Ang kin­han­son sa bukid

Cebu Libre - - FRONT PAGE - Ni: Jessie D. Cam­pos

Nakati­law na ba kamo og kin­hason sa bukid? Kun wala pa, man­gadto na ta sa lung­sud sa Bor­bon og atong ila- ila­hon kun unsa kin­ing gi­in­gong kin­hason nga lamian na, tam­bal pa ug gi­in­gon pang pam­pa­gana sa kama.

Ang lung­sud sa Bor­bon, 75 kilo­met­ros sa ami­hanang Sugbo, abunda sa gitawag nga Takyong. Ang uban taw­gon kinig Tak­long ug sa in­inglis gitawag kinig Bush Snail. Ang Takyong adunay sci­en­tific name nga Hel i costyla daph­nis ug gi­hu­lag­way kini nga “air-breath­ing ter­res­trial snail.”

Ang iyang bayanan light brown ang kolor nga adunay dark spiral band. Ang uban adunay color nga puti.

Ang hit­sura sa Takyong susama sa Golden Ap­ple Snail nga naila sa Pilip­inas nga Golden Kuhol ug gi­isip sa mga mag- uuma nga peste sa ilang mga uma­han.

Ang Golden Kuh o l makita sa yuta ug dili makaun, sam­tang ang Takyong nag­puyo sa mga punoan ug da­hon sa mga ka­hoy. Gi­in­gong ma­matay kini kung mahu­log sa yuta.

Tun­god sa kaabunda sa Takyong sa lung­sud sa Bor­bon, nag­tukod ang lokal nga pan­gagamhanan ni­ini ug Takyong Vil­lage nga nahi­motang sa up­land barangay sa Ca­jel.

Ang maong dapit daghang mga ka­hoy ug bug­naw ang pal­i­bot nga maoy pa­bori­tong puy- anan sa mga Takyong. Dili mabuhi ang Takyong sa mga lu­gar nga duol ug da­gat.

Matud sa care­taker sa maong vil­lage nga si Lili­beth Medado, nag­sugod ang ilang op­erasyon ni­ad­tong 2011.

Tun­god sa pag-abag sa prib­adong sec­tor, nak­a­bali­gya ang Bor­bon ug bot­tled takyong nga tag 150 pe­sos kada botelya, ug ila kin­ing na dis­play atol sa Pasi­garbo sa Sugbo. Makita usab kini sa mga malls.

Kun moadto ka sa Takyong Vil­lage, mahimo ka usab nga mag­pa­luto ug Takyong Adobo, Takyong Ha- lang-halang, Takyong bar­beque, Takyong Bola-bola, tor­tang Takyong og gisadong Takyong with hot chili.

Apan gi­angkon ni Roland Bucog, Mu­nic­i­pal Ad­min­is­tra­tor sa lung­sud sa Bor­bon, nga tun­god sa kataas sa de­mand sa Takyong, dili na nila maato ang mga or­der, kay gamay na lang ang Takyong nga i lang makuha.

“Ku­lang man gani nga kan-on sa mga magu­uma ma­ma­li­gya pa ba hi­noun,” matud ni Bucog nga mi­angkon nga ang maong kin­hason usa ka aphro­disiac. Gi­in­gon usab nga ang pait­pait nga uyok sa Takyong tam­bal sa hubak.

Misamot ka pan­gi­taon ang Taky­ongn­ing panahun sa ting- init. Midugang si Bucog nga dili ma cul­ture ang Takyong kay man­gita gayud kini sa ilang habi­tat o nat­u­ral nga puy-anan.

TONEE DESPOJO

Si Lili­beth Medado, ang care­taker sa Takyong Vil­lage sa lung­sud sa Bor­bon, mi­pakita ug usa ka buhing takyong.

GOOGLE/RICK GABUYA

ANG takyong o bush snail, kasagarang makita sa mga lu­gar nga adunay daghang ka­hoy ug bug­naw ang pal­i­bot. Gawas nga lamian nga sud-an, ang takyong gi-in­gon usab nga tam­bal sa hubak ug makapa- init sa dung­gan ni mister.

Newspapers in English

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.