Nauczycielskie emerytury i przywileje

1 września wchodzi w życie reforma oświaty. Czy nauczyciele zachowają przywileje zagwarantowane w Karcie?

Gazeta Wyborcza - - PIERWSZA STRONA - MARTA PIĄTKOWSKA

Obowiązująca od tego roku szkolnego reforma oświaty całkowicie zmienia system edukacji, który znamy od 1999 roku.

ZMIANY W SZKOŁACH

Przede wszystkim zacznie się proces wygaszania gimnazjów, które znikną całkowicie pod koniec sierpnia 2019 roku.

Nowa struktura szkolnictwa składa się z: 8-letniej szkoły podstawowej, 4-letniego liceum ogólnokształcącego, 5-letniego technikum, 3-letniej branżowej szkoły I stopnia, 3-letniej szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy, 2-letniej branżowej szkoły II stopnia, szkoły policealnej.

MEN zapewniał, że likwidacja gimnazjów nie przełoży się w znaczący sposób na zwolnienia pedagogów, ale z samorządów spływają informacje o redukcji etatów i kosztach, które będą musiały ponieść w związku z wypłatą odpraw. Związek Nauczycielstwa Polskiego poinformował, że z danych, które otrzymał z 16 województw, wynika, że pod koniec czerwca zwolniono lub ograniczono etat prawie 33 tys. nauczycieli.

ZMIANY W KARCIE

Wiele wskazuje na to, że zbiór praw ustalonych w 1982 roku w Karcie nauczyciela ulegnie zmianie.

Projekt ustawy nowelizującej zasady zatrudniania zakłada m.in. ujednolicenie wymiaru pensum do 22 godzin tygodniowo dla nauczyciela pedagoga, logopedy, psychologa i doradcy zawodowego, a także terapeuty pedagogicznego. Do tej pory decyzja o wymiarze pensum leżała w gestii samorządów, które mogły ustalać je na poziomie od 18 do nawet 30 godzin tygodniowo.

Z 10 do 15 lat ma zostać wydłużona podstawowa ścieżka awansu zawodowego, choć z uwzględnieniem możliwości skrócenia bądź wydłużenia. Dodatkowo nauczyciele kontraktowi i nauczyciele mianowani z wyróżniającą się oceną pracy będą mogli rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego po przepracowaniu w szkole co najmniej 2 lat od dnia nadania poprzedniego stopnia.

Wprowadzony zostanie nowy dodatek – za wyróżniającą się pracę.

WĄTPLIWOŚCI ZWIĄZKOWCÓW

Zmiana, która niepokoi związkowców, dotyczy wydłużenia stażu nauczycielom rozpoczynającym pracę. Obecnie mogą się ubiegać o stopień nauczyciela kontraktowego już po 9 miesiącach zatrudnienia. Po nowelizacji będą to mogli zrobić dopiero po roku i 9 miesiącach.

Związkowcy obawiają się też, że w ostatecznym kształcie ustawy znajdą się zapisy, które były w planach, choć minister Zalewska postanowiła się z nich wycofać. Dotyczyły m.in. likwidacji dodatku wiejskiego i mieszkaniowego.

URLOP DLA PORATOWANIA ZDROWIA

W nowym roku szkolnym obowiązują dotychczasowe zasady i nauczyciele będą mogli korzystać z przysługujących im przywilejów, dodatków i uprawnień, m.in. urlopu dla poratowania zdrowia.

Poza nauczycielami korzystają z niego jeszcze sędziowie, prokuratorzy i policjanci, czyli grupy zawodowe pracujące w tzw. trudnych warunkach. Nauczyciele znaleźli się na tej liście ze względu na obciążenie psychiczne wynikające z pracy z młodzieżą oraz zapobieganie wypaleniu zawodowemu.

Prawo do trwającego nawet rok urlopu dla poratowania zdrowia ma pedagog, który przepracował minimum siedem lat i jest zatrudniony w pełnym wymiarze godzin na czas nieokreślony.

Łączny wymiar urlopu nie może przekroczyć trzech lat, a pomiędzy kolejnymi urlopami musi być rok przerwy.

W czasie urlopu nauczyciel otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze wraz z dodatkami oraz pozostałymi świadczeniami pracowniczymi i ma całkowity zakaz podejmowania jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

CZAS PRACY

Chodzi o wspomniane pensum, czyli godziny spędzone przy tablicy. Wynosi ono od 18 do 30 godzin tygodniowo, a o jego ostatecznym wymiarze w danej szkole decydują samorządy.

Choć z Karty wynika, że tygodniowy czas pracy nauczyciela nie może przekroczyć 40 godzin, czyli tyle, ile obowiązuje na pełnym etacie, to w praktyce z czasu niespędzanego bezpośrednio na uczeniu trudno pedagogów rozliczyć.

W czas pracy wliczone są np. godziny, podczas których nauczyciel zajmuje się przygotowaniem do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

DODATKI DO WYNAGRODZENIA

Wynagrodzenie pedagogów reguluje ustawa, a jego wysokość zależy od stopnia awansu zawodowego. Od stycznia 2017 r. minimalne wynagrodzenie nauczyciela z tytułem magistra wynosi:

dla nauczyciela stażysty: 2294 zł brutto,

dla nauczyciela kontraktowego: 2361 zł brutto,

dla nauczyciela mianowanego: 2681 zł brutto,

dla nauczyciela dyplomowanego: 3149 zł brutto.

Poza wynagrodzeniem zasadniczym nauczycielom przysługują dodatki finansowe. Po spełnieniu warunków otrzymują m.in.: dodatek mieszkaniowy, dodatek motywacyjny, dodatek za warunki pracy,

dodatek wiejski, dodatek funkcyjny, dodatek stażowy. Dostają również dodatkowe pieniądze za pracę na zastępstwo, a dyrektor może im przyznawać nagrody.

Dodatek stażowy zwany również dodatkiem za wysługę lat wynosi 1 proc. wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy. Jest wypłacany w okresach miesięcznych, poczynając od czwartego roku pracy, i nie może przekroczyć 20 proc. wynagrodzenia zasadniczego.

Dodatek wiejski i mieszkaniowy przysługuje osobom pracującym w szkołach wiejskich lub ulokowanych w miastach poniżej 5 tys. mieszkańców. Wysokość dodatku wiejskiego wynosi minimum 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego, a wysokość dodatku mieszkaniowego jest ustalana przez samorządy. Oba przysługują także w trakcie urlopu dla poratowania zdrowia.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku dodatku motywacyjnego oraz funkcyjnego – tych nauczyciel w czasie urlopu zdrowotnego nie może otrzymywać.

Decyzję o przyznaniu dodatków, które nie są obligatoryjne, podejmuje dyrektor szkoły na podstawie zapisów w Karcie nauczyciela.

TRZYNASTA PENSJA

Aby otrzymać dodatkowe, trzynaste wynagrodzenie, nauczyciel musi być zatrudniony na podstawie stosunku pracy, tj. na umowę o pracę, mianowania, powołania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę. Trzynastki nie dostaną zatrudnieni na podstawie umów cywilnoprawnych (zleceń czy o dzieło).

Kolejny warunek – u danego pracodawcy nauczyciel musi przepracować minimum rok. Trzynastka wynosi wtedy 8,5 proc. sumy wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie, uwzględniając składniki wynagrodzenia przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy.

Jeśli dana osoba pracuje krócej, ale co najmniej 6 miesięcy, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego, ale w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu.

ŚWIADCZENIE KOMPENSACYJNE

O nauczycielskie świadczenie kompensacyjne mogą się ubiegać pracownicy oświaty, którzy nie nabyli prawa do wcześniejszej emerytury ani do emerytury pomostowej. Na liście znajdują się wychowawcy, psychologowie, bibliotekarze, nauczyciele i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:

przedszkolach publicznych i niepublicznych, szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,

publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego,

młodzieżowych ośrodkach wychowawczych,

młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych,

specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania,

ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych,

placówkach zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania (np. internaty).

Dodatkowo należy spełnić trzy warunki: osiągnąć określony wiek, mieć minimum 30 lat stażu, czyli okresów składkowych i nieskładkowych, z czego co najmniej 20 lat trzeba przepracować jako nauczyciel zatrudniony na nie mniej niż pół etatu,

odejść z pracy.

Wiek dla kobiet:

55 lat – w latach 2009-24, 56 lat – w latach 2025-26, 57 lat – w latach 2027-28, 58 lat – w latach 2029-30, 59 lat – w latach 2031-32.

Wiek dla mężczyzn:

57 lat – w latach 2017-18, 58 lat – w latach 2019-20, 59 lat – w latach 2021-22, 60 lat – w latach 2023-24, 61 lat – w latach 2025-26, 62 lata – w latach 2027-28, 63 lata – w latach 2029-30, 64 lata – w latach 2031-32. Świadczenie można pobierać do czasu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego. Później przechodzi się na zwykłą emeryturę.

Pobierając świadczenie, można dorabiać, ale tylko w zawodach i branżach niezwiązanych z oświatą.

Z 10 do 15 lat ma zostać wydłużona podstawowa ścieżka awansu zawodowego nauczycieli

Newspapers in Polish

Newspapers from Poland

© PressReader. All rights reserved.