Ma Cait­lyn Jen­ner kaha ko?

(Tam­bag gugma ni Jude Ba­calso)

Cebu Libre - - FRONT PAGE -

Dear Jude, Ang pagk­abayot ba na­ture or nur­ture? Du­gay na mi naglalis sa akong ig­soon mahi­tun­god ani. Ki­na­m­aguwan­gan siya sa lima ka ig­soon (ako ang ka­manghu­ran), og usa siya ka mahuyang. In­gon siya ang iyang pagk­abayot gikan sa na­ture, silbi gi­pan­ganak siya nga bayot. Ang akong baru­ganan, ang iyang pagka mahuyang re­sulta sa nur­ture, kana bitawng klase sa pag­padako niya.

Gadako man gud si manoy nga pa­borito ni mama og sa among lola. Sukad pagk­a­bata niya, didto na gyud siya suod sa mga babaye sa pam­liya.

Ayaw kasayop, Jude, pi­nangga kaayo nako akong maguwang hi­l­abun na kay siya ang nagpa es­kwela nako. Apan usa­hay man gud, bin­uan­gan ko sa akong mga barkada nga kung tin­uod nga na­ture ang pagk­abayot, basin kuno ma­pareho ko ni Cait­lyn Jen­ner nga gana­han mahi­mong babaye inig ka tigu­lang na nako, sim­bako.

Usa pa, kung tin­uod nga na­ture kini, mahimo bang magka anak sab ko og sama sa akong mag­u­lang?

Fran­cis, 29

Fran­cis,

Ka swerte kaha nimo og sa imong misis kung magka anak mo ug pareho sa imong maguwang: re­spon­si­ble og matin­a­ban­gon! Ikaw na mismo ang ni in­gon nga iyang gi angkon ang imong pag­pang es­kwela bisan pa man og dili ni niya tu­lubagon.

Ang kan­ing pangutana kung ang pagka bayot ba sa usa ka tawo gikan sa pag­pan­ganak o pag­padako ba usa ka pangutana nga wala gyud mahis­ab­tan sa kadaghanan. Ang tubag? It is both, pareho siyang na­ture og nur­ture.

Kay ngano? Tanan nga ge­netic traits or ki­naiya nga gikan sa pagkatawo maim­pluwen­siya­han sa nur­ture, o pag­padako sa tawo. Adunay for­mula sa Ge­net­ics nga gi­na­sunod sa maong balaod: geno­type (ang imo­hang ge­netic makeup o genes, nga makuha nato gikan sa atong ginikanan og sa ilang ginikanan) x en­vi­ron­ment (hi­lakip na ang klase sa pag­padako sa tawo og sa iyang pal­i­bot sam­tang gadako) = phe­no­type (fi­nal ex­pres­sion of the gene, o ang makita nga ki­naiya, hi­lakip na ang height, hair color, og ang sex­ual pref­er­ence).

Dili ni lisod sabton. Ang gi in­gon lang sa maong for­mula mao nga ang pagk­abayot sa usa ka tawo gisuwat na sa iyang genes (kon­trober­syal man, pero adunay mga bag-ong pag­tuon pagkahu­man nga na mapa ang tibuok DNA sa tawo ni­ad­tong 2003 sa Hu­man Genome Pro­ject nga nag­pa­matuod nga ang kan­ing gene sa pagk­abayot naa sa X chro­mo­some, nga makuha sa anak nga lalake gikan sa iyang in­a­han), apan ang klase nga bayot (iya­hang fi­nal ex­pres­sion, o phe­no­type), nagde­pende sa en­vi­ron­ment, o klase sa pag­padako.

Mao na Fran­cis nga daghan og klase sa bayot, sama ra pud nga dili lang usa ka klase ang sama nimo lalake, o babaye man gani sa maong sit­wasyon.

Sa imong gika­had­lukan nga basin ma Cait­lyn Jen­ner ka sa umaabot nga pana­hon, hinum­dumi nga ang sama niya nga trans­sex­ual dili usa ka overnight sen­sa­tion, ma­tod pas akong mama. Dili na siya usa ka sit­wasyon nga na­mata na lang ka kalit nga nausab imong pag tan-aw sa imong kau­galin­gon ug ki­na­hanglan diha diha dayon mahimo kang babaye. TV just makes it look in­stan­ta­neous, but it was a process that the for­mer Bruce Jen­ner suf­fered a life­time through, sukad pa sa iyang pagka bata.

Og sim­bakong sayop man gani ko, og na­mata ka na lang usa ka ad­law nga nan­gan­doy mahi­mong Franceska, aw pwede fash­ion ad­vice na lang akong ita­m­bag nimo? Kana hi­noon, matud­luan ta ka og asa maka­palit og size 14 na heels og unsa nga plas­ter ang dili kaayo sakit nga gami­ton pag plas­tar sa imong gitaguang “fam­ily jewels” sam­tang gapaabot ta sa imong op­erasyon.

Di ra ka malain?

Jude

Newspapers in English

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.