DUHAWIT: ANG PANAGTAGBO SA DAGAT UG PANGANOD

Bisaya - - Balaod ug Kamatuoran - Ni RICHELLET P. CHAN

MA… Me… Mi… Mo… Mu… Adto ka sa soprano, Chan! Mando ni Kuya Edito Baylon niadtong iya ming gibansay alang sa choreographed choral contest sa high school. Si Kuya Edito ang among music student teacher nga nag- practicum sa among eskuylahan. Hanas siya sa musika kay mao may iyang nahimong lingaw sa Don Bosco Boys Town.

Mibelib siyas kataas sa maabot sa akong tingog sa unang pagpaminaw pa lang maong sa grupo sa mga soprano dayon ko niya gibutang. Apan, sa pagdungan na namog tayhop sa mga nota nakuwangan kog ginhawa, natuk-an ug wala na kaapas nila. Sa alto ka, Chan! Apan bisan pag sa grupo sa alto, misimang gihapon ko. Tataw ang kasubo ni Kuya Edito. Daw usa ka bata nga napakyas tungod sa pagkaamgo sa kamatuoran nga ang dagat wala gayod diay makaabot sa panganod. Wala sila magkatungka. Wala! Wala silay sonata nga namugna.

Kay dili man ko makadungan kanila, gibiyaan nako ang musika. Dili para nako ang pagkanta. Gimugna ko aron maginusara!

March 25, 6:43PM Gabales J Papel “Hello, Rich. I sent a call for the April meeting. Priority is the Duhawit launch. Ma’am Linda and Ma’am Ester requested that WILA host it.

Ma’am Linda also suggested that you and Liean be the emcees (para duhawit pod) Please let me know if this is amenable to you.”

Mao ni ang mensahe sa among pangulo sa WILA kanako.

Anad ko nga mag- emcee nga ako rang usa. Anaay tawo nga nag-ingon nako nga ako kuno ang klase sa tawo nga gusto rang mag-inusara. Ug sa tinuod lang, sakto siya! Napakyas na man god ko niadtong panahon nga di ko makadungan sa grupo. Ambot nganong sukwahi ko. Apan, wala na ko makabalibad. Gawas nga nindot ang tumong sa maong sugyot ni Tita Linda, si Liean pod ang usa sa mga suod nakong higala sa arte maoy akong kaduhawit. Gani, siyay usa sa nagdasig nako aron mosuwat ug moapil og mga kalihokan nga kabahin sa katitikan.

Nakuyawan ko nga molubad ug mayabag sa atubangan inig- emcee kay basig mapakyas kanako ang akong higala. Tuod, sa makadaghan na nga higayon nagkauban mi ni Liean sa laag, videoke ug kaon apan dili sa ingon ani. Play it cool, Rich, sulti kos akong kaugalingon. Sa paglabay sa panahon ug sa akong panuigon… seguro makasakay na ko, seguro, seguro.

Sa pipila ka adlaw, nabalaka ko pag-ayo. Magpasakitsakit na lang kaha ko o di kaha magpalusot nga ako na lay mobasa sa closing remarks ni Ms. Kalay (nga unang gitahas niya kanako) kay uwahi na kong moabot kay busy ko anang adlawa. Apan, kalit nga mi- message si Ms. Hanna kanako

ug gitahasan ko niya nga tungkaon ang mga balak ni Dr. Erlinda Alburo ug Ms. Ester Tapia. Sa presentasyon sa mga balak, angay mag-awit pod silang duha. Ang plano man god: pares-pares ang mobasa ug magtinubagay ang mga balak.

Si Tita Linda, bisag nakalaag na sa lainlaing lugar apil nas gawas sa nasod, mas gipili man ang pagpuyo sa Sugbo, labaw na sa Argao, ang yuta niyang natawhan. Kada Sabado ug Domingo mouli gayod siya ug ang iyang kapikas sa maong lungsod gikan sa siyudad. Sa laing bahin, si Ms. Ester Tapia, lumad pod nga taga Sugbo apan nagpuyo na karon sa Kathmadu, Nepal ug modalikyat pod sa Germany tungod sa trabaho ug sa iyang kapikas. Si Tita Linda ang nagpabilin nga naghangad sa panganod sa Sugbo ug si Ms. Ester ang mibiya ug misugat sa mga balod sa dagat. Unsaon kaha nila pagtagbo?

Naglisod ko sa maong tahas sa among pangulo tungod kay, gawas nga managlahig tingog ang duha, balak nga prosa ang atake ni Tita Linda ug nahumod pod sa liriko ang kang Ms. Ester, lainlain pod silag tema. Aron lang gayod magtagbo ang mga balak, akong gigamit ang punto de bista sa usa ka bata. Nagpailad ko makadiyot sa mga estorya nga sa unahang bahin sa dagat, sa lawod, didto mobalod sa labing habog hangtod maabot sa mga halok niini ang dugay na niyang gihigugma nga panganod. Ug sila magsaulog sa kahayag sa takdol nga Buwan.

Tuod, natakdo nako ang mga balak sa akong pagtuo, sa akong minugna nga ilusyon.

Miabot ang adlaw sa paglusad sa librobalak nga Duhawit. Sa wala pa magsugod ang programa gipalingkod usa ko sa registration booth ug mitabang sa pagpamaligya sa mga kopya. Ug didto, akong natutokan ang libro. Lahi ang paagi sa pagpresentar ni Josua Cabrera, usa ka higala ug usa sa labing maayo nga artist sa Sugbo tungod kay ang mga balak sa duha ka magsusulat daw nagtinalikdanay man apan sa matag cover nag-atubangay ra gihapon ang hulagway sa duha ka babaye. Gitutokan nako pagayo ang mugna ni Sir Josua ug miyukbo ko sa iyang lawom nga panabot sa duha ka balakera. Siya nakakitag saag nga nota nga miunong sa nota nga gisundan sa duha.

Sa backstage diin mi nagsabot sa krimen, aw, performance diay namo ni Liean, akong gilili ang mga bisita. Ubay-ubay na pod ang nangabot. Hastang kulbaa! Apan napulihan og pagmaya ang akong kakulba sa dihang nakita sa audience ang akong mga ka-WILA nga abtik kaayo sa pagsuporta. Sa tinuod lang, wala mi magsabot apan floral ang tema o kolor sa among mga biste. Didto nako unang nabati nga usa ra gayod diay mig hunahuna ug kasingkasing. Ang mga magtutudlo sa nagkalainlaing unibersidad ug mga tawo nga gikan pa sa nagkalainlaing propesyon minggahin gayod og panahon sa maong okasyon; sila pod nagkahiusa sa pagpangga sa mga balakera. Gawas sa WILA, ang BATHALAD (Bathalan-ong Halad sa Alang sa Dagang) ang usa pod sa labing dugay na nga grupo sa mga magsusulat sa Sugbo, nakatunga. Didto nako mas nabati ang hudyaka. Kini, usa ka talagsaon nga higayon! Ug kalit nga nabati nako ang lawom nga panghupaw sa dagat sa dihang natapsingan na pod sa iyang ngabil ang panganod ilawom sa kahayag sa Buwan.

Apan walay utlanan sa pagpabatyag ang tinuod nga gugma, maong kini dili magpabilin sa kangitngit, sama sa isigkakapikas niining duha ka balakera nga sila si Sir Rene ug Sir Frank. Sila wala na magpaabot og mga balod o iwag sa Buwan, silang duha nagtiniil pa gani aron lang agakon ug suportahan ang ilang hinigugma.

Lei, hinaot tuboson ko nimo kon mawala na unya ko sa tono. Mitan-aw ko ni Liean nga daw nagpanghangyo nga sama sa among naandan sa videoke ako ra dayong ipasa ang mic niya kon mayabag na. Apan wala ra gayod koy nasulti. Niadtong higayona, nahadlok ko nga mapakyas ang akong higala kay ako unyay magmugna sa buak nga tonada. Ambot kon nakasabot ba kaha siya sa akong kakulba. Una nakong gibasa ang balak ni Tita Linda ug gitubag pod dayon kini ni Liean sa balak ni Ms. Ester. Parehas mi nga nagpakitag kaabtik ug gibati gayod ang pagsaulog sa mga balak. Nadasig namo ang usag usa. Nakapahiyom ko. Wala na gyod diay ko mag-inusara.

Gisugdan dayon sa among pangulo sa WILA ang pagbukas sa programa pinaagi sa iyang mubo apan matinud-anon nga pag-abi-abi sa mga bisita. Makahuloganon pod ang mga review nga gihatag nila ni Ms. Lilia Tio ug Haidee Palapar (kansang tampo gipabasa kang Ms.Hanna) sa isigkabalakera. Ilado na nga lig-on nga magsusulat ang duha apan lami pamalandongon nga sila nagsulat pa gihapon. Suwerte ang Sugbo sa magsusulat nga parehas nila. Wala gayoy undangay! Mao kana ang battlecry sa ilang pagka peminista, sa ilang dagang.

Ug sa wala madugay, gipuli-pulihan na pod namo sa pagtawag ug pagpaila-ila ang mga napili nga mga mobasa sa mga balak gikan sa Duhawit. Sila si Mayen Tan, Erik Tuban, Chappy Piramide, Malou Alorro, Hanna Aranas, Joji Pinzon, Dodong Morallo, Lamberto Ceballos, Omar Khalid, Kate-Tea Solon,

Louie Nacordia, Clyde Chan, Anthony Kintanar ug Jondy Arpilleda ang nagsabwag sa bulok niadtong panagtigom pinaagi sa ilang kinasingkasing nga pagbasa sa kada obra. Lami kaayong hunahunaon nga ang naghatag og kinabuhi sa imong mugna mao ang imong mga higaladagang kay kahibalo man ka nga sila labaw nga nakasabot sa dagan ug pamaagi sa imong arte.

Gawas sa talento sa pagbasa og balak, giduyan pod ni Clyde Chan sa iyang romantikong musika ang palibot sa dihang gitugtog na niya ang saxophone. Daw gitayhop niini ang kalag sa mga nanambong. Iyang napamatud-an nga daghan ang paagi sa pagpadayag sa arte.

Gikan sa atubangan, naklaro nako ang pagsidlak sa mga mata sa duha ka balakera nga sila si Tita Linda ug Ms. Ester. Naghagawhaway sila nga morag mga bata nga nagduwa. Nalingaw. Daw bag-o alang kanila ang kalibotan nga nakita. Ug diri nagtagbo ang ilang mga balak. Gikan sa panan-aw sa duha ka babaye nga maninikop og metapora, sila nag-awit. Walay yabag o anaa sa tono basta ang mahinungdanon mibati... nahigugma.

Ug ang kasingkasing sa babaye nga kahibalo mahigugma sa matinud-anon maoy bulahan sa tanan. Sa wala pa namo sila tawga aron moatubang sa ilang mga higala ug pamilya, si Sir Frank nga kapikas ni Ms. Ester ug si Sir Rene nga kapikas pod ni Tita Linda maoy unang mingpadayag sa ilang gugma. Didto gayod nagtubod ang gigikanan sa mga balak sa duha. Labaw nga nanghugyaw ang tanan sa hugot nga gakos ug tam-is nga halok nga nasaksihan gikan sa isigkapares. Parehas sa ilang mga balak, ang maong pagbati nagpanikad. Mao kadto ang klase sa pagbati nga nasuwayan na sa panahon apan ang kainit niini gipatik na nga molungtad ngadto sa wanang sa uniberso.

Nagtapad lang gihapon sa usa ka podium ang duha ka balakera sa dihang sila na pod ang namulong. Nagpasalamat sila sa tanang nanambong ug dili matago sa ilang mga ngisi ang kahimuot niadtong gabhiona. Mora lag mga bata nga nagdungan og ambak sa kalipay sa dihang nakita ang mga bulok sa bangaw nga bag-o lang mipatim-aw. Daghan pa silag napamulong apan wala na to nako panumbalinga. Nabati man god nako ang ilang tingog nga bisag managlahi nahimo man gihapon nga usa ka kongkreto nga sonata.

Kanilang duha ko nakaamgo nga sa imong pag-inusara sa pag-awit, sa matag buakon mong nota, anaa ra gayoy usa nga mopabalod og kusog aron abton ang imong panganod o ang siyudad sa imong bungtod. Basta ikaw dili lang mohunong sa pagtuo sa imong kaugalingon— nga ikaw usa ka talagsaong huni sa kalibotan. Anaa ra unya, anaa ra unyay usa nga kanimo… magkig-DUHAWIT. —

Si Richellet P. Chan uban sa librobalak nga Duhawit.

Gibasa ni Omar Khalid ang balak nga “Ang Labing Hanas nga Tigbugsay” ni Ms. Ester Tapia.

Mainiton nga gakos ug halok ang gisugat ni Sir Rene sa iyang kapikas nga si Dr. Erlinda K. Alburo.

Ang mga tagsulat sa librobalak nga Duhawit nga sila si Dr. Erlinda K. Alburo ug Ms. Ester Tapia.

Ang mga tagtimon sa paglusad sa librong Duhawit nga sila si Ms. Richellet P. Chan ug Ms. Liean Jane Haney Rama.

Ang kapikas ni Ms. Ester Tapia nga si Sir Frank nga mihatag sa iyang mensahe.

Si Ms. Hannah Gabales, kasamtangang pamuno sa WILA ( Women in Literary Arts).

Si Clyde Chan nga miromansa sa iyang saxophone aron duyanon ang tanan sa iyang musika.

Si Erik Tuban nga usa sa mingbasa og balak nga kinutlo gihapon sa Duhawit.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.