Ang magpuyo upod sa mga aruon nga walay kahadlok

Hublas nga Kamatuoran - - Opinyon - @ Ni Wenceslao “Matt” E. MATEO JR. PB

TAMPOK sang sermon sang pari sang Domingo ang istorya sang isa ka aruon (leper), nga sadtong panahon ginakangil-aran gid sang sosyedad. Ginahaboy ini sila sang bato palayo kon makitan. Ginapatapok sang gobyerno sa mga lungib kag kon diin pa sila matipon bilang isa ka grupo ( ukon colony) agud ilikaw sa mga “malimpyo” nga mga tawo kay “mahigko” ini sila. Bisan gani sa pagpakigsakop sa mga aktibidades relihiyosa, ginadilian sila. Ini nga “pagkahigko” sang mga aruon makita sa pagligwat sang forma sang ila kalawasan. Makita sa ila, labi na gid kon maglala na gid ang ila kahimtangan, ang makangilil-ad nga pagkakas kag pagbaho sang pila ka bahin sang kalawasan – ilong, dulunggan, sang ila panit, kag iban pa - tungod nagakapilas sila nga indi nila mabatyagan kag masami gapabilin man nga mabaho ang indi nila dayon matatapan nga mga pilas. Ginpatihan man nga tuman ka makalalaton ang ining balatian kag mabudlay kaayo bulngon. Sa karon nga kinaalam, ugaling, ang aru ( leprosy ukon Hansen’s disease) indi na ginakilala nga tuman ka makalalaton kag mahapos na gawa bulngon. Kon magayo ang mga aruon, sa karon, puede na gani sila makabalik sa ila mga pamilya kag sa sosyedad. -0-0-0Sa kaso sang isa ka aruon, sunu sa sermon sang pari sang Domingo, nagpalapit gid ini siya kay Hesus kag nagsiling: “Ginuo kon luyag mo ako nga magayo, magaayo gid ako, gani ginapangayo ko sa imo nga paayuhon mo ako...” “Luyag ko nga mag-ayo ka,” siling ni Hesus, kag nag-ayo ining aruon sa iya balatian. “Ginpaayo ka sang imo pagtuo,” paniguro pa ni Hesus sa iya. -0-0-0Tungod sa makangililad nga kahimtangan sang mga aruon, sa nasiling ta na, ginatipon ini sila sa isa ka lugar kag ilikaw sa “malimpyo” nga sosyedad. Diri sadto, sa masami, ginapabaya-an na gid lang sila sang gobyerno luas sa padalhan lang sila sang pagkaon kag bulong, kag indi sampat matatapan bisan sang mga manugbulong. Sadtong 1860, gin- igu ang isla sang Hawaii sang leprosy, kag sa sulod lang sang tato ka tuig naglapta na ini sa mga 10 tubub 15 ka porsyento sang mga pumuluyo. Tungod sini, ang Hari sang Hawaii nagpasar sang dekrito (decree) agud ilikaw ang may aru sa isa ka special settlement sa Kalawao, sa diin bisan ang gobyerno daw indi na gawa makatatap sa ila sing nagaka-igu tungod sa kahadlok sa ila balatian. Sa iya kaluoy sa sining mga aruon, ang apostolic vicar sang Hawaii Islands, nga si Bishop Luis Maigret, nagpadala sa sining settlement sang mga misyoneryo agud makabulig sa pagtatap sa ila. Nag- assign siya diri sang apat ka misyoneryo sa Kalawao, nga naga-ilis-ilis kada tatlo ka bulan sumugod sang 1873. Ang una nga na-assign diri amo si Fr. Damien de Veuster, sadto 33 anyos ang edad. Nag- bolundad nga walay kahadlok ini siya sa iya superior nga mag-tener permanente sa Kawalao agud i-devote ang iya panahon sa pagtatap sangmga aruon diri. In fact, nagpabilin diri si Fr. Damien sa sulod sang 16 anyos kag nag-ubra bilang nurse, police officer, kag pati panday tubtub sa iya kamatayon sadtong 1889. Tungod sang iya wala kangil-ad sa pagpakigsimpon sa mga aruon, s Fr Damien nangin aruon man sadtong 1884, lima ka tuig bag-o siya napatay sadtong 1889. Ginlubong siya sa tupad sang kahoy nga Pandanus sa diin nagtulog siya sa una gid niya pag- abot sa Kalawao sadtong 1873./

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.