Di­ie S­pr­rui­itt son­derr wat­terr

Vir ja­re lank al is die kra­ne van Mook­g­op­hong el­ke nou en dan vir lang ruk­ke son­der wa­ter. Pie­ter S­teyn en A­let Pretorius (fo­to’s) het die dorp be­soek.

Beeld - - Front Page -

In die Wa­ter­ber­ge, maar son­der wa­ter. “Na­boom (Na­boom­spruit, Mook­g­op­hong) is op wa­ter ge­bou, maar ons het nie wa­ter nie. Die eer­ste keer wat ek ont­hou wat ons met wa­ter ge­suk­kel het, was in 2005,” sê An­dries Kemp (48), ’n sa­ke­man op die dorp, ter­wyl hy langs ’n gat in sy op­rit staan waar daar die vo­ri­ge dag ’n boor­gat ge­sink is.

“Daar is net in dié week al vier boor­ga­te ge­boor in Gholf­park.”

Gholf­park is ’n uit­brei­ding in die dorp waar meest­al be­jaar­des woon.

Ry jy deur Gholf­park, sien jy el­ke huis het min­stens een JoJo­tenk, maar meest­al is daar t­wee of meer.

Om­dat Gholf­park “hoog” lê, is dit een van die de­le wat eer­ste son­der wa­ter sit.

“Dis nie dat hier nie wa­ter is nie. Die in­fra­struk­tuur is net ho­pe­loos. Dit word nie in stand ge­hou nie,” tier Kemp.

Die boor­gat wat hy ge­sink het, gaan, wan­neer als ge­doen is en dit be­gin pomp, hom meer as R70 000 uit die sak jaag. Be­ne­wens die boor­gat, het hy drie 2 200 li­ter-tenks wat hom meer as R8 000 elk uit die sak ge­jaag het.

“Wat moet ek doen? My pa, wat al oor die 80 is, bly by my. Ek is dik­wels weg op sa­ke. Ek kan my pa nie aan die ge­na­de van die mu­ni­si­pa­li­teit oor­laat nie.

“Jy weet nooit wan­neer hier wa­ter is en wan­neer nie.”

Sy nu­we boor­gat le­wer 90 000 li­ter wa­ter per uur. Hy gaan ses van sy bu­re, pen­si­oe­na­ris­se wat nie ’n boor­gat kan be­kos­tig nie, ook van wa­ter voor­sien.

“Ek ont­hou pre­sies wan­neer die eer­ste pro­ble­me met ons wa­ter was. Dit was in Sep­tem­ber 2005.

“Toe moes ek goed doen soos om in die mid­del van die nag op te staan om my tuin nat te lei.”

So ’n groot se­ën as wat re­ën is, is dit vir in­wo­ners van dié dorp soms ’n vloek. As dit “net lyk na re­ën­weer”, gaan die e­lek­tri­si­teit af weens in­fra­struk­tuur wat nie in stand ge­hou word nie.

“Dan skop die krag uit en die pom­pe werk nie. As jy nie ’n ge- ne­ra­tor het nie, sít jy.”

Her­cu­les Louw, DA-raads­lid, be­ves­tig Kemp se stel­ling.

“Ons het ’n kri­sis­ko­mi­tee be­gin wat die bur­ge­mees­ter en mu­ni­si­pa­le be­stuur­der gaan sien het en voor­stel­le ge­maak het.

“Hul­le was baie ont­vank­lik vir die voor­stel­le.”

Louw sê die re­de waar­om ver­al die bur­ge­mees­ter, Sa­rah Mo­nya­ma­ne, so ont­vank­lik was, was om­dat die ko­mi­tee be­gin is na­dat haar huis aan die brand ge­steek is ty­dens ge­weld­da­di­ge pro­tes in Maart en haar ma se huis af­ge­brand is.

Die ge­weld het oor diens­le­we­ring ge­gaan: die ge­brek aan wa­ter en e­lek­tri­si­teit. Toe is on­der meer sko­le ook af­ge­brand.

“Die wa­ter­pro­ble­me be­hoort bin­ne­kort op­ge­los te wees, maar dan sit ons met die e­lek­tri­si­teits­pro­bleem.

“Dit gaan in die om­ge­wing van R25 mil­joen kos om die e­lek­tri­si­teit reg te kry. Dat ons die wa­ter kan pomp tot waar dit moet wees.” “Ons suk­kel baie. Báie, baie. Nie bie­tjie nie,” ant­woord Jan Mo­gol­la (60) as jy hom vra oor die wa­ter.

“Hier is nie kra­ne of krag nie,” sug hy moe­de­loos waar hy op ’n om­ge­keer­de verf­blik voor sy sink­huis sit.

Mo­gol­la en die dui­sen­de an­der in­wo­ners van die plak­kers­kamp oos van die dorp het geen lo­pen­de wa­ter nie, geen e­lek­tri­si­teit nie en ook nie geld vir boor­ga­te

Wat moet ek doen? My pa wat al oor die 80 is, bly by my. Ek is dik­wels weg op sa­ke. Ek kan my pa nie aan die ge­na­de van die mu­ni­si­pa­li­teit oor­laat nie. Jy weet nooit wan­neer hier wa­ter is en wan­neer nie.

“Dis nie die ANC wat ons so laat suk­kel nie. Dis die men­se (raads­le­de) hier wat wor­ry oor hul­self. En (p­res. Ja­cob) Zu­ma. As hul­le en Zu­ma pad­gee, sal al­les reg wees.”

of tenks nie.

“Ons leef in die don­ker, son­der ge­noeg wa­ter.”

Ter­wyl Mo­gol­la ge­sels, klink ’n ge­dreun en ’n ge­toet op.

’n Vrag­mo­tor wat al be­ter dae ge­ken het, kom aan­ge­ram­mel. Ag­ter op sy bak is ’n JoJo-tenk van 5 000 li­ter.

Die be­stuur­der toet om die men­se be­wus te maak van sy teen­woor­dig­heid so­dat hul­le hul kan­ne, em­mers en bad­dens kan bring vir hul daag­lik­se wa­ter­rant­soen.

Mo­gol­la kom stram o­rent en sleep t­wee 25-li­ter-kan­ne in die rig­ting van die trok.

“Ons is kon­trak­teurs, ons werk nie vir die mu­ni­si­pa­li­teit nie,” ver­tel die be­stuur­der, wat nie sy naam ge­noem wil hê nie. Hy wil ook nie sy ge­sig op fo­to’s hê nie.

Hy sê hy ry tot agt 5 000-li­ter­vrag­te wa­ter per dag aan.

Met sy t­wee vol kan­ne wa­ter gaan sit Mo­gol­la weer in die ska­du van sy sink­huis.

Hy gaan weer vir die ANC stem op 3 Au­gus­tus, sê hy.

Ten spy­te van die hag­li­ke om­stan­dig­he­de waar­in hy en sy bu­re hul­le be­vind, kan hul­le nie an­ders as om vir die ANC te stem nie.

“Dis nie die ANC wat ons so laat suk­kel nie. Dis die men­se (raads­le­de) hier wat wor­ry oor hul­self. En (p­res. Ja­cob) Zu­ma. As hul­le en Zu­ma pad­gee, sal al­les reg wees.”

Maar in die ko­men­de ver­kie­sing gaan hy tog weer vir in­di­vi­due stem. Sou dit nie be­ter wees om vir die EFF te stem en hul­le ’n kans te gee nie?

“Die Fig­h­ters?” bul­der Mo­gol­la ont­steld.

“Ek kan nooit vir hul­le stem nie! Dan sal ons nooit wa­ter en nooit krag kry nie!”

As ’n na­ge­dag­te­nis by­na, sê hy hy sal nog net in dié ver­kie- sing vir die ANC stem.

“As din­ge nie ná die ver­kie­sing reg­kom nie, sal ek nie weer vir hul­le stem nie.” Ná ’n fo­to in Beeld waar ou men­se wa­ter aan­dra, het sa­ke­men­se van die dorp en sken­kers van oor die land heen geld aan die ou­e­te­huis ge­skenk om tenks en pom­pe te koop en te in­stal­leer.

“Die ou­e­te­huis sit baie hoog en is een van die plek­ke wat eer­ste ge­raak word wan­neer daar nie wa­ter is nie. Ons sit met baie ou men­se in hoë sorg wat een­vou­dig nie son­der wa­ter kan gaan nie,” ver­dui­de­lik Louw, wat ook die be­stuur­der van die ou­e­te­huis is.

Van­dag staan daar 15 tenks wat elk 10 000 li­ter wa­ter hou – al­les sken­kings.

“Jong, het jy al ge­sien hoe hard­loop ska­pe na­der as ’n bak­kie met voer aan­ge­ry kom?

“Ek het men­se só sien hard­loop toe ons ’n sken­king van 20 000 li­ter wa­ter ge­kry en be­gin uit­deel het. Dis iets vrees­liks om te sien.”

Louw sê die dorp se wa­ter kom hoof­saak­lik van die F­rik­kie Gey­ser-dam net bui­te die dorp en 13 boor­ga­te, waar­van ne­ge werk. Die wa­ter word tot by ’n re­ser­voir ge­pomp en van daar na die wa­ter­sui­we­rings­aan­leg.

“Hier is vol­op wa­ter, die pro­bleem is in­fra­struk­tuur. Hier was ver­skeie kon­trak­teurs wat be­gin werk het aan die py­pe en dan ge­dros het, hoof­saak­lik om­dat hul­le nie be­taal is nie.

“Ons is ge­na­dig­lik nou op die punt om die in­fra­struk­tuur, wat wa­ter be­tref, op stan­daard te kry. Nou gaan ons ê­rens die R25 mil­joen moet kry om die e­lek­tri­si­teits­net­werk op stan­daard te kry.”

In­tus­sen is in­wo­ners, ver­al die arm­stes, uit­ge­le­wer aan die aal­moe­se van an­der en die (on)ge­na­de van ’n ANC-be­heer­de mu­ni­si­pa­le raad.

Die ou­e­te­huis sit baie hoog en is een van die plek­ke wat eer­ste ge­raak word wan­neer daar nie wa­ter is nie. Ons sit met baie ou men­se in hoë sorg wat een­vou­dig nie son­der wa­ter kan klaar­kom nie.

Fo­to’s: A­lET PRETORIUS

Jo­han Hat­ting, ’n werk­ne­mer van An­dries Kemp, ’n sa­ke­man van Mook­g­op­hong, be­duie met ’n ko­per­draad hoe be­paal word hoe diep ge­boor moet word om wa­ter te kry.

Lou­is Pot­gie­ter, wat ja­re lank ’n boer in die Vry­staat was, het op die dorp kom af­tree en het t­wee re­ën­wa­ter­tenks.

Een van die toe­gangs­paaie na die towns­hip is steeds be­saai met puin van die ge­weld­da­di­ge be­to­gings in Maart.

Die plak­kers­kamp bui­te die dorp het nie “kra­ne of krag” nie.

Jan Mo­gol­la staan en kyk hoe kon­trak­teurs wa­ter in sy hou­er tap.

Hen­nie Bo­tha (96), in die ver­sor­gings­een­heid van die ou­e­te­huis, sê hy weet nie wat sou van hom ge­word het as daar nie tenks vir wa­ter aan die ou­e­te­huis ge­skenk is nie.

Die F­rik­kie Gey­ser­dam is vol. Tog het die dorp nie wa­ter nie weens die swak be­stuur van in­fra­struk­tuur.

’n Buur­man staan en kyk hoe die vier­de boor­gat in een week in Gholf­park ge­sink word.

Die vier­de boor­gat in ’n week word in Gholf­park ge­sink.

’n Uit­ge­bran­de skool in die towns­hip. Die bur­ge­mees­ter se ma se huis is ook af­ge­brand.

Kentsa­re C­hau­ke en haar seun, Gift, was was­goed na­dat hul­le hul wa­ter­rant­soen ge­kry het.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.