Bang­maak­flieks: wie durf dit kyk?

Kin­der­rol­pren­te is dees­dae so slim en ge­so­fis­ti­keerd dat vol­was­se­nes dit ewe veel ge­niet – maar word die flieks nie ter­self­der­tyd ál don­ker­der en ont­stel­len­der nie? Kan ons ons kin­ders nog goeds­moeds na e­ni­ge kin­der­fliek toe neem?

Baba & Kleuter - - CONTENTS - DEUR DAN ROBERTS

Se­dert Mau­ri­ce Sen­dak se kin­der­boek Wil­de­ka­nis­land ( Waar die wil­de din­ge is) in 1963 ver­skyn het, het die s­to­rie die klein­span óf ein­de­loos ver­maak, óf hul broeks­py­pe laat be­we. Dit ver­tel die s­to­rie van Max, ’n stout seun­tjie wat son­der kos bed toe ge­stuur word en dan per boot reis na ’n ei­land vol mon­sters. Dis ’n don­ker s­to­rie wat met e­ni­ge kin­der­ver­beel­ding op loop kan sit en die mon­sters on­der jou kind se bed (en in jou on­der­be­wus­te) laat uit­ bars. Max kraai uit­ein­de­lik ko­ning, maar toe die boek in 2009 deur die re­gis­seur S­pi­ke Jon­ze en die skry­wer Da­ve Eg­gers in ’n fliek om­skep is, het baie ou­ers ge­voel dit is ho­pe­loos te angs­wek­kend om as kin­der­kyk­stof te dien.

Na­dat hul­le die fliek ge­sien het, het baie ou­ers an­der ou­ers af­ge­raai om hul kin­ders soon­toe te neem. Dit het ’n hef­ti­ge teen­re­ak­sie deur Sen­dak ont­lok, wat aan die tydskrif News­week ge­sê het hy sal hom nie steur aan ou­er­li­ke be­kom­mer­nis­se dat die fliek – en die boek ook – te skrik­wek­kend vir kin­ders is nie. As kin­ders dit nie kan han­teer nie, het hy ge­sê, moet hul­le lie­wer huis toe gaan.

Ver­le­de jaar het die­self­de si­tu­a­sie hom her­haal met die fliek My Litt­le Po­ny. Som­mi­ge A­me­ri­kaan­se ou­ers het op o­pen­ba­re fo­rums ge­meen dat die fliek glad nie ge­skik is vir kin­ders jon­ger as vyf nie, al is dié ou­der­dom die groot­ste tei­ken­ge­hoor. Ou­ers het ge­voel dis heel­te­mal te vrees­aan­ja­end en het ver­tel van kin­ders wat so bang ge­word het dat hul ou­ers hul­le uit die te­a­ter moes neem. An­der ou­ers kon eg­ter nie be­gryp waar­oor die bo­haai is nie.

DIS NIKS NUUTS NIE

Of die he­den­daag­se kin­der­flieks, van Fro­zen tot The A­ma­zing S­pi­der-Man 2, nou meer vrees­aan­ja­end is as hul voor­ge­slag­te of nie, bly daar ’n be­lang­ri­ke punt te maak: Kin­der­sto­ries be­vat al eeue lank ’n e­le­ment van vrees of ge­vaar. Dink maar aan die G­rimm-broers se gru­sa­me spro­kies soos Han­sie en G­rie­tjie: twee klein kin­der­tjies word in ’n bos ag­ter­ge­laat deur hul pa en ná ’n vrees­aan­ja­en­de al­leen­nag word hul­le deur ’n mens­vre­ten­de heks ge­vang wat hul­le in ’n oond wil braai. Kan dit veel er­ger? Baie an­der spro­kies is prop­vol wreed­he­de en skrik­wek­ken­de si­tu­a­sies.

Baie ken­ners re­ken dit is dalk die kern van die saak: dat kin­der­sto­ries ver­on­der­stel is om ’n bie­tjie angs­wek­kend te wees, so­dat kin­ders die e­mo­sies van vrees en angs­tig­heid in die ge­mak en vei­lig­heid van hul eie huis kan er­vaar.

’N LEERKURWE

Kin­ders kan boe­ke of flieks dalk vrees­aan­ja­end vind, maar er­vaar dit baie min­der in­tens as die ver­troos­ten­de teen­woor­dig­heid van pa of ma daar is. En, soos skry­wers maar te goed weet, vrees­ge­voe­lens is deel van groot­word.

Dink daar­aan as vrees in ’n vei­li­ge om­ge­wing. Kin­ders moet oe­fen hoe om vrees te han­teer, want die vol­was­se le­we is dik­wels angs­wek­kend. Selfs klein dier­tjies word deur hul ou­ers ge­leer om vir die vol­was­se le­we te oe­fen. Hul­le speel­veg en speel­jaag me­kaar en hul ou­ers leer hul­le hoe om te jag. Dit is die­self­de met klein men­sies: Die kin­der­ja­re is wan­neer hul­le oe­fen hoe om groot te wees.

Ken­ners re­de­neer dat ou­ers wat hul kin­ders uit die rol­prent­te­a­ter neem die oom­blik dat hul­le ef­fens bang lyk, die he­le punt mis­loop. Nie net hou kin­ders daar­van om – bin­ne per­ke – bang te wees nie (hoe­kom an­ders is die uit­da­gen­de rit­te in pret­par­ke so ge­wild?), maar hul­le het hier­die er­va­ring van hul meer uit­da­gen­de e­mo­sies no­dig so­dat hul­le kan leer om weer­baar te word en ’n meer ro­buus­te psi­ge te ont­wik­kel wat hul­le sal toe­rus met die vaar­dig­he­de wat hul­le la­ter in hul le­we no­dig sal hê.

Dr. Ang­ha­rad Rud­kin, ’n B­rit­se kli­nie­se siel­kun­di­ge, sê dat ’n bie­tjie vrees ge­sond kan wees.

“Die mees­te ou spro­kies en klas­sie­ke flieks het ’n bang­maak- e­le­ment ge­had,” sê sy. “Soos op­win­ding en ge­luk, is vrees net nog ’n e­le­ment in die e­mo­sie­spek­trum. En as dit ver­sig­tig be­stuur word, word dit net nog ’n e­mo­sie wat kin­ders op ’n vei­li­ge ma­nier moet leer han­teer.”

Jong ky­kers of le­sers ver­dwaal nie reg­tig in ’n don­ker woud of moet ’n land vol mon­sters aan­durf nie – die kin­der­ka­rak­ters doen dit na­mens hul­le.

“Dis nie hul­le wat dit be­leef nie, maar die ka­rak­ter. Hul­le er­vaar dus hier­die ge­voe­lens in­di­rek, wat dit mak­li­ker maak om te oe­fen hoe dit voel om bang te wees.”

VIND JOU GEMAKSONE

Hoe­wel die on­reg­streek­se er­va­ring van vrees oor die al­ge­meen ’n goeie en ge­son­de ding vir kin­ders kan wees, moet ’n mens ont­hou dat som­mi­ge kin­ders bui­ten­ge­woon sen­si­tief en kwes­baar is, of ge­neig is tot ont­stel­len­de nag­mer­ries. Die laas­te ding

­wat hul­le dan no­dig het is vrees­aan­ja­en­de beel­de bo en be­hal­we dié wat hul ryk ver­beel­ding reeds op­to­wer. As jy ’n kind het wat in elk ge­val baie bang of sen­si­tief is, moet jy hul­le liefs nie na hier­die soort fliek neem nie. Daar is geen re­de om hul­le te dwing om iets te kyk wat hul­le dui­de­lik bang maak nie.

Hoe jy jou kin­ders help om met die angs­wek­ken­de ma­te­ri­aal om te gaan, hang van hul ou­der­dom af. Teen agt tot 10 jaar kan jy baie meer met hul­le ge­sels oor wat jul­le in die fliek sien en saam stra­te­gieë uit­werk as hul­le dit wel wil sien. As ’n fliek hul­le te bang gaan maak, maar hul­le dit reg­tig graag wil sien, kan jul­le die DVD tuis kyk waar jy e­ni­ge tyd die stop­knop­pie kan druk. Dit gee hul­le ’n sin van be­heer wat hul­le nie in die te­a­ter het nie.

En, soos die A­me­ri­kaan­se fliek­re­sen­sent E­ric D. S­ni­der uit­wys, moet jy al­tyd ’n fliek met ’n ge­luk­ki­ge ein­de kies.

“In kin­der­flieks moet die held uit­da­gings in die ge­sig staar wat ’n ma­te van ge­vaar, hart­seer of span­ning in­hou,” sê hy. “Maar hier­die s­to­ries is pret om­dat die held al­tyd wen. Hy oor­win die angs­wek­ken­de din­ge en die ge­hoor deel in sy ver­lig­ting en vreug­de.” Want ont­hou: Na sy a­von­tu­re in Wil­de

ka­nis­land kom Max huis toe om sy aand­ete in sy ka­mer te vind ... nog lek­ker warm. Hy het ’n ma wat hom on­voor­waar­de­lik lief­het. En wat­ter ge­luk­ki­ger ein­de kan daar wees?

Dié kos­te­li­ke S­nug­gly Ras­cals- oor­fo­ne is by 4a­kid.co. za te koop, R249 elk.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.