Himoang Anak Ang Imong Amahan

Bisaya - - Showbiztsika - Sugilanon ni Marcelo A. Geocallo

SAYO nga gipukaw si Ingko Mauricio sa kangulngol sa iyang mga tuhod. “Hayyy… mikundat na sad og sugmat. Ahaka gyod aning tuhora, uy.” Nakatuaw siya nga nag-aghod sa kasakit. Ug nag-agunto nga mibakod. Unya gikawhat niya ang garapa sa haplas ibabaw sa lamesita nga simpig ra usab sa iyang higdaanan ug kanait sa karaang aparador. Gipangunayan niya kini pag-itos diin iyang gisahog ang tulo ka klase: sili, gas ug asin. Sa kibol nga pagkasulti, ginganlan kini og siligasin.

Ang proseso hilabihan ra kasimpol. Iyang gimanyalog ang ingrediyente sulod sa usa ka dakong

lata ug gisugniban. Misilaob ang kalayo nga maoy mihigop sa gas ug minglata sa siling kulikot ug minglanay sa asin nga tagsa ka hagkom. Pagkapawong sa siga, nagbilin kini og tasik ug nag-umog nga initos na lamang.

Sukad sa paggamit niya niining matanga sa haplas, iyang naobserbahan nga kini maoy labing epektibo sa tanan niyang nasuwayan. Ug namatud-an usab niya nga dali ra kining makabadlong sa kangulngol ug mohupay sa apektadong mga bahin sa iyang lawas apan dag-on siya sa kasablok sa lamiang mga sud-an. Usahay magsugod lang sa tilaw-tilaw, nga, kon makaayon sa templa, mopaturagas na lang usab. Ug mosanong siya sa panultihon, unsaon, ang gidili mao may lami.

Busa kining pagsugmat sa iyang mga tuhod karon, adto niya idakdak sa iyang pag-umangkon nga naungo sa sugal. Kon makasiyapol na ganig suwerte si Tancredo sa iyang mga antog, dili gayod siya mahigawad. Ang kamanggihunahunaon ni Tancredo kaniya gibati ni Ingko Mauricio. Samag hapuhap sa usa ka anghel nga madagayaon sa pag-amuma. Si Tancredo dili gayod mosipyat sa pagsawilik kaniya kon makasikmoy kinig daog sa iyang pagpanugal. Sama kagahapon, kay tabo man sa Hinatugan sa saaran nga deboto ni Pedro “Indong” Mamugay, adunay gipasiugdahan nga tigbakay. Sa paghiagi ni Tancredo sa ilaha nga nagsiping og igtatari nga kabyara, dangas kaayo kinig agtang nga mitimbaya kaniya. Miduol si Tancredo sa iyang uyoan ug miamen.

“Tiyo, aylang pag-andam og sud-anon sa imong panihapon,” ni Tancredo pa.

“Ngano man, Dong Kredo? Wa may lami kon pulos lang kanon ang usapon.” “Agian tikaw sa imong ampay.” “Ampay ba? Bahin sa unsa mang…?” “Ada, ang imo gong paborito. Ang paa ba sa bihag,” ug mikatawa kinig duro. Ang amahan niya nga si Basilio maoy sunod nga manghod ni Ingko Mauricio.

“Pastilan baya nimo, Dong Kredo. Pagkasegurista lang gayod nimo. Kay matag-an ba diay ang sugal? Ang anaa kanimo mao ra gayod ang paglaom nga makadaog ka. Apan ang imo usab nga kaatbang, nagalaom usab nga ligiran og daog. Kon ang imong hiniktan sustansiyado, mga pinili gyong igpapatuktok nga mga imported nga klase, mao usab ang imong kaengkuwentro sa pusta. Apan hibaw-i baya, manok ra gayod ang makahimo og kalainan. Timan-i kana.”

Daw natangkugo si Tancredo sa nadungog niya sa iyang uyoan. Nagkipat-kipat siya. Unya nagkanayon: “Belib gyod ko nimo, Tiyo, da.” Ug miyango-yango siya. Ug misumpay. “Ang imong mga hunahuna mas lawom pag du’t sa suwab sa buwang. Maayong pagkaliwat nimo si Agaw Aricio. Utokan. Dili mapiri sa panudong sa mga tanghaga sa kinabuhi.”

Si Aricio maoy labing suod nga ig-agaw ni Tancredo ug bugtong anak nila ni Ingko Mauricio ug Inse Onorya. Apan nahilayo na kini kang Ingko Mauricio sanglit mao pa lang ganiy paggradwar sa kolehiyo ug bag-o pa lang usab nga nakolokar og trabaho, misimang man usab og laing dalan. Hag-as man lang nga nagpahikot sa kaminyoon. Naminyo kang Florentina nga usa ka Higaonon. Mao nga nag-inusara na lamang si Ingko Mauricio human mamatay ang asawa. Maayo lang gani kay mihangyo nga moabot sa balay si Fortuna, manghod ni Tancredo nga naghayskol sa lungsod. Apan makaabag-abag lamang usab kaniya sa adlaw nga walay klase.

“Na, hala, Tiyo. . . basta, ha? Aylang pag-andam og sud-anon sa imong panihapon unya. Seguro lagi nga makasugba kag paa sa bihag. Salig lang lagi nako kay kompiyansa kaayo ko niini. Nindot kaayo ang gidamgo nako gabii. Nakatunob kuno kog daghang tai. Nanghiso sad kuno kog sinuka nako sa akong kahubog. Puwerte gyod kuno nakong hilak. Di ba balit-ad man ang kahulogan sa damgo? Kon damgohon kag kasakit, magbaguod ka sa kalipay. Apan kon sa imong damgo matawa ug malipayon ka kaayo, kana, maimo ang dakong baligho. Mamuhawpuhaw ka sa kasakit.”

“Pastilan nang imong patuo-tuo, Dong Kredo... mao nay tinapolan nga pagtuo. Ang suwerte anaa sa tinud-anay nga pagkugi. Sugal gani, wa gyoy klaro. Tan-awa ang masyaw ug suwertres. Nagkabayayat ang mga tayador ug mingsamot kapurdoy. Ang pinanser maoy nadato. Sinaw kaayog mga sakyanan. Busa tambagan tikaw, Dong Kredo... undangi na kanang sugal. Maoy tan-awa ang imong pamilya. Naa, ay, buros na upod ang imong asawa. Nagdugang ug nagdugang ang mga anak ninyo ni Catalina. Unya sugal ra gyoy imong giakatar. Pangandami ang ilang ugma. Ayaw ipha ang daog. Maoy tan-awa ang imong panudlanan. Dako ka na bag hiniposan?”

Medyo natangkugo si Tancredo sa maymay sa iyang uyoan. Nawala ang wasnga sa iyang mga ngabil ug nanglipaghong siya. Apan mienggansa pa gayod. Niya pa: “Unya, Tiyo, kon undangon nako ang sugal, unsaon man ni ron? Nia, ay, lihok na kaayo kining kabyara. Morag apurado na kaayo.” Ug gihapuhap na usab niya ang mga balhibo sa hiniktan. Wala gayod motuhop kaniya ang bulawanong tambag sa iyang uyoan. Ungo gayod sa sugal. SA miaging semana, nagkalingaw si Ingko Mauricio sa pagpamalak sa iyang kasagingan sa kanait nga luna nga dili ra usab halayo sa iyang balay. Kalidades ang klase sa gipangtanom niyang mga saging. Naglabi ang gardaba, sab-a ug tindok ug uban pang lungagonon nga barayti.

Gilain niyag tanom ang mga pahinogon nga mga klase nga iyang gitinudling sa paglumbay. Adunay lakatan, bungan, kalunsing, murado ug uban pa. Gipangkuhitan niya kini sa mga unas nga nanagyungyong na sa punoan. Gani, giapil na lang usab niya ang mga nanagdalag na.

Ug nanarapo siya sa iyang singot nga nanggusod sa iyang agtang ug liog. Human niyag panarapo, gibaat niya ang labakara sa iyang ulo. Unya may nadungog siyang singgit. Gilingi niya ang gigikanan sa tingog. Maoy iyang nalantawan si Fortuna nga may giwara-wara.

“Tiyo, diay sulat!” matod ni Fortuna nga nagpadayon sa pagwara-wara sa sobre.

Gibiyaan ni Ingko Mauricio ang iyang buhat. Gilantaw niya ang Adlaw nga talisawop na. Nakahukom siya nga undangan na lang niya kining iyang gialinga. Ang duha ka parapo sa sulat nagkanayon: “Mr. Mauricio Respuesto, ikaupat na kining pahimangno sa Loan Section niining banko nga gisudlan nimog utang. Ang gihangyo nimo nga restructuring sa imong gi-loan lisod nga katugotan human namo masuta nga dili makagangkap ang imong kapasidad sa pagbayad. Busa man gani naglapi-lapi na ang interes ug misamot pagsaka ang imong bayronon.

“Gitugtan ka namo sa imong hangyo nga inat-inaton lang una ang lugway nga imong gikinahanglan. Apan napakyas ikaw sa pagtuman sa imong gisaad. Ug busa, pinal na ang desisyon sa Loan Section. Amo nang iimplementar ang gikaigoan sa kontrato tali

Dili tiaw ang kahiubos ni Ingko Mauricio ngadto sa anak nga mao untay parola sa pangandoy nilang magtiayon…

kanimo. Tiniman-an, Regidor De Los Reyes.” Nakamatikod si Fortuna sa linihokan sa iyang uyoan nga ingon sa wala kini mahimutang samtang nagbasa sa sulat. Nagdalidali siyang misulod sa kosina ug mikuhag usa ka basong tubig. Nakasabot usab si Ingko Mauricio sa gibating kabalaka sa iyang pag-umangkon. Gidawat niya ang tubig ug giinom. NIANANG pagkaugma, natibuok sa iyang alimpatakan ang usa ka hukom. Nag-ilis siya. Kinahanglan nga pakigkitaan niya si Aricio sa panimalay niini sa siyudad. Kinahanglan hingsayran ni Aricio ang sitwasyon.

Nalipay si Ingko Mauricio nga hing-abtan niya si Aricio sa panimalay sa naulahi. Ang mga anak ni Aricio, duha nga pulos lalaki, nag-unot-unot nga naglinakagay sa ilang dula. Ang asawa ni Aricio nga si Florentina didto sa kosina niadtong tungora nagkuri-kuri sa naandan niining gimbuhaton. Si Aricio diha sa talad niyang sulatanan nga nagkompyuter. Ingon sa may dinalian kining gisulat. Apan sa pagkamatikod niya nga miabot ang iyang amahan, mitindog siya ug miamen. Ug unya….

“Maayo kay ania ka, Tay,” ni Aricio pa nga mipasiplat na usab sa kompyuter. Ug misumpay sa pag-ingon: “Unsay ato nimo, Tay?” Usa ka yano nga pangutana. Uga ug walay kinabuhi. Wala motubag si Ingko Mauricio. Hinunoa, igo lamang siyang mipahiyom dungan ang pagduol niya sa nahimutangan sa iyang mga apo.

Apan ang mga bata igo lamang nga nagatutok kaniya. Sa tan-aw nila sa ilang apohan, usa lamang kini ka bag-ong bisita. Estranyo sa ilang panan-aw si Ingko Mauricio. Mibalik siya kang Aricio. “Lingkod, Tay,” ni Aricio pa. Ug nagpaniplat na usab kini sa iyang gisulat. “Nagmilagro ka man, Tay? Natunong gyod hinuon da nga talilarga ko.” “Kay asa ka man diay, Dong?” sa amahan pa usab. “May komperensiya kong tambongan sa Singapore, Tay.” Nahakanga sa Ingko Mauricio. Wala siya magdahom. Ang tanan niyang igsusulti ngadto kang Aricio gibalik na lamang usab niya pagsuksok sa iyang alimpatakan. Wala na niya mahilwas kay ingon sa adunay bukog nga nagbabag sa iyang tutunlan. “Mao ba diay? Na, hala, Dong... mopauli na lang sad ko sa ato.” Lasaw. Dugmok. Piyasot nga pamahayag.

“Aw, mahimo man pod, Tay, nga moestar ka una dinhi sa balay. Duha kun upat ka adlaw, puyde pa baya.” Gipasaguyod ni Aricio ang iyang pagpamulong. Apan gitubag lang siya sa iyang amahan sa salisohan nga pahiyom.

Ning tungora, migawas si Florentina gikan sa komedor. Apan sama kang Aricio, uga kinig tinagdan ngadto sa ugangan. Ang panagway niini walay amag sa kahinangop. Aw, miamen kini kaniya, basta na lang. “Nia diay ka, Tay? Wala man lagi ko kamatikod nimo?” “Gipasulod man ko sa lalaking kaabag ninyo.” “Kakurukungho sad aning Antoy, uy. Wa man moabiso nga aduna diay bisita.”

Sa mga mata ni Florentina may minglagtiw nga mga aligato. Apan giliwag ni Florentina ang iyang atensiyon ngadto sa iyang bana.

“Uy, Hon... tingalig mabiyaan ka sa imong biyahe.” Ug gitanaw niya ang taknaan sa bungbong. “Tingalig matrapik ka unya.”

“Buyno, Tay, hapit na ang oras sa akong flight. Estorya-estorya lang una mo si Florentina, ha? Unya na lang pauli human sa paniudto.”

Miyango si Ingko Mauricio dungan sa iyang pagtindog. Gigukod sa iyang tinan-awan ang anak nga migawas na sa pultamayor. Giabayan kini ni Florentina. Sa pagkanaog niini ngadto sa silong, gibinlan inig halok ang asawa.

Wala pa manginit ang iyahang sampot sa lingkoranan. Mitindog si Ingko Mauricio ug nanamilit kang Florentina. “Adto na lang ko, Florentina,” ni Ingko Mauricio pa. “Uy, maniudto una ta, Tay,” hawid ni Florentina. Ang tingog hagkap. Hapaw. Luag. “Busog pa ko. Sa pagbiya ko sa balay, mikaon ko daan.” “Na, hala, Tay, di man kaha ka papugong. Ang ako unta kadto kay puwerte man namong bisiha, aw, puyde mag makigdula-dula ka una sa imong mga apo.”

“Unya na lang kon lugwayan ang higayon,” nagkanayon si Ingko Mauricio. “Dili pa panahon nga makigduwa ko kanila. Dili pa nila hisabtan ang pagbati sa tawo. Adto na lang ko.”

Ug walay langan siyang nanaog sa silong. Sa paminaw ni Ingko Mauricio sa iyang kaugalingon, ingon sa minghuot lang pagkalit ang iyang dughan. Nagbaguod siya sa ambot unsang matanga sa gibug-aton ang iyang gipas-an. Ug dili niya mahubit ang wala damha niyang sinugatan. Ang tinuod, dili masukod ug dili madupa ang kamingaw niya kang Aricio. Apan haskang dimungkoga usab nga natumong man nga may biyahe si Aricio sa laing nasod. Ug nahisama siya sa naunlod sa kumunoy.

Apan dili angay nga kaluy-on niya ang iyang kaugalingon. Ang natingban sa iyang kaluoy mao si Aricio. Nakasabot siya kon unsa kaapiki ang panahon sa iyang anak. Naghukiros kining naghinimbang sa pagpundar sa kaugalingong pamilya. Ang nakita niya kang Aricio karon, replika lamang sa mga huygo ni Ingko Mauricio niadtong nagpatungha pa sila kang Aricio. Iyaha ang tanang karansa sa kinabuhi. Dili gayod sayon bugtawon ang kapalaran. Apan dili kalikayan nga si Ingko Mauricio mahasol sa sulat nga iyang nadawat gikan sa banko. Ingon siya sa gidalipunga. Sige siyang kawot sa kakatol sa gumonhap nga nangamang sa iyang kaugalingon. Naglibog siya kon unsaon niya kini pagsulbad. Apan giligit-ligit niya ang iyang kaisipan. Nanimasin siya nga may mahagdawng pamaagi nga hisindolan niya sa unahan.

Ug kay naghimba man lamang ang iyang alimpatakan sanglit wala man gayod siyay nasikmoy nga kasulbaran, igo na lamang niyang gitugyan ngadto sa panahon ang sangkoanan. Igo na lamang siyang miduko og nagpaawot. Ang gahom sa balaod ug polisiya sa banko mao gayoy masunod. Maoy midugmok sa iyang kasingkasing. Mipungis sa iyang paglaom.

Gisawo ang natikyaob niyang kahimtang sa iyang ig-agaw nga si Agre Cabrera. Gisagop siya ug gipahiluna sa usa ka tinuyo nga ekstensiyon sa bularanan niini og linugit. Hinuon, makaarang pa niini ang tulo ka tawo. Makaliso-liso pa. Giutong na lamang ni Ingko Mauricio ang baldado niyang kahimtang. Halos nga magduha na ka tuig sukad nga nahisuksok siya niining maong payag ilawom sa kalubihan.

Kon ang hangin magagikan sa amihanan, mahurot niyag hingos ang baho sa tai sa baboy. Ang tangkal dunay upat ka large white nga gibuhi ni Agre para sa saaran sa pangilin. Pagaduawon siya ni Basilio, ang amahan ni Fortuna ug Tancredo. Magdala kinig mga utanon ug mga prutas. Usahay si Tancredo motuyo usab sa pagduaw kaniya aron dad-an siya og mabisag unsa na lang nga abiyo sa iyang inadlaw-adlaw nga panginahanglan. Mahimuot lang siyang maghunahuna kay si Tancredo kon debuynason, dili man gayod malimot sa paghilhil og paa sa bihag.

Apan usa ka adlaw niana, samtang nanghaplas siyag siligasin sa mingsugmat na usab nga kangulngol sa iyang mga tuhod ug mga lutahan, kalit nga may nahibutho. Gisaog siya sa tumang kahikugang.

Ang miabot: si Aricio! Nanglurat ang iyang mga mata. Daw miundang ang pagtuyok sa kalibotan. Daw nabara ang pinitik sa iyang kasingkasing.

“T-Tay...!” Nangalubo ang tingog ni Aricio. Dali nga gibutang niini ang gibakliad niyang plastic bag ug kalit nga gigakos ang iyang amahan. Nagkayuring ang iyang gibati.

Naamang si Ingko Mauricio. Nagalutok lamang ang mga kalimutaw nga nagatutok sa anak. “Nganong ania ka man dinhi, Tay? Didto ko gikan sa balay apan wa ko kasabot. Nganong lain man ang nanambo? Lain nay nagpuyo.... Atoa kadtong balay, Tay. Didto ko gihimugso. Nganong atua na man sa laing mga kamot?”

“Dakong estorya, Dong Aricio...” Nangalubo ang ganay sa tingog ni Ingko Mauricio. Mitibi ang iyang kasingkasing. Daw gibul-ogag baha ang iyang kaugalingon. Miting-ab ang iyang kahiladman. Ingon sa gilumsan sa iyang pagkaanod sa lunop sa iyang kapalaran.

Gipakgang siya ni Aricio. Hapit na molapas ang kaudtohon. Nagtuo siya nga wala pay paniudto ang iyang amahan.

“Aduna koy dala nga mga pagkaon, Tay,” niya pa. “Maniudto una ta.” Ug gihaw-as niya ang sulod sa plastic bag. Mga pinutos nga pagkaon. Nangalisbo ang kahumot. Apan alang kang Ingko Mauricio, wala kini maghimo og kalainan sa iyang kahimtang. Wala madala og alam-alam ang nakuyaig niyang pagbati.

Samtang naniudto ang duruha, kadtong buot pakisayran ni Aricio nga gilugit niya sa iyang amahan, karon hingpit nang gidiga ang kamatuoran— ang tanang nagaliyok sa isyu nga nagbalana tali kanila, nakahungaw ra. Ang mga emosyon inanayng gipadpad sa silahi; ug ang panganod nga nagdagtom nga mingkutaw sa ilang galamhan nagkahun-ag na.

Giasoy ni Ingko Mauricio ang kasinatian nila ni Inse Onorya sa kaminyoon. Bisag uyamot kaayo ang ilang pagpuyo, naningkamot gayod sila nga makapaeskuyla og anak.

“Dong Aricio, bugtong ka namong anak. Wala kay kompetensiyang igsoon. Apan sayri, gilig-on namo ni Nanay nimo ang pundasyon sa pagpuyo. Ang among mga pangandoy maoy gihimo namong parola aron lamang ikaw makatibawas sa pagtungha, ug nga damlag, mamahimong propesyonal. “Ugaling, saka-kanaog ang mga pagsulay nga among naeksperensiya. Hilabihan kahagip-ot ang among kapit-os. Ingon sa nagpuyo kami sa hungot nga kalibotan. Sayon ba uroy, grabe... sulod-gula sa tambalanan ang imong inahan. Lisod espelingon ang sakit nga mitakboy kaniya. Nagkalainlain lang ang mananambal nga among gipahiling kaniya. Apan sayon ra akong gidaygan: “Komplikado ang sakit sa imong asawa.”

“Wa man god ko ninyo sultihi nga naapikhan diay mo, Tay.” Misakgaw si Aricio. “Sayon ra man unta ba nga iangan-angan lang una ang akong pag-eskuyla.”

“Nagkatiguwang na kami ug nagkaluya na usab ang among panglawas. Dili maayo nga makaundang ka. Busa, napugos kami sa pagprenda sa luna nga giugbokan sa atong balay ug sa balay mismo lakip na ang entero nga gidak-on niini nga ikaupat sa usa ka bahin sa ektarya nga parsela. “Busa man gani aduna kitay gamay nga lugnasong lubi sa pipila ka layog nga punoan. Apan nagkuwang gayod sa panginahanglan. Busa napugos kami sa pag-endono sa titulo niini ngadto sa banko aron lang gayod makahuman ka sa imong pagtuon. Salamat na lamang usab nga napuslan nimo ang imong edukasyon. Nalipay kami dihang nakapa’g kag trabaho. Ug labaw kaming nalipay si Nanay nimo nga may kaugalingon na ikaw nga negosyo.”

“Imo unta kong gisultihan sa problema ninyo, Tay,” matod ni Aricio nga nanaguto. Unya nanghupaw.

“Kadtong pag-adto ko sa inyoha, mao unta kadtoy higayon. Apan may dinalian kang lakaw sa Singapore. Nagdali-dali kang mibiya kay nahadlok kang mabiyaan sa ayroplano.” “Bisag gisulti lang god unta nimo kang Florentina, Tay.” “Dili maayong itugon-tugon. Apan minglanat na lang og duruha ka tuig, wala na ikaw maghandom kanako. Wala na bisag gamay na lang nga pakisusi ug pangomosta kon naunsa na ang akong gama dinhi. Wa ko magpakita kanimo pag-usab kay dili ko gusto nga magpakiluoy ko labi na ngadtos kaugalingon kong anak.”

Ingon sa gianod ang kaugalingon ni Aricio nga nanalinghog sa asoy sa iyang amahan. Nagpamaak siya sa iyang mga ngabil samtang gipasagdan lamang niya ang pagpanglugmaw sa iyang mga luha.

“Nahibawo ka ba, Dong Aricio? Kon unsay naingnan sa balatian sa imong inahan? Pag- diagnose sa doktor, gidutlan siya sa konsumisyon. La’ diay kaayo og du’t ang kaguol. Apan may pangutana siya nga wala gayod nako matubag.” “Unsa may pangutana ni Nanay, Tay? “Niya pa, ay, ‘Syot, nganong dili man makamaong magmahal ang atong anak?’ Ug bisan gani, segun sa obserbasyon ni Nanay nimo, bisan ang imong pamilya, wala matago kaniya nga wala gayod ninyo ipatagamtam ngadto kaniya ang pagmahal. Wala siyay kalipay.”

Sa nadungog ni Aricio, kalit siyang mikulisiw og hilak. Binuhian ang iyang tingog. Midanguyngoy siyag duro. Nagpanikad sa bungbong ug ming-undak-undak sa iyang mga tiil sa sawog nga linipak nga kawayan. Nagpaminti. Nagpamaak sa iyang mga ngabil. Daw nagtungas siyag habog nga bungtod. Kutas. Gikutasan siyag maayo. Nag-abot ang iyang gininhawa!

Karon pa batia sa anak nga daw gitudyok siya sa mahait nga tulisok sa tanlag. Karon pa milindaw sa iyang kaisipan: kadako ba diay sa iyang pagkuwang ngadto sa iyang mga ginikanan! Dili na niya malukat ang nagusbat nga kagahapon. Wala na ang iyang inahan. Nakita niya sa mga siklat sa iyang handurawan si Nanay Onorya niya nga nagbaguod intawon sa gibawon niini nga kahiubos.

Human sa ilang paniudto, hag-as lang nga namulong si Aricio: “Human ani, Tay... pag-ilis, ha. Ikuyog tikaw aron mag-usa kita uban sa imong mga apo.” Sa tumoy sa mga tudlo ni Aricio nagasantik ang alisngaw sa dagaang sa amahanong pagpakabana samtang nagapiso-piso siya sa mga tuhod nga sandiganan niya kanhi sa luhag nga mga adlaw sa iyang kabatan-on. (KATAPOSAN)

“Tiyo, diay sulat!” matod ni Fortuna nga nagpadayon sa pagwara-wara sa sobre...

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.