U PROGU WOLNOŚCI

Gazeta Wyborcza - CJG - - /SZTUKA -

Armia rosyjska zostawiała wysadzone mosty oraz dworce kolejowe, ale też zdewastowane fabryki. Wkraczająca do Warszawy armia niemiecka nie została przyjęta przez mieszkańców Warszawy wrogo, choć rzecz jasna bez entuzjazmu.

Współkuratorka Anna Topolska mówi, że dziś lata pierwszej wojny światowej są zapomniane, a to przecież wtedy powstawały mocne fundamenty pod budowę niepodległego państwa polskiego. Warszawa w tym procesie odgrywała ważną rolę. Budowano też podstawy pod tworzenie przyszłej metropolii. Na wystawie przytaczana jest m.in. uchwała Zarządu Miasta z 1915 r. mówiąca o przywróceniu Warszawie stołeczności.

Już w pierwszych miesiącach obecności Niemców w Warszawie przyłączono do Warszawy ościenne gminy, co umożliwiło rozwój przestrzenny miasta, dotąd ściśniętego w gorsecie rosyjskich fortyfikacji. Rozpoczęły się prace planistyczne, zaczęto budować samorząd, Niemcy pozwolili na dużą autonomię kulturalną. Uruchomiona została Politechnika i Uniwersytet. Powołano Wolną Wszechnicę Polską. W teatrach pokazywano przedstawienia zakazane dotąd przez Rosjan. Ale wystawa opowiada też o drugiej stronie tego czasu: wyzysku ekonomicznym miasta, tasiemcowych kolejkach po chleb, epidemii. A także niezwykle ofiarnej wówczas pracy charytatywnej komitetów obywatelskich i innych instytucji.

Szczególną atrakcją są niemieckie zdjęcia prezentujące te rejony Warszawy, które wówczas raczej nie były fotografowane. Zaglądamy zatem na Puławską, Ząbkowską czy Wolską.

Wystawa jest jak wielki fresk poświęcony różnym aspektom życia Warszawy w czasie okupacji i przygotowywaniu się ówczesnego społeczeństwa polskiego do odzyskania niepodległości. Gdy naszedł 11 listopada 1918 r., polskie instytucje już działały.

Wystawie towarzyszy starannie przygotowany katalog pod redakcją kuratorek Barbary Hensel-Moszczyńskiej i Anny Topolskiej.

do 30 grudnia 2018 r.

Henryk Poddębski. Przewoźnicy warszawscy dla głodnych – akcja charytatywna w przeddzień otwarcia tymczasowego mostu generała von Beselera

Newspapers in Polish

Newspapers from Poland

© PressReader. All rights reserved.