge år for å bli den mør­ke, nes­ten dyst­o­pis­ke, na­tu­ra­lis­men som ligg over ka­rak­te­rar og le­sa­rar i så my­kje av Rein sin for­fat­tar­skap, frå «Stav­an­ger­tri­lo­gi­en» 1998-2005 til fjor­årets «Felt­tes­ta­men­te», ba­sert på «ei sann his­to­rie» om ein masse­myr­dan­de sjuke­plei­ar «av Guds nåde», som på 1980-ta­let ble dømt for mord på 22 pa­si­en­tar til­trud­de han.

«Kra­pyl» er jord­na­er, varm og ak­sep­te­ran­de. Og her på vårt lo­ka­le par­nass har ein for­fat­tar som Arild Rein (på sitt vis se­kun­dert av To­re Ren­berg med hil­le­våg­se­ri­en) slengt Ajax sine «on­ga­ne i gadå» på barne­time­kose­hjør­net av nos­tal­gi­ens slagg­haug.

«Kra­pyl» er jord­na­er, varm og ak­sep­te­ran­de.

KRIS­TI­AN JACOBSEN

Arild Rein har slengt Ajax sine «on­ga­ne i gadå» på barne­time­kose­hjør­net av nos­tal­gi­ens slagg­haug, skriv vår mel­dar.

Newspapers in Norwegian

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.