Mga Giya Sa Pagtanom Og LETTUCE

Bisaya - - SHOWBITZSIKA - Ni N.B. AGUILA

ANG lettuce usa sa mga high value crop nga sayon rang atimanon. Paborito kining sagol sa salad ug maayong pang- garnish maong in-demand kaayo sa mga hotel ug restawran ingon man sa mga burger house. Mao nga mas taas ang presyo niini tandi sa petsay. Anaa sa P250 hangtod P400 ang presyo niini kada kilo.

Sama sa petsay, mabuhi ra sab ni bisan sa diyotay lang yuta maong mahimo rang itisok sa mga kaang o kaha sa basiyong mga botelya sa softdrinks. Ug kay taas lagi ang presyo, nindot kaayo ni himoong sideline nga kahinguhaan diha sa atong mga tugkaran.

Ania ang pipila ka giya sa pagtanom og lettuce:

PAG-ANDAM SA YUTA

Daghan ang mahiligon mananom-tanom pero pipila ray matinud-anong nagkugi pagsunod sa tukmang mga paagi sa pagpreparar sa yutang tamnan. Basta kay matisok lang ang lawngon sa yuta o maluyong lang ang liso, okey na. Kasagaran dili mohagog bugwal sa yuta, ilargo lag panisok ang semilya nga respetaran lag kuhit-kuhit sa guna ang pagatamnan.

Angay hunahunaon nga ang pagpreparar sa yutang tamnan maoy kinadak-ang puhunan diha sa pagpananom mabisan unsa mang matanga sa tanom. Kinahanglang mo- invest niini. Anhi magsukad ang maayong pagtubo sa mga tanom. Sama sa puya, kon kini miturok nga daan nang nagkalisod-lisod sa iyang nahimutangan, kon mabuhi man gani, dakog posibilidad nga

magtubo kining masakiton, luyahon, ug makuli nga mohimsog.

Aron magtubo ang binhi nga himsog, kinahanglang andamon ang luna nga iyang pagatuboan. Kinahanglan nga inigsikad sa mga gamot sa bag-ong tanom, humok ug tabunok ang yuta aron makahunat dayon sa pagtubo. Bugwalon pag-ayo ang yuta labing menos usa ka tiil ang giladmon aron tawhay ang pagtubo sa mga tanom. Kon madaro, mas maayong darohon. Pasagdang madugta ang mga sagbot sa unang pagbugwal. Ang pagkadangka sa binugwal sa init sa Adlaw makaayo usab. Dangtag mga semana kapin, bugwalon na usab. Balihon kon sa daro pa.

Humag bugwal, pabungdoon ang tamnanan— pormahong plot. Ang pag- plot makatabang sa mga lettuce nga dili mahumol sa tubig atol sa pagpamisbis ug usab sa ting-ulan. Ug ang kanal-kanal sa isigkakilid sa matag plot mao usay magsilbing dalan-dalan sa mag-atiman sa mga tanom.

Dugangan og organikong yuta o ugang tai sa mga hayop ang tamnanan aron maseguro ang katabunok niini.

PAG-ANDAM SA IGTATANOM

Ang pinong mga liso sama sa lettuce kinahanglang paturokon una diha sa lawngonan o seedbox. Ang yuta nga gamiton sa lawngonan kinahanglan nga pinili, kadtong labing tabunok nga yuta. Angay usab nga kini napino pag-ayo, napauga kun na- treat ba kaha ayha saboran sa mga binhi.

Gisugyot usab nga puston sa umog-umog nga limpiyong panapton ang mga liso sulod sa tibuok gabii. Ang tuyo niini mao nga aron dungan nga manurok ang mga liso. Inigkabuntag, isabod ang mga liso sa inandam nga seedbox. Bantayan nga dili kaayo magdug-ol ang mga liso aron dili sunson o magdikit ang mga semilya inigpanurok. Ang medyo luag nga distansiya makatabang aron sayon ra ang pagpangibot unya sa mga semilya inig- transplant na niini.

Buliboran og pinong yuta ang sinabod nga mga liso aron dili manggataw. Ang manggataw nga mga liso lagmit dugokon sa mga insekto o kaha tuktokon sa mga langgam.

Bisbisan ang sinabod sa igong kaumog. Duha ka semana gikan sa pagsabod, ang lawngon ( seedling) sa lettuce puyde nang i- trasplant sa inandam nga plot. PAGTANOM SA MGA LAWNGON

Sama sa petsay, ang mga lawngon sa lettuce sensitibo kaayo busa gikinahanglan ang tumang pag-amping. Sa paglawong sa mga seedling, segurohon nga madala ang yuta ug likayan nga matandog pag-ayo ang mga gamot niini.

Gitambag usab sa mga eksperto nga mas maayong magtransplant panahon sa sayong kahaponon kanus-a dili na kaayo init ang sidlak sa Adlaw. Itanom ang mga lawngon sa gilay-on nga tagsa ka dangaw o 25 sentimetro kada tanom. Bisbisan gilayon ang bag-ong tinanom gamit ang pinong springkler ug segurohong dili kini manghapa o mamilit sa yuta. Tabonan aron dili mabangga sa kainit sa Adlaw kon gikinahanglan.

PAGPATUBO UG PAG-ALIMA

Sanglit gagmay ug huyang pa, bantayanan kaayo ang mga lettuce sa unang duha ka semana human sa pag- transplant. Gikinahanglan gayod ang inadlaw nga pagsusi niini. Hulipan og bag-o ang mga tanom nga wala mangabuhi o kaha depektoso ang pagtubo. Bisbisan kini sa igong kaumogon kada buntag o kaha buntag-hapon kon dili ting-ulan.

Sa ikatulong semana, magsugod na paglipang ang mga dahon niini. Susihon kanunay ang mga dahon kon wala ba atakeha sa mga ulod. Ang mga ulod dali rang managhan kon maoy moatake busa kinahanglang masumpo kini sa sayo pa. Likayan kanunay ang pag-esprey og pamatay-insekto nga makahilo.

PAGHARBES Sa pagharbes sa lettuce, sagad nga pangibton kini ug ibaligya dala ang mga gamot. Gituyo nga apilon sa pagbaligya ang mga gamot tungod kay makatabang kini nga dili daling malawos ang mga lettuce samtang gi- display. Ang uban gani hapilon nila ang mga lettuce nga pinabarog sa usa ka planggana nga may gamayng tubig sa ingon magpabilin kining presko ug lapyo tan-awon.

Hinuon, kon ang anihon para lang sa kaugalingong gamit, puyde rang pangabison ang mga palwa sa dahon ug ibilin ang mga linghod aron makadagko pa puhon.—

Ang mga lettuce sa rooftop garden.

Si Grace, proud nga nag-selfie bitbit ang ilang tanom nga lettuce.

Traynta ka adlaw sukad sa pagtanom, ang lettuce puyde nang anihon.

Ang 25-days-old pa lang nga mga lettuce.

Ang lettuce sa botelyang plastik.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.