Ang Kalinaw sa Lake Danao

Bisaya - - Sa Atong Hapin -

NIADTONG Septiyembre 7, 2018, gitabok ko ang dagat taliwala sa pulo sa Sugbo, diin ako nagpuyo, ug sa Leyte, diin nahimutang ang Dakbayan sa Ormoc. Ang katuyoan ko mao ang pag-abot sa lanaw nga gitawag og Lake Danao, kanhi giila usab nga Imelda Lake panahon sa Balaod Militar, ug gibantog nga may porma nga sama sa usa ka gitara.

Didto sa Lake Danao nahimutang ang pinuy-anan sa unom ka kliyente nga nangayo sa akong panabang, ug gigahin ko ang buntag sa Sabado, Septiyembre 8, 2018, alang sa pag-interbyo kanila alang sa ilang pinanumpaang saysay.

Sa pantalan gisugat kami ni Proceso Fernan, ang kontak sa mga Recollect Brothers sa maong lugar. Si Proceso, Sesoy sa iyang mga silingan, nahimamat ko na didto sa Sugbo tungod sa mga hiniusa namong kalihokan sa Recollect Brothers.

Dako ang akong hunahuna nga adto matulog sa lanaw mismo, apan samtang nagsaka sa bukid padulong sa lugar, nakaamgo ko nga labihan gayod katugnaw kon sa lanaw mismo matulog, ug maayo na lang gani nga ang among tig-abi-abi nag-andam kanamo og usa ka kuwarto aron maoy makatulgan niadtong gabii sa Biyernes, Septiyembre 7, 2018.

Tuod man, bisan ang kainit sa among lawas tungod sa ilimnong makahubog nga among gidimdim human sa makabuhong nga

panihapon kulang lang gihapon kaayo pagbatok sa katugnaw sa kaadlawon. Sa wala pa matulog, among giablihan ang pipila ka bentana kay wala may aircon o bisan electric fan na lang; dihang mga alas 3 o alas 4 sa kaadlawon na, bisan giserad-an ang tanang puydeng kalutsan sa hangin, nanuhot-suhot lang gihapon ang kabugnaw. Nakamata man tuod mi pagsugod sa rosaryo alang sa adlawng natawhan sa Birheng Maria, apan di mi gusto mobiya sa lawak tungod sa katugnaw sa gawas, bisan kon nakasaad mi sa miaging gabii nga basin mokuyog mi sa prosesyon.

Nianang pagka-Sabado sa buntag, gisugdan ko ang paginterbyo sa mga kliyente. Mga sakop sila sa Danao Workers and Farmers Association (DAWFA), usa sa mga organisasyon sa gagmayng mga negosyante nga nagpaabang og cottages sa lanaw; ang laing mga pundok mao ang Lake Danao Farmers Association (LADFA), Barangay Organization that will Guide, Serve and Accommodate You (BOGSAY), ug ang Active Genuine Youth Leaders Association (AGILA). Apan matod nila, ning miaging mga adlaw, gipugos sila sa pagpaurong sa ilang operasyon, ug gani gipaguba ang ilang cottages. Ang maong kontrobersiya ang nagdala kanako ngadto sa lanaw.

Human ko nakuha ang mga impormasyon nga gikinahanglan, ug tukma pod kaayo nga naluto na ang patatim nga itik, nangadto na mi sa lanaw aron adto maniudto, sulod sa usa sa floating cottage.

Bisan udtong tutok, ang kabugnaw sa lanaw ang mipatigbabaw. Matod ni Valentin Fuentes, 69 anyos, kaniadto gamay pa ang lanaw ug gani ang pipila ka bahin nga karon tubigan na matamnan pa. Matod pa, panahon sa mga Hapon, ang lutsanan sa tubig sa dapit nga karon gitawag og Inawasan gialihan sa langyawng mga sundalo og dagkong mga bato, ug sukad niadto inanayng misaka ang lebel sa tubig hangtod sa kasamtangan niyang gitas-on.

Sa lanaw may mabingwit nga mga isda. Sa daplin may namaligya og mga kinhason nga gikan sa lanaw, tag-P50 ang pundok. Kon imong ipaluto, mopuno kag P50 kada pundok. Nagpaluto mi sa lainlaing paagi nila sa pagluto, apan ang crunchy nga pagkaluto maoy labing lamian para namo.

Ang floating cottage may bayad nga P150 matag oras. Duna usay maabangan nga kayak sa samang presyo.

Tungod sa kadako sa lanaw, layo-layo gyod mo sa laing floating cottages, ug busa puyde ra mo nga magkukalingaw sa sulod sa inyong cottage nga walay pagpakabana nga banhaan ninyo ang ubang mga bisita. Apan ang kadako sa lanaw dali ra pod kaayo makalamoy sa inyong kabanha, ug ang kalinaw sa palibot ang imong matagamtam.

Human sa dul-ang tulo ka oras nga nagpautaw-utaw sa lanaw, nanghipos na mi aron mamauli, kay mobalik pa mi sa Dakbayan sa Sugbo sakay sa biyahe sa barko sa alas 4 sa hapon.

Tungod kay gisugat man mi og taga didto, wala mi maglisod pag-adto ug pagpauli. Apan sa buot mangadto, gikan sa sentro sa Dakbayan sa Ormoc, may mga traysikol nga mohatod ngadto sa Brgy. Milagros (tag-P25 ang plete), ug gikan sa Milagros, may mga habalhabal nga mohatod sa Lake Danao (tag-P50 ang plete). Mas maayo nga kontratahon ang drayber sa habalhabal, ug ingnan nga pabalikon sa oras nga mamauli ang bisita sa lanaw, aron makasaka og balik didto ug dili na mabalo og hulat kon may habalhabal nga dunay ihatod sa lanaw.

Ang kalangas sa makina sa ferry boat nga among gisakyan pabalik sa Dakbayan sa Sugbo nagpahinumdom kanako sa kagahob ug kaalingasa sa maong dakbayan, diin nahimutang ang akong bupete. Sa kapin sa upat ka tuig nga pagpanglaban, lakip na sa pipila ka kontrobersiyal nga mga kaso sa Sugbo, pipila lamang gayod ka higayon nga masaag ko sa laing lugar diin matagamtam ko ang kalinaw sa palibot— walay aircon nga nagandar, walay printer o photocopier nga nagluwa og dokumento, walay kalalis sa punto legal ug ang katuyoan sa pagpaminaw mao lamang gayod ang pagsabot.

Miadto ko sa Lake Danao aron pag-andam alang sa laing kaso ug laing kontrobersiya; apan imbes tensiyon ug kagubot ang akong natagamtam, kalinaw sa kalag ug ang kalayo sa kamatuoran sa sensilyong mga damgo sa dakbayan ang akong napalgan.—

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.