Gas­be­dryf: Lang kon­trak­te hou klein­tjies uit

Beeld - - Sake - Fran­cois Wil­li­ams

Kaap­stad. – Die markon­der­soek na vloei­ba­re pe­tro­le­um­gas (VPG) het prak­ty­ke ont­bloot wat die Me­de­din­gings­kom­mis­sie meen klei­ner han­de­laars uit die mark hou, en uit­ein­de­lik keer dat meer men­se gas as e­ner­gie­bron be­nut.

Som­mi­ge gas­groot­han­de­laars met ge­ves­tig­de lang­ter­myn-kon­trak­te met raf­fi­na­de­rye het ’n me­de­din­gen­de voor­deel bo an­der om VPG te koop.

Van die han­de­laars het kon­trak­te van meer as 25 jaar. Boon­op ge­bruik van die plaas­li­ke raf­fi­na­de­rye tot 70% van die VPG wat hul­le pro­du­seer in hul eie pro­ses­se, wat by­dra tot die groot te­kort aan gas wat jaar­liks in die land heers.

Die kom­mis­sie het Dins­dag voor­lo­pi­ge be­vin­dings en aan­be­ve­lings oor sy markon­der- soek na die VPG-be­dryf be­kend ge­maak.

Hy sê men­se wat die be­dryf wil be­tree, suk­kel om voor­raad te kry weens dié groot­han­de­laars se ge­rief­li­ke lang­ter­myn­kon­trak­te van ’n kwart­eeu of meer.

Raf­fi­na­de­rye ge­bruik tus­sen 30% en 70% van hul VPG-pro­duk­sie self. Daar­na le­wer hul­le aan die han­de­laars met kon­trak­te. Dit ver­teen­woor­dig min­stens 80% van die be­skik­ba­re VPG in die mark. Daar­na is daar eers ruim­te vir kon­tant­ver­ko­pe aan wie nog be­lang stel. Die aan­deel van kon­tant­ver­ko­pe as per­sen­ta­sie van to­ta­le VPG-ver­ko­pe het van 22% in 2010 tot 15% in 2014 ge­daal.

Die kom­mis­sie het be­vind van die kon­trak­te met groot­han­de­laars het on­be­perk­te her­nu­wings­klou­su­les, wat be­te­ken hul po­si­sies is ver­skans. Van dié han­de­laars kry boon- op af­slag­pry­se van tot 10% van die mak­si­mum raf­fi­na­de­ry­prys wat die de­par­te­ment van e­ner­gie re­gu­leer. Klei­ner han­de­laars kry geen noe­mens­waar­di­ge af­slag nie.

Die kom­mis­sie meen dié oor­een­koms­te ver­hin­der klei­ner rol­spe­lers om doel­tref­fend mee te ding weens die be­perk­te voor­raad op die kon­tant­mark.

Die kom­mis­sie be­veel aan dat kon­trak­te ver­kort word om an­der han­de­laars kans te gee om vir gas­voor­raad mee te ding, of om die ou­to­ma­tie­se her­nu­wings­klou­su­les in die kon­trak­te te kan­sel­leer.

’n Nu­we me­ga­nis­me moet oor­weeg word waar­in han­de­laars bie vir die gas­voor­raad wat hul­le van raf­fi­na­de­rye soek, en ’n mi­ni­mum per­sen­ta­sie voor­raad moet by el­ke raf­fi­na­de­ry aan klei­ner han­de­laars toe­ge­ken word.

Die kom­mis­sie het ge­vind dit raak moei­lik en duur vir groot­maat-gas­ver­brui­kers om van ver­skaf­fer te ver­an­der, af­han­gend van wie die gas­si­lin­ders en an­der toe­rus­ting be­sit, en of dit al af­be­taal is. ) Die kom­mis­sie het ver­de­re in­set­te van die gas­be­dryf ge­vra, on­der meer oor die im­pak van raf­fi­na­de­ry­slui­tings, en of dit le­wens­vat­baar is om ’n stra­te­gie­se re­ser­we van VPG op te bou soos met an­der brand­stof.

Voor­leg­gings moet die kom­mis­sie teen 7 Ju­nie be­reik.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.