CZASEM ŁĄCZY, CZASEM DZIELI

Gazeta Wyborcza - CJG - - /W MIEŚCIE -

Niezmieniony pozostał motyw przewodni – krew jako element, który od początków cywilizacji zarazem łączy i dzieli ludzi. Jednak narracja została znacznie zmodyfikowana, rozwinięta i poszerzona o wątki bardziej zrozumiałe w kontekście historii Żydów w Polsce.

Dlatego wiele eksponatów zmieniono, wprowadzono też nowe. Do tych ostatnich należą prace polskich artystów, z których aż trzy powstały specjalnie z myślą o wystawie w Polin: praca Elizy Proszczuk, mural Doroty Buczkowskiej i wideoinstalacja Bogny Burskiej.

Spośród dzieł współczesnych artystów zobaczymy też m.in. obraz Piotra Uklańskiego z 2013 r., kompozycję Moshe Gershuniego (1980), film Artura Żmijewskiego „Polak w szafie” (2007), czy wreszcie prowokacyjny plakat grupy Twożywo z 2009 r.

O CZYSTOŚCI RASOWEJ I TRANSFUZJI

W części „Krew żydowska, krew chrześcijańska” autorzy starają się m.in. odpowiedzieć na pytanie o źródła powszechnego od średniowiecza przesądu o używaniu przez Żydów krwi dzieci chrześcijańskich do wyrobu macy. „Pytamy, jak przesąd ten rozwijał się przez wieki, do czego doprowadził i czy funkcjonuje do dziś. Temat został zilustrowany za pomocą ikonografii legend o mordach rytualnych. Narrację tej części wystawy zamyka przykład pogromu kieleckiego, wydarzenia świadczącego, że średniowieczne przesądy długo pozostawały żywe” – pisze kuratorka wystawy Małgorzata Stolarska-Fronia.

Część „Krew i rasa” przypomina związki biologii z antropologią, w efekcie których wyodrębniono pojęcie czystości rasowej. Na wystawie pokazywana jest karta ustaw norymberskich z 1935 r. określających, kto jest czystym rasowo Niemcem, kto zaś nie, a w konsekwencji powinien być eliminowany z czystego rasowo społeczeństwa. Prezentowane są też propagandowe, antysemickie plakaty i broszury podsycające stereotypy dotyczące czystości krwi.

Jednak w tej części wystawy – jak zaznacza Małgorzata Stolarska-Fronia – ważniejsze jest pokazanie, że zanim naukę o krwi zaczęto wykorzystywać do celów ideologicznych i politycznych, napędzała ją ciekawość różnic pomiędzy ludźmi.

„Badania nad zróżnicowaniem rasowym wśród samych Żydów prowadził Samuel Czortkower, który wyróżnił wśród nich poszczególne typy. Siebie zaliczał do żydowskiej rasy nordycznej, wyróżniającej się wysokim wzrostem, blond włosami i niebieskimi oczami” – pisze kuratorka.

W kolejnych częściach wystawy prezentowane są m.in. badania grup krwi prowadzone przez Ludwika Hirszfelda. Wystawa, wykorzystując multimedia i dokumenty, próbuje opisać stosunek judaizmu do in vitro i transfuzji krwi. Wreszcie porusza temat roli krwi w tożsamości we współczesnym, wielokulturowym społeczeństwie. Ta część ekspozycji ma prowokować pytania m.in., czy więzy krwi ważniejsze są od przynależności kulturowej i narodowej.

Wystawa czynna od 13 października 2017 r. do 29 stycznia 2018 r.

Litografia Marca Chagalla „Kain i Abel” ze zbiorów Muzeum Chagalla w Nicei

Newspapers in Polish

Newspapers from Poland

© PressReader. All rights reserved.