Ang Pagpangita Sa Langit Ug Ang Mga Barbaro

Bisaya - - Young Blood Writer - Nobela ni Jun Cañizares

(Anib 13) Kulang Ang Kalibotan

M GA tingtanom ug ting-ani minglabay.

Sa mga sulo nga langkay mihayag ang baybayon sa Ylaya. Karon nagpanuigon og napulog pito ka tuig, si Datu Sumanga nahibalik sa pangayaw, dala ang mga kabtangan ug kapitoan ka bihag sulod sa mga tangkal o kahon sulod sa paraw o dakong sakayan. Nahatagan na niya si Tuhan og balangingi baray, taas nga sakayan iggugubat ug duha ka gatos ka oripun, nahimo niyang

horohan o sundalo, mangangayaw o mamumugsay, magahat o manggugubat ug ang uban tuhay nga magtikad sa yuta ug sulugoon sa balay.

Sa iyang mga karibal, nadungog ni Sumanga may nakahatag lang og barko nga may sakay nga elepante. Ang hayop nakalingaw kang Tuhan ug sa mga tawo. Kini nagamit nila sa pagbira sa dagkong mga kahoy o bato. Bisan si Bugbung Humasanun nalipay niini. Ang anak ni Datu Harun miadto sa Tsina ug nagdala og mga alahas. Ang uban nakahatag pila ka ulipon, tadyaw, mga kahon linubngan og bulawan ug salaping bulawan. Nanutho lang si Sumanga niini. Ang bangga nagduso kang Sumanga sa kasadpan. Wala nay makahatag kang Tuhan labaw sa iyang nahatag.

Pasalig niya sa iyang kaugalingon nga kining tanan niyang paninguha ug naani mauyonan ni Tuhan ug maangkon niya ang iyang hataas nga pangandoy. Sulod sa lima ka tuig, kaupat na siya magbalik og tumod, apan dili na maihap ang iyang paglatagaw sa kadagatan. Ang pangayaw, sama sa daghang dapit sa

kalibotan nga gibuhat sa daghang pirata, dili sayon. Ang kinabuhi kanunayng gitaya. Magpautaw-utaw sila sa dagat sa mga buwan, usahay tuig.

Mibarog siya sa katig sa benta ug miwara-wara sa sulo ug misinggit sa mga sakop sa pagpakanaog na sa ilang mga dala. Gatos ka sakong bugas alang sa gadong ni Tuhan. Mga pamilya sa mga sakay nangabot, ang ilang mga tingog tin-aw sa kasikas sa mga balod. Nagpanawag sila kang Tagi, Bulag, Libucao ug uban pa. “Diin kamo gikan? Diin kamo naabot?” “Tuban, Palembang, Malacca. Nakasugat kami og mga Portuguese ug Moors.” “Mga pirata nga puti pa sa salampati ug itom pa sa uwak.” “Nakakita kamig tanghaga. Mga barko motumaw ug unya mawala sa among mga mata.” Way mikatawa sa kakuyaw. “Ug komosta kamo?” “Maayo. Maayo.” “Hain si Waling? Wa man siya magpakita.” “Patay na.” May babayeng midanguyngoy. May uban usab nga nalubong sa dagat. Way nangutana kanila. Apan nahinganlan na silang mga buhi sa mga sugilanong tinuod sa dulom nga mga kagabhion nga way pagpakabana sa manglutaw nga mga kalag nga sakayan. PAGHAYAG sa adlaw, nakakanaog na silang tanan sa bangka. Inubanan sa amahan si Sumanga nga may pulang purong, bughaw nga saliko ug siding nga bakos, ug mapagarbohon nga naglakaw paingon sa palasyo, sinunod sa iyang sinaligang mga manggugubat nga nagpas-an og mga kaban ug bandi ug nagguyod og pisi sa mga bihag o dinakpan alang kang Bugbung Humasanun.

“Dala na ni Sumanga ang mga kalibotan!” nakatuaw si Latik ug mikamay kang Bulag. Mapagarbohong amahan.

Gipagakpakan nila ang nagkaabog nga tigdagan nga modagan ngadto sa tumoy ug balik sa ulahi, balik-balik. Sa dihang si Datu Sumanga ug kaubanan nakasulod na sa kota, sila si Alimonsay ug Bugbung Humasanun diha na sa pultahan sa palasyo, sa lingkoranan sa mga harianon.

Ang dakong pundok sa katawhan mihugop sa pagsaksi sa kataposan sa pangayaw.

Nasud-ong ni Sumanga nga si Bugbung Humasanun bus-ok na, puno ang dughan ug nakatubo sa gitas-on. Tingali, nagpahiyom siya sa iyang dili kaayo sihag nga pandong. Miyango siyag gamay kang Sumanga ug mipakitoy sa iyang mga tudlo ug kadto nakalipay uyamot kang Sumanga. Mipahiyom si Sumanga. Si Tuhan ug Alimonsay mga hitsura na gayod nga bahandianon, hupong sa gahom ug kalig-on sa kota. Midaghan ang mga guwardiya nga may uniporme, kadaghanan mga manggugubat nga ulipon. Nakita ni Sumanga ang pipila niya ka bihag. MIYUKBO si Sumanga ug gitudlo ang iyang dalang mga bihag, himsog ug maayog mga barog nga mga lalaki ug babaye. Ang mga kaban ug bantal gibutang sa tiilan ni Tuhan, ug ang mga kaban mga inablihan mingbusilak sa mahalong mga bato, perlas ug bulawan. Ang mga bantal puno sa siding nga mga panapton ug dugang alahas. Kinsay makatupong niini? Gidagpi ni Sumanga ang iyang mga bukton ug braso ug mibarog nga mapagarbohon, andam sa pagpaminaw kang Tuhan.

Dihay kalit nga kamingaw sa dihang ang nagkagulang nga Tuhan milingi kang Bugbung Humasanun. Gilili ni Sumanga ang

bugbung, apan kini nasalipdan sa bukubuko ni Tuhan, daw tinuyo nga pagsalipod. Unya miatubang si Tuhan ug nagpasalamat og dako kaayo kang Sumanga, ug nagdasig pasabot sa laing pangandam sa dagat.

Mitutok si Tuhan kang Sumanga ug sa gihapon mapasalamatong nagpahiyom ug miingon: “Mahimo pa ba?”

Wala makalihok si Sumanga, lupig pay nakadawat og labing makusog nga suntok, o napaakan og tanga. Gibanabana niya ang mga gasa nga iyang dala ug kini kulang pa. Mga talan-awon sa lawod, ang mga buntag, udto ug gabii nagsapaw-sapaw sa iyang kaisipan, ug ang mga kombate ug pangatang sa mga kaaway sa ilang tribu— sa mga Ilayas ug Nabangga— ug ang mga sampan sa mga negosyante sa ilang mga ruta; ang ilang kagutom kon mahutdan sa pagkaon; ang makapatakig nga mga kagabhion; ang Adlaw nga makasunog sa panit ug mga mata; ang bagyo sa dagat; ug ang tinigbasay nga nakakalas og kinabuhi. Kon wala pa si Bugbung Humasanun, kining tawo sa iyang atubangan iya nang gipikas.

Gilabtik ni Sumanga ang iyang mga tudlo, ug gipataas ang iyang tuong kamot sa iyang mga manggugubat ug mituyok pag-atubang kanila ug nagkanayon sa taas nga tingog: “Mga sakop ko, sulngon ug dag-on nato ang langit. Andama ang mga sakayan, adto na kita. Atakehon nato ang langit; Tipakon nato; Kanlaton nato ang walo ka sapaw sa langit, Sagpoon nato ang iyang mga dugdog; Tulisan nato ang Buwan sa iyang karaynahan.” MINGKUROG ug nakapanglingo ang mga manggugubat ni Sumanga. Walay lahap ang ilang nabati— ang pagtulis sa kinadakang bahandi, kon kini tinuod nga anaa.

“Unsa pay kuwang?” sukot ni Libucao nga nasugmoy sa dihang gipundok ni Sumanga ang iyang manggugubat sa lapyahan. “Ah, tingali gipaabot ni Tuhan si Olig, anak ni Harun.”

“Patyon ko ang hayop nga mananapaw bisan sa iyang amahan.” “Nasayod ka diay niana?” “Ilha ang imong kaaway. Kuyogi ko ninyo sa kataposang higayon,” matod ni Sumanga. “Mahimo nato.” “Langit? Buwan?” hunghong ni Tagi kang Libucao. “Kon way gatosan ka barko...” hunghong ni Libucao. Nagtuo siya nga si Sumanga nabuang; kuyaw ang pagkuyog paingon sa dagkong mga gingharian.

“May daotang tilimad-on,” matod ni Tagi. “Pagpaingon nako nganhi, napandol ko sa unlan ug sa ganghaan nakatunob kog iring.”

“Tagi, salig sa imong kaugalingon.” Namulong si Sumanga daw alang usab sa iyang kaugalingon. Mihangyo siya sa ngalan sa ilang nagkahiusang mga hunahuna ug sa ilang kalipay nga migulang mananaog sa mga kalisdanan. “Kon kanunay kitang maghiusa, tingali makita pa nato ang sinugdanan sa kalibotan.”

Buot mokatawa si Libucao. “Balak,” matod niya sa iyang kaugalingon. “Unsaon nato nga makapuyo sa balak?” Buot niyang pugngan ang iyang labing suod nga higala nga moadto sa isla sa tinong kamatayon ni Sidapa, ang matahom diyosa sa kamatayon sa Hukluban. Ang apohan ni Libucao kanunayng nagpasidaan kaniya sa paglikay sa isla o sa diyosa. (SUMPAYAN)

Madaogon si Sumanga. Apan mahimo pa kaha niya ang pagdaog sa labing dakong pangayaw aron pagtagbaw sa kagustohan ni Tuhan?

“Mahimo pa ba?”

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.