S­parks die vrees­lo­se ver­slag­ge­wer

Beeld - - Boeke -

Nie­fik­sie

The S­word and the Pen Al­lis­ter S­parks JO­NA­THAN BALL, R300

In The S­word and the Pen ver­tel die ve­te­raan-nuus­man Al­lis­ter S­parks met be­skei­den­heid en sag­te hu­mor sy eie le­wens­ver­haal.

In die voet­spo­re van Guy But­ler en Alan Pa­ton, wat e­wen­eens hul vi­sier op die tra­jek van hul vol en woord­ry­ke le­wens ge­spits het, is S­parks ge­moeid met meer as net die hier en nou.

Sy ver­haal, wat uit kort en boei­en­de f­lit­se aan­een­ge­sit is, gaan haal hy lank voor­dat sy voor­sa­te as 1820-set­laars aan die oos­kus van Sui­der-A­fri­ka voet aan wal ge­sit het.

Dit sal nie­mand ver­baas nie dat uit die gar­de van sy voor­sa­te S­parks, die ge­sou­te nuus­hond, se be­lang­stel­ling die skerp­ste ge­prik­kel word deur sy groot­liks ver­sweë ou­pa­groot­jie wat as jong man sy Duit­se bur­ger­skap prys­gee om as lid van die B­rit­se le­ër in die K­ri­m­oor­log te veg.

As die oor­log on­ver­wags tot ’n ein­de hort, be­vind die 20-ja­ri­ge Ot­to S­te­phan hom in Col­ches­ter aan En­ge­land se oos­kus, son­der hei­mat en son­der heen­ko­me. As deel van ’n ske­ma om die ge­bied wat toe as B­rits-Kaf­fra­rië be­kend was te be­volk, kom hy met die ver­en­gels­de van S­te­phen en ’n toe­ge­seg­de En­gel­se eg­ge­noot in A­fri­ka aan.

Die aan­ge­bo­de land van melk en heu­ning is iets min­ders en hy be­swyk in mis­ti­ge om­stan­dig­he­de op Mon­ta­gu, my­le ver van sy jong ge­sin.

Dié ver­haal van toe­val en géén toe­ver­laat is deel van die ta­blo waar­teen S­parks sy eie le­we in o­ën­skou neem.

Soos só baie an­der wil hy sê, is hy ook maar ’n aan­ko­me­ling, ’n op­drif­sel, eers van dáár en o­ral, en nou van hier.

Op die plaas Hot­fi­re is daar wei­nig van e­nig­iets. Sy pa is ’n suk­ke­len­de skaap­boer wat graag laat weet hy be­ar­bei aal­wy­ne en klip­pers.

Boe­ke word op Cat­h­cart af­ge­haal, maar van oor brek­fis koe­rant lees is daar nie spra­ke nie.

Die wê­reld daar aan die grens tus­sen die by­na be­ken­de en die on­be­ken­de is ’n groot stuk on­oor­brug­baar­heid. Ook, of ver­ál, tus­sen Boer en B­rit.

Maar, iro­nies tog, ken al­mal X­ho­sa. So­veel so dat S­parks se pa, on­be­smet deur A­fri­kaans, en sy En­gel­s­lo­se buur­man, ge­noop is om oor die kon­trei­te­le­foon me­kaar luid op X­ho­sa die stryd aan te sê.

Met C­hur­chill se oor­log­stem wat oor die draad­loos da­wer be­gin S­parks se skool­dae, eers op ’n plaas­skool, dan tuis tus­sen lak­te­ren­de koeie, en uit­ein­de­lik op die spar­taan­se seun­skool Qu­een’s Col­le­ge op Qu­een­stown.

Dis dáár, in die dae voor be­roeps­voor­lig­ting, waar S­parks by­na per a­buis be­sluit dis dalk ’n ga­we i­dee om ’n joer­na­lis te word.

En só be­gin die ver­haal van een van die groot­ste en mees po­li­tiek be­trok­ke joer­na­lis­te wat die ou Suid-A­fri­ka op­ge­le­wer het.

Op 17 is hy ’n ka­det­ver­slag­ge­wer. Ná ’n on­suk­ses­vol­le ver­blyf in Lon­den en ’n baan­tjie as subre­dak­teur by die Dai­ly Dis­pa­tch in Oos-Lon­don, keer die jong­ge­trou­de S­parks na Lon­den te­rug, dié slag met gro­ter be­roepswel­slae.

Ná ’n ver­kwik­ken­de ver­blyf in Bu­la­wa­yo in die eer­tyd­se SuidR­ho­de­sië, is S­parks weer met­ter­woon in Suid-A­fri­ka.

Hy neem ’n pos op as ver­slag­ge­wer by die in­vloed­ry­ke, links­ge­sin­de dag­blad Rand Dai­ly Mail, die nou ont­sla­pe reus van ’n koe­rant wat gaan­de­weg si­no­niem sou word met die naam Al­lis­ter S­parks.

Ná drie jaar aan die stuur van die Sun­day Ex­press keer hy te­rug om in storm­ag­ti­ge wa­ters die re­dak­teur­skap van die Mail oor te neem.

Stuk vir stuk ont­knoop ’n ver­haal nie net van S­parks se eie le­we nie, maar ook van die po­li­tie­ke ont­lui­king van Suid-A­fri­ka én van A­fri­ka.

Die ta­fe­reel ka­rak­ters wat S­parks op die ver­hoog staan­maak, sluit ou be­ken­des in soos Ver­woerd en Vor­ster – maar na­tuur­lik uit sy be­son­de­re per­spek­tief.

In rag­fyn taal en met ho­pe self­spot trek S­parks jou in die ver­haal van sy le­we in – ’n ver­haal van ’n vrees­lo­se ver­slag­ge­wer wat veg vir ’n be­ter be­stel. ) Je­an Mei­ring is ’n regs­ge­leer­de van Jo­han­nes­burg.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.