Ti Pudno Maipanggep iti Ukay-ukay Virginia A. Duldulao, Ph.D.

Adda dagiti mabalin a gatangen, adda met dagiti saan.

Bannawag - - Itoy A Bilang - Ni VIRGINIA A. DULDULAO, Ph.D.

MITING dagiti mannursuro iti Distrito Tres. Simmungad ni Titser Maria Gracia. Sabali ita ti itsura ken angin nga inkuyogna. Sigud ngamin a naka-t- shirt laeng no kasta a saanda a nakauniporme. Piman, igatangna pay laeng iti para kadagiti annakna, a saan ketdi a para kenkuana, no adda masobra iti badietda. Ngem ita, nakapantalon ken nakablusa iti adda naganna wenno signature brand. Ket manmano ti makabael a gumatang kadagitoy gapu iti kinanginada. Mababain ta nakaturong ti imatang dagiti kamaestraanna kenkuana.

“Hoy, Grace, nangabakkan sa iti lotto,” indillaw ti saanen a makateppel a kinatugawna.

“Gapu iti daytoy?” Intudona ti pantalon ken blusana. “Saan, fren, naggapu dagitoy idiay UK.”

“UK? Adda kabagianyo sadiay?”

Ania ti UK wenno Ukay?

UK ti nagan dagiti nagtitipon a pagilian ti England, Scotland, North Ireland, ken Wales idiay Europa. Ngem kadatayo, pangyababaan iti ukay-ukay ti UK. Ket ditoy ti nanggatangan ni Maria Gracia kadagiti inaruatna.

Ti kinapudnona, agang-angaw ti kamaestraan ni Maria Gracia a dina ammo ti kayat a sawen ti UK ta paset daytoyen ti kannawidan ken pagsasaotayo. Iti surbey nga inwayat idi dagiti estudiantek iti Business Research, naammuan nga agduduma dagiti tattao a mapmapan agkutkot kadagiti kayatda a gatangen iti ukay-ukay: gagangay nga umili, propesional a karaman dagiti maestra, estudiante ken uray pay dagiti adda akemna iti gimong ken gobierno, segun kadagiti addaan iti negosio nga ukay-ukay a nagsaludsodan dagiti nagsurbey. Idiay Baguio, a maawagan ti sentro ti ukay-ukay ken nangrugian ti panaglako kadagiti segunda mano nga alikamen, daydaywen dagiti tagasabali a lugar, uray pay dagiti turista ken dagiti maisar-ong laeng sadiay gapu iti daytoy.

Nangrugi daytoy a negosio idiay Baguio kadagidi tawen 1990 ket dimmanon iti pantokna idi 1999. Pasig a segunda mano ti mailaklako idi. “Segunda mano” manipud iti balikas nga Espaniol a kayatna a sawen, “secondhand” wenno adda immunan a nagtagikua. Naikargada kadagiti dadakkel a karton manipud iti Salvation Army a nakabase idiay Hong Kong. “Wagwagan” ti immuna nga awag ti kastoy a negosio a naadaw iti

panangiwagwag iti ania man a banag tapno maiwagsak ti kimpet a tapok ken dadduma pay a banag. Ukay-ukay ti ad-addan nga awagna ta kiwaren dagiti binunton a lupot tapno masarakan ti kursonada a gatangen. Manipud met daytoy iti Tagalog a “halukay” a kayatna a sawen ket “kiwar.” Apay nga agkiwar? Wen, ta mabalin nga adda iti lansad ti bunton ti yan ‘tay sarsaraken nga addaan nagan (signature brand), napintas, nalagda, aggapu kadagiti babaknang a pagilian ken naisangsangayan ti disenio ken lupot a naaramid. Apay nga an-anusan? Gapu ta nakalaklaka ken awan pay ti kapadam nga agaruat.

Iti Lubong ti Ukay

Kasla ‘tay ay-ayam a ‘hit and miss’ ti ukay para iti gumatang ken ti akinnegosio. Nagasatka no mapuntaan, a kayatna a sawen, nangabakka iti ginatangmo ta branded. No gatangem iti mall wenno dadakkel a pagtagilakuan, maminsangapulo wenno nasursurok pay a nanginngina.

Ngem apay a naipan iti ukay? Gapu iti ragsakmo a nakakutkot iti gameng, dimo nakita ti pigis iti babaen ti puklo daytoy di kad’ dimo met la napuntaan. Iti biang ti aglaklako, gapu ta binalbalkot ken kinarkarton dagiti gatangenda, dida ammo ti linaon ti balkot wenno karton. Kas pagarigan, naipatang a ti linaon ti karton ket pasig a diaket a nabebengbeng. Saan a malako dagitoy ditoy yantayo ta awan met winter wenno panawen ti niebe, di kad’ naabakan ni negosiante.

Tallo a kategoria dagiti karton ti ukay. Umuna ti ‘Good’ wenno Class A a kangatuan a klase. Naglaon daytoy kadagitay saan a peke wenno imitasion, saan unay a naaramat, imported, orihinal ken surplus wenno sobra a napartuat. Ti sumaruno ket dagitay karton a namarkaan iti ‘Not so good’ ken ‘Very used’ a dandani saanen a maaramat. Ti laeng negosiante ti makaammo kadagitoy a kategoria. Paglalasinennanto pay laeng dagiti linaon ti karton ta pilienna dagitay ‘Selections’ a nanginngina ti pangpresiona sananto idispley iti nailatang a lugar.

Dua a kadakkel a karton ti pagkargaan kadagiti ukay: dagitay regular a maysa a metro kuadrado ken dagitay jumbo wenno dakdakkel iti 0.25/0.5. Gagangay a gumatang ti lisensiado a bassit a negosio iti maysa wenno dua agingga iti lima a regular box ken maysa agingga iti tallo a jumbo box. Saan a maymaysa ti puesto daytoy. Naiwaras dagiti paglakuanna kadagiti sabasabali a disso ken uray pay kadagiti ili. Ti kaganaran a panawen ti ukay ket manipud iti Oktubre agingga iti Mayo.

Aglaon ti maysa a balkot wenno karton iti 500 agingga iti 1,000 nga agduduma nga aytem nga agbalor iti manipud P11,000 agingga’t P15,000 wenno nasursurok. No sumaen, agbalor ti maysa a pedaso iti P11-P15. Mamarkaan dagiti kallukat iti ‘Bagong Bukas’ nga agbayag iti tallo agingga iti lima nga aldaw. Maikkatton ‘tay karatulana ngem nakadispleynto pay laeng manipud iti tallo agingga iti lima a lawas. Nababbabanton ti presiona iti 20 agingga ti 80 a porsiento tapno malako ken makaurnong ti igatang ti negosiante iti sumaruno a tagilakona. Baliwan dagiti negosiante ti lakoda tunggal 45 nga aldaw. Dagiti paggugusto a gatangen dagiti tattao ket dagitay aggapu iti US, Canada, Europa ken Japan nangruna dagitay nalatak ti etiketada.

Apay nga Agballigi ti Ukay?

Adda kad’ ngata tao a madi mangayat iti nalaka ngem nasayaat ti kalidadna a gatangen? Ngem adda a talaga dagiti saan a makaitured ti angot ti agas a pangdisimpektarda kadagiti lako. Agbakuar wenno maulawda isu a nupay kasano ti ayatda nga agukay, saanda a mairusok.

Iti panangamiris ni Luisito Abueg iti ukay iti thesis-na a naipablaak iti Philippine Journal of Development (2005), kinunana a ti panagdur-as ti ukay ket ‘pagilasinan ti panawen.’ Rumigrigat a rumigrigat ti panagbiag isu a kayat dagiti tattao ti makainut ta uray ket nasayaat met ti kalidad dagiti magatang nga ukay. Maysa pay, agingga ita, addaantayo pay laeng iti colonial mentality, daytay panunot wenno pammati a nasaysayaat dagiti partuat iti sabali a pagilian ngem iti kadatayo.

Adda met ketdi paglintegan a mangiparit iti panagangkat kadagiti segunda mano nga aruaten ken alikamen, ti Republic Act 4653 (An Act to safeguard the health of the people and maintain the dignity of the nation by declaring it a national policy to prohibit the commercial importation of textile articles commonly known as used clothing and rags). Naaprobaran daytoy idi pay Hunio 17, 1966 (nasuroken a 52 a tawen ti napalabas) ngem di mayimimplimentar. Ti parikut iti agdama ket no pagbalinen a legal wenno maipasardeng a mamimpinsan ti ukay-ukay. Ngem no nakaramut daytoy nga aramid ket nagbalin payen a kannawidan, narigaten a mapasardeng. Pinadas idi ni nagsekretario ti Department of Social Welfare and Development (DSWD) Gloria Arroyo idi panawen ni Presidente Estrada a pinasardeng. Ti inaramid dagiti negosiante ti ukay idiay Baguio, immakarda laeng iti puestoda ken nagsublida met laeng idiay Baguio idi saanen a ni Arroyo ti sekretario.

No kitaen ti kaadu itan ti aglaklako iti ukay, narigaten ti umanges ta mangrugin a magaburantayo. Makapasidduker. Nagbalinen a pagibellengan ti Filipinas kadagiti sobra nga aruaten ken alikamen dagiti sabali a pagilian. Uray pay dagiti rugakda, ipatuloddan ditoy tapno mailako. Iti singasing met laeng ni Abueg, kunana a malapdan koma ti yaadu dagiti aglako, a kayatna a sawen a naiget koma ti panangited iti lisensia kadagiti agnegosio. Gapu ta awan buis dagiti maiserrek nga ukay, masapul a nalaklaka pay koma ti presio dagiti tagilakoda. Ken ipatungpal ti addan a paglintegan. Isuna laeng ta daytoy a paglintegan, iparitna ti panagangkat iti segunda mano ngem awan met ibagbagana maipanggep iti panaglako kadagitoy.

Apay ngamin a kasta la unay ti kaadunan? Sigud a relief goods ti nakaisangratan dagiti segunda mano nga aruaten ken libre koma dagitoy a maibunong kadagiti agkasapulan babaen dagiti local ken international relief organizations a kas ti Salvation Army. Mabalin met a naangkat nga adda sangkabassit a pannakisarita kadagiti adda iti Bureau of Customs sa pagparangen dagiti masirib a kakailiantayo a regalo wenno pasarabo. Wenno naiserrek iti pagilian a kontrabando. Tapno maliklikan ti pannakatiliw ken panagmulta, addan dagiti lisensiado nga aggatang ken agibunong. Awagan wenno iteks laeng, umaydan ideliber ti order. Mabalin met ti deretso a mapan idiay tiendaan ti Bambang (iti Manila) a bagsakan wenno pagibuntonan kadagiti kinarkarton nga ukay.

Kinatalged ti Ukay

Masapul kad’ nga ibain ti ukay? Kinapudnona, saan laeng a ditoy Filipinas ti yan ti ukay-ukay nupay agduduma ti pannakaiwayatda ken saan a binumbunton a kasla bantay ti basura. Nakapanakon iti flea market idiay Japan. Adda aldaw a

naituding a para iti daytoy ken maymaysa a lugar ti pagidispleyan malaksid kadagiti thrift shop a bukod a negosio ti pamilia ta silulukatda latta. Napintas ti kalidad dagiti lako iti flea market ken dagitay saan pay a nasagsag. Saan pay a pakadanagan a ti lupot a gatangem ket kukua ti maysan a pimmanaw; ngamin, adda pammatida a saanen a mabalin nga aramaten pay ti kukua ti maysa a natay.

Idiay US, imatmatonan ti Goodwill ken Salvation Army, agpada a charity wenno organisasion a tumultulong kadagiti nakakaasi, dagiti thrift shop. Sanayen ti Goodwill dagiti addaan iti disability wenno pagkurangan a pisikal. Kalpasanna, maikkanda iti pagsapulan a kas mangimaton kadagiti thrift shop. Ditoy ti pangalaanda iti pagbiagda. Idiay UK, charity shop ti awag kadagitay agaabay a babassit a paglakuan kadagiti nadumaduma a segunda mano nga alikamen. Mabayadan dagiti mangimaton ngem boluntario dagiti kayatna ti tumulong. Dagiti ‘op shop’ a pannaka-thrift shop-da idiay Australia, napnapno met kadagiti nakalaklaka a tagilako. Idiay met Italy, social cooperative ti awag iti aglako kadagiti naidonar nga alikamen a kas iti muebles (furniture), bado, libro, kasangkapan iti uneg ti balay ken kosina ken dadduma pay. Madalusan ken matarimaan a nasayaat dagitoy a kasla baro. Yempleoda dagiti na-rehab a nailuod iti droga. Adu pay a pagilian a kas iti Germany, Canada, Netherlands, Russia, ken Finland ti aglako iti segunda mano. Ti nasayaat a tuladen, isu ti sistema ti Finland nga addaan iti UFF store. Adda dagiti nakapuesto a dadakkel a pagipisokan a nakawaras iti sibubukel a pagilian. Saanda nga ilako dagiti maukkonda nga aruaten ken alikamen. Ipatulodda dagitoy kadagiti pagilian iti Africa. Asino koma ti makaammo amangan no dagiti dadduma nga ukay a sumrek ditoy pagilian ket donasion met a para kadagiti agkasapulan ngem nagbalin metten a negosio?

Maymaysa a klase ti angot a sumabet no sumrekka iti pagukayan, Napas-eng ken makaulaw. Daytoy ‘tay naipasuyot a disinfectant kadagiti lako a pangsaluad iti salun-at dagiti aggatang ken aglako. Adda maysa a grupo a tumultulong a mangsaluad iti aglawlaw ti nangamiris ti sumagmamano a sampol nga ukay babaen ti X-ray fluorescence spectrometer. Natakuatanda nga addaan dagitoy iti sabidong (ta nasobraanda ti impugsitda a disinfectant) a makadadael iti salun-at. Naggapu dagitoy a sampol iti China, Japan, South Korea, ken US.

Amin met ketdi a banag, adda pagsayaatan ken pagdaksanna. Adda dagiti addang a nasken a surotentayo tapno maawan dagiti pagdaksan. Saan a siento porsiento a nadalus dagiti ukay. Uray no nadisimpektar, adu nga ima ti simmagid kabayatan ti panagkutkotda, isu a labaan koma a nasayaat sakbay nga usaren. No mabalin, dilnakan ken yuper iti mabayag bassit iti danum a nalaokan ti sabon. No nalabaanton, ibilag iti kainitan.

Adda pay dagiti alikamen a no mabalin, saan a gatangen iti ukay-ukay a kas iti indayon ti ubing ken tugaw ti lugan. Dimo ammo no apay nga inlako wenno indonarda. Amangan no adda dadaelda ket isunto pay ketdi ti pakaal-alaan iti desgrasia. Ti mattress wenno kudson ti maysa pay a saan koma a gatangen a segunda mano. Dimo ammo no ania dagiti likido a nasagepsep daytoy a kas koma ti rugit saan laeng a manipud iti ubing ngem iti asino pay a nagidda ditoy. Mabalin pay ketdi a likido a naggapu iti agassawa, lasi, buok, rugit nga aggapu iti bagi ngem narigat a makita. Saan a gatangen dagiti sobsobra a make-up, sapatos, kallugong, alikamen iti kosina ken ramit a pagdalus iti balay a kas iti vacuum cleaner. Dimo ammo no ania a bakteria ken rugit ti sinusopna.

No agukayka, kasla agkutkotka iti gameng. No nagasatka, naragsak ken mapnekka. Annadam laeng amangan no mailuodka (ma-addict) ket mapno ‘ta balaymo kadagiti banag nga awan met serserbina. Iti sabali a pannao, mapno laeng ‘ta balaymo iti basura.—O

“Nalaing. Adda pay sangapulo a minutom a mangyeg iti kuarta.” “Sadino?” “Iti kadakkelan a mall ditoy San Nicolas.” “Sadino dita?” “Iti ruangan iti abagatan... iti lamisaan ti security guard.” “Namnamaek nga addanto ni Miss Sarandi...” “Basta aramidem ti ibagak... ken, ulitek, diak kayat a makibiang dagiti polis. Nalawag?”

“10-4... Umayakon...” Liningay ni John dagiti tallo a kaduana. “Let’s go!” kinunana ket immuna iti agdan. Simmurot dagiti tallo.

AGTIGTIGERGER dagiti ramay ti Presidente a nanglukip kadagiti sabali pay a ladawan ni Madam Rose ken ti datdatlag a lalaki. Immaklili pay ti babai iti lalaki. Nakatakderda iti abay ti maysa nga SUV a nakalukaten. Iti maysa a ladawan, nakalugandan iti SUV ken bisbisongen ni Madam Rose ti pingping ti lalaki.

Napakidem ti Presidente. Dinan kayat a kitaen dagiti dadduma pay a ladawan. Intangepna ti folder. “Asino daytoy lalaki?” sinaludsodna.

“Awan ti makaammo. Pinabukibokkon iti rekord ti PNP, ti Philipine Army ken ti NBI ngem awan masapulanda a rekordna,” kinuna ni Pat. Serioso.

Nagturong iti tawa ti Presidente. “Anong klaseng law enforcement meron tayo?” indayamudomna. Nakapsut ta agpaay kenkuana dayta a saludsod, ngem nangngeg ni Pat. Kinuti ni Pat dagiti abagana. “Ania ti kayatmo a mapasamak?” Saan a naguni ti Presidente. “Paarestok? Ngem ania ti basolna? Gapu ta saksakayanna met ti saksakayan ti Presidente ti pagilian?” Nagkatawa iti nalag-an ni Pat. “Dika man!” Kinusilapan ti Presidente ti gayyemna. Kellaat a nagserioso ni Pat. “Agsaoak ita a kas gayyem,” impapainayadna a kinuna. “Pamkuatam koman daytoy a mangisardeng iti kinaalikutegmo iti babai... Ta no saan, isunto ti mangdadael kenka. Adu ti nasken a tamingem. Maysaka a lider ti maysa a nasion a mangikarkarigatan a lumung-aw iti rigat. Adun ti dimmur-asan ti pagilian. Manamnama a saanen nga agbayag sa maibilang ti pagiliantayo a maysa kadagiti matangtangad iti Southeast Asia. Pagtamtamdandaka dagiti tattao gapu iti turedmo a sumangdo kadagiti nabibileg ken babaknang a politiko tapno laeng mapasardeng ti panagkunniber iti gobierno. Mangnamnama kenka dagiti umili, dimo koma paayen ida.” Nakaul-ulimek latta ti Presidente. “Ulitek, isardengmon daytoy sakbay a maladaw ti amin. Kailalaam ti panagtalek dagiti tattao kenka.”

“Naidumduma ti mariknak iti daytoy a babai, Pat...” nakaserserioso ti Presidente. “Ken saan met a kankanayon nga agkitakami...”

“Ngem dimo am-ammo daytoy a babai. Amangan no ar-aramatennaka laeng a pagpangalan a mangragpat iti ararapaapenna...”

“Mabigbigbig ti pamiliada, nabaknangda, nabilegda a politiko... awanen ti sabali pay a kalikagumanna...” “Ngem ania ngarud ti pudno a relasionyo?” Saan a nakauni ti Presidente.

“Asino dayta kaduana a lalaki?” Intudo ni Pat ti folder a kasla makitkitada dagiti linaon daytoy a ladawan. “Dimo kunaen a kabagianna? Ken kasanon no maibaga ni Madam Rose ti relasionyo iti dayta a lalaki? Mabalin a maikkam ida iti gundaway a mang-blackmail kenka.”

Immanges iti nauneg ti Presidente. “Let’s just stop this conversation, Pat, please...” Nagsennaay ni Pat. “Salsalaknibanka laeng...” “Ammok. Dayta ti gapuna a sika laeng ti pagtalkak. Isu a pangngaasim, talkennak koma iti daytoy...”

Kinita ni Pat ti gayyemna. Apagisu a nagsabat dagiti matada. Isu ti immuna a nagbaw-ing. “Ania ngarud ita, kayatmo pay laeng a makita ni Madam Rose?” sinaludsodna. Nagtung-ed ti Presidente. “Ken ti lalaki...” Nalpay dagiti abaga ni Pat. Ngem awan ti maaramidanna no di agtungpal iti pagayatan ti Presidente. “Ania ti kayatmo, guyugoyenmi a makisarita kenka wenno puersaenmi?”

“No agkedked, makaammokayon. Ngem diyo patayen...” Nangemkem ti Presidente ta kasla naganninaw manen iti mugingna ti naidumduma a taktakder ti lalaki. Ay-ayaten ngata ni Madam Rose? Nagkaiddada ngatan? Agpigerger lattan iti imonna. Ket nangmesmes. Agal-allangogan dagiti agkakadakes a balikas iti panunotna. Isu ti Presidente ti pagilian a Filipinas, saan a no asino la ditan ti mangag-agaw iti babai iti biagna.

NAPARDASDA a rimmuar iti pagparkingan ti hotel a nagtarusan da Daniel ken Jerky ngem pinaginayad ida iti napuskolen a trapiko iti kalsada nasional. Agsisinnait dagiti traysikel, dyip, kotse, kada bus. Dina ammo no apay a napalalo ti kinatrapikna ita. Natrapik met no kua, ngem saan a kas ita.

Sangkakitan ni John ti relona. Sigurado a saanda a maabotan ti oras nga imbaga ti kidnaper. Nagbosina manen. Ngem kasla awan ti nakangngeg kenkuana. “Kasla Mexico,” kinuna ni Ricky. “Nakarkaro pay ditoy,” insanamtek ni John. Ngem saan a nagbayag sa limmukay ti trapiko. Nalabit a napukawen ti sirut dagiti lugan iti nagsapalan.

Nalabsandan ti munisipio ti San Nicolas— addadan iti batog ti dakkel a banga iti sirkulo (kasta ti awagda nupay trianggulo)— idi agtimek ni Daniel.

“Suminakan iti highway, Mang John. Apaamianankan dita sango ti simbaan.”

Nagtungpal ni John. Ngem agsasallupang latta met dagiti traysikel. Pagsayaatanna, narasrasay ti lugan.

Insardeng ni John ti luganna iti asideg dagiti mapatpatakder a natatayag a condo. “Sika ti mangsiput iti likudak, Daniel, ta sika ti ad-adda a makaammo iti daytoy a lugar,” kinunana apaman a nakadissaag. “Masapul a nakasagana latta ‘ta selponmo ta umawagak a dagus no kua...”

Nagtung-ed ni Daniel. “Agan-annadka laeng, manong,” kinunana.

“John, don’t be a hero,” kinuna ni Ricky. “You know we’re here to back you up...”

“I know,” insungbat ni John. “Wish me luck,” kinunana. Innala ti maysa pay a maleta sa nakaparpardasen a timmaray a nangkamang iti ridaw ti dakkel a pagtagilakuan a pagtaktakderan ti security guard. Nakaad-adu dagiti tao a magmagna ket sumagmamano kadagitoy ti naiturong ti imatangda kenkuana. Masmasdaawda ta uray la pasaray tumal-o ti adda ligayna a maleta a guyguyodenna iti panagtarayna.

Agan-anangsab ken agkalkaling-etan ni John a nakagteng iti yan ti security guard a madama a makisarsarita iti selpon. Nagtakder iti abay ti guardia. Ur-urayenna ti ibaga ti kidnaper nga aramidenna. Kinita manen ti relona: 12:21. Naladaw. “F__k,” indayamudomna. Inruarna ti selpon ni Gloria. Awan met uray maysa laeng koma a dina nasungbatan nga awag.

“Sika ni John Villa?” pagam-ammuan la ta sinaludsod ti guardia. Nagtung-ed ni John. “Adda mayat a makisarita kenka,” kinuna ti guardia ket inyawat daytoy ti selponna.

Nasdaaw ni John, ngem inawatna a dagus ti selpon. “Hello,” kinunana. “Naladawka, torpe!” imbisiag ti lalaki iti bangir a linia. “Natrapik. Uray kasano ti panangikarigatak a dumanon a dagus, awan naaramidak,” inlawlawag ni John. “Diak kayat ti adu a rason! Adda kenka ti kuarta?” “Adda.” “Sige, ibatim iti abay dayta guardia sa umadayoka dita.” Napaumel ni John. “Ni Mayor Sarandi, yanna?” “Ti kunak, ibatim dayta kuarta... pumanawkan dita.” “Saan a mabalin. Ti tulagta, itedko ti kuarta ta itedmo met ni Mayor Sarandi.”

“Pagbalbalinem laeng a narikut ti amin, John Villa,” makasuronen ti lalaki. “Masapul a makitak nga umuna ti kuarta sakbay a maalam ni Miss Sarandi. Nalawag?”

“Umaymo kitaen, ken itugotmo ni Mayor Sarandi ditoy! Saanko a panawan daytoy a kuarta a diak makita ni Gloria... Ita, maawatannak kadi met?”

nagulimek ni John. Ur-urayenna ti sungbat ti lalaki, ngem awan naurayna.

“Nangngegnak kadi? Hello... hello...” inulit-ulit ni John ngem awan latta ti sumungbat.

Insublina ti selpon iti security guard. Liningayna ti aglawlaw. Agsapsapul iti ganggannaet a rupa. Ilanglangaanna ti kidnaper. Sigurado a malasinna no makitana manen. Ngem ammona, saanda nga agpakita kenkuana. Madamdama, nagkiriring ti selponna. Nakaparpardas a nangsungbat. “Hello,” kinunana.

Awan ti simmungbat kenkuana ngem naipasabat iti lapayagna ti ikkis ti babai. Ti asug. Ti kasla pannakalanippaak ti maysa a banag. Nagkintayeg ni John. “Glory... Glory...” “Kasano ti kakaro ti kayatmo a panangparigatko ken ni Miss Sarandi, John Villa?” nakasimsimbeng ti timek ti lalaki. “Isardengmo dayta!” imbugkaw ni John. “You are not running this show, Mr. Villa. I am... I hope you know that. Now, do I make myself clear?” “Yes...” “Yanmon?” “Same location.” “Now, I want you to leave that luggage to the security guard... and walk away...”

Inibbatan ni John ti maleta ngem saan nga immadayo.

“Talaga a natangken ti ulom, Mr. Villa. No dika pay la pumanaw dita, paltogakon ni Miss Sarandi.” “Okey... Okey...” “Walk towards McDonald’s. Don’t worry about the money, I have people watching the place...”

Nagturong ni John iti McDonald’s nga adda iti abay ti highway. Sakbay a simrek iti panganan, timmaliaw pay naminsan. Ngem awanen ti maleta.

“Stay inside, Mr. Villa... Wait for my further instruction...”

ITI saan unay nga adayo iti nakaibatian ti maleta, sililimed nga agsisiim ni Daniel. Sinipsiputanna ti yaadayo ni John. Madamdama pay, adda lalaki a nakisarita iti security guard. Nakitana ti panangiruar ti lalaki iti kuarta sa intedna iti guardia. Kalpasanna, ginuyodnan ti maleta. Simrek daytoy iti mall. Sinarunona ti lalaki. Agturongen iti akindaya a ridaw ti mall. Sadiay ti nangiparkinganda iti luganda. Agururay da Jerky ken Ricky idiay.

“Jerky...” kinunana. Nakakonektar ti Bluetooth-na iti selponna. “Apay?” insungbat ni Jerky. “Rummuar iti batogyo ti nangala iti maleta. Naka-

polo shirt iti asul. Nakapantalon iti maong, naka-sunglass, ken nakakipis iti asul.” “Copy... Addaytan... rummuaren...” Apaman a nakaruar ti lalaki, nagtarus iti nakaparking a silver nga Isuzu. Linukatanna ti trunk sa inkargana ti maleta.

Nagderetso met ni Daniel iti pagur-urayan da Jerky ken Ricky. Limmugan.

Pinagandar a dagus ni Jerky ti lugan. Inurayda a makaruar iti pagparkingan ti Silver nga Izuzu. “Saanmo a sinaan,” kinuna ni Daniel ken ni Jerky. Nagtung-ed ni Jerky. “Where’s John?” sinaludsod ni Ricky. Imbaga ni Daniel ti yan ni John. “Should we pick him up?” Indayal a dagus ni Daniel ti numero ni John. Dagus met a simmungbat ni John.

“Sursurotenmi ti nangpidut iti nakamaleta a kuarta, Mang John... Dagasendaka kadi?” sinaludsod ni Daniel.

“Saan,” insungbat ni John. “Surotenyo latta idan. Agurayak ditoy agingga iti saan nga agparang ni Miss Sarandi.” “Okey... Awan kadi bilinmo? Agawenmi kadi ti kuarta?” “Saan. Urayentayo a maiparangda ni Miss Sarandi. Paliiwen ken siimenyo pay laeng ida. Ibagayo kaniak ti naidumduma a makitayo.” “Copy that...” “Kasaritak ni Ricky,” kinuna ni John. Inted ni Daniel ti selpon ken ni Ricky, idinto a siaannad ni Jerky a mangsursurot iti silver nga Isuzu. “Ricky here, captain...” kinuna ni Ricky. “Watch your back. I have a feeling that we are dealing with terrorists. Dakes ti agparparikna kaniak. Talkek met ketdi dagita dua a kaduam ngem agsiputka latta.”

“Nairuamtay’ iti kastan, John... Saannak a pakadanagan. Just make sure that you have Miss Sarandi, and then let us know what we are going to do.” “I will... over and out.” Insubli ni Ricky ti selpon ken ni Daniel. Intultuloyda a sinurot ti lugan a silver. Agturongda iti Siudad ti Laoag. Tinurongda ti dalan nga agpa-Gabu. Madamdama pay, nagpakanawanda iti maysa a kalsada. Awanen ti lugan pay nga adda iti kalsada malaksid iti Izuzu ken isuda. Simrek ti lugan iti naguardiaan nga inaladan. Nakauniporme ken nagtagipaltog dagiti guardia.

Tapno saan a nakaddidillaw a sumursurotda, nagderetsoda. Adda kasla turod iti ungto ti kalsada. Isu ti nagturonganda. Simpokda iti kakaykaywan. Nagsardengda dita. Matantannawaganda ti naaladan a dakkel a warehouse. Nakalukat ti dakkel a ridaw ti likud ti warehouse. Adu ti tao iti uneg. Ginawat ni Daniel ti largabista. Dimmakkel pay dagiti matana iti nakitana. “What’s wrong?” sinaludsod ni Ricky. Saan a simmungbat ni Daniel. Inyawatna ketdi ken ni Ricky ti largabista.

Masmasdaaw ni Ricky a nangawat iti largabista. Simmirip. Dimmakkel met dagiti matana. Nakaabaday iti nabileg nga igam dagiti adda iti uneg. Saanda a nakauniporme ngem malasin a naruamda a maarmasan.

Soldado ngata dagitoy? Terorista? Wenno paset ti grupo a mangisayangkat iti kudeta?

Inawaganna a dagus ni John.

(Maituloyto)

Manipud iti para ulo agingga iti para saka, mabalinmon a gatangen iti ukay-ukay (bangir a panid); uray pay dagiti branded a bado (ngato).

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.