Spek­ta­ku­la­er svart pan­ter­film

Stavanger Aftenblad - - FORSIDE - Jan Zahl jan.zahl@af­ten­bla­det.no

FILM: «Black Pant­her» er ein vi­su­ell fest å sjå på - med ty­de­le­ge, po­li­tis­ke spark til Do­nald Trump.

Black Pant­her

Sjan­ger: Ac­tion Dra­ma SciFi. Med: Chad­wick Bose­man, Michael B. Jor­dan, Lu­pi­ta Nyong´o, Da­nai Guri­ra, Mar­tin Fre­eman, Da­ni­el Kalu­uya, Le­ti­tia Wright, Win­ston Duke, Ange­la Bas­sett, Forest Whi­ta­ker, An­dy Ser­kis. Re­gi: Ryan

Coog­ler. Na­sjo­na­li­tet: USA,

2017. Leng­de: 2 t. 14 min. Al­ders­gren­se: 12 år.

«Black Pant­her» er fore­lø­pig sis­te til­skot til den lan­ge rek­ka av fil­mar ba­sert på su­per­helt­uni­ver­set til teikne­se­rie­sel­ska­pet Mar­vel – og det kjem man­ge flei­re. Den opp­hav­le­ge «Black Pant­her»-fi­gu­ren blei skapt i 1966 – for øv­rig same år som den den svar­te, re­vo­lu­sjo­na­ere bor­gar­retts­or­ga­ni­sa­sjo­nen Black Pant­hers såg da­gens lys.

Su­per­helt mø­ter Ja­mes Bond Fil­men star­tar som ein klas­sisk su­per­helt­film, mik­sa med ein por­sjon Ja­mes Bond: Kon­gen i det my­tis­ke, afri­kans­ke lan­det Wakanda - som sett frå ut­sida er eit fat­tig u-land, men som i sitt skjul bak høge fjell og dju­pe sko­gar ei­gent­leg er ei rik su­per­makt med avan­sert, hem­me­leg tek­no­lo­gi som over­går alle and­re - blir dre­pen. So­nen hans T´Chal­la (Bose­man) skal ta over, men må sam­ti­dig tak­la både ut­ford­ra­rar til mak­ta og ein ond skurk (Ser­kis) som har sto­le ein ham­mar laga av Wakan­das su­per­me­tall vi­bra­ni­um. T´Chal­la får seg ein rund­tur i hy­per­avan­ser­te vå­pen, men «Q» frå Bond-fil­ma­ne er er­stat­ta av T´Chal­las yng­re wiz kid-søs­ter Shuri (Wright). Så ber det ut i ver­da, på klas­sisk ac­tion­helt­vis.

Det skal i 2018 noko til å bli im­po­nert over vi­su­el­le spe­sial­ef­fek­tar i film, men her blir du det - og eg såg bare 2D-ver­sjo­nen. «Black Pant­her» er di­rek­te moro å sjå på, med fan­tas­tis­ke, stor­slåt­te bi­le­te både av na­tur og by­land­skap, spek­ta­ku­la­ere kamp­sce­ner, jakt både på land­jor­da og i luf­ta. Ko­sty­ma er i sa­er­klas­se im­po­ne­ran­de, der dei kom­bi­ne­rer afri­kansk tra­di­sjon og fu­tu­ris­me. Det gjeld for­res­ten hei­le den vi­su­el­le fram­stil­lin­ga av Wakanda, der strå­hyt­ter og spyd le­ver i kom­bi­na­sjon med sky­skra­pa­rar, avan­ser­te luft­skip og high tech.

Ny ret­ning

Etter ein time og eit kvar­ter tenk­te eg at det­te var moro å sjå på, men at his­to­ria var i tyn­nas­te la­get. Eg lur­te faelt på kor­leis dei skul­le kla­ra å få ein heil time til ut av det­te.

Kor­leis re­gis­sør og ma­nus­for­fat­tar Ryan Coog­ler kjem seg ut av den klem­ma? Vel, han lar hand­lin­ga ta ei heilt ny og anna ret­ning. For plut­se­leg hand­lar det om makt­kamp om Wakan­das sjel og ret­ning. Skal dei svar­te pan­te­ra­ne, som sit på ver­das frems­te mi­li­ta­er­tek­no­lo­gi, bru­ka si val­de­le­ge makt til å hjel­pa un­der­tryk­te svar­te over hei­le ver­da å vel­ta hers­ka­ra­ne sine? El­ler skal lan­det kon­sen­tre­ra seg om seg sjølv og sine? El­ler bi­dra gjen­nom å spreia ver­di­ar og kunn­skap på fre­de­leg, bro­der­leg vis?

Det er ikkje sik­kert 15-årin­ga­ne på su­per­helt­film ser det same som meg her. Men som vak­sen er det vans­ke­leg å ikkje tol­ka den­ne ven­din­ga i po­li­tisk ret­ning, som ty­de­le­ge kom­men­ta­rar til da­gens po­li­tis­ke si­tua­sjon. Når «feil mann» sit med mak­ta i Wakanda, snak­kar dei om at det­te er «eit mons­ter me sjølv har skapt». Her­ska­ren, som plut­se­leg sit med ver­das mest avan­ser­te og slag­kraf­ti­ge vå­pen­tek­no­lo­gi, «er ei fare for oss alle» i des­se «krise­ti­de­ne». Og han hers­kar gjen­nom å split­ta fol­ket, få dei til å kjem­pa mot kvar­and­re hel­ler enn å stå sa­man, i ei tid som krev «bru­er, ikkje bar­ri­ka­dar». Er ikkje det­te ty­de­le­ge spark mot Do­nald Trumps Ame­ri­ka, veit ikkje eg.

Hei­le fil­men er i seg sjølv ein po­li­tisk kom­men­tar, både etter Black Li­ves Mat­ter-rørs­la og ein ty­de­leg kjønns­kamp i USA. For her er hel­ta­ne svar­te, kvin­ne­ne er ster­ke, ty­de­le­ge og vilje­ster­ke, mens men­ne­ne ikkje bare er mus­klar, men tvil, tru og feil også. Teikne­se­rie­uni­vers er ikkje bare tull. Dei kan også tan­ge­ra den ver­ke­le­ge ver­da.

FILMWEB

«Black Pant­her» er stor­slått, vi­su­ell og ein ty­de­leg kom­men­tar til den po­li­tis­ke si­tua­sjo­nen i da­gens USA.

Newspapers in Norwegian

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.