Po­li­tie­ke waan­sin is o­ral

Men­se wat die voor­uit­sig van nog drie jaar on­der Ja­cob Zu­ma kom­mer­wek­kend vind, moet dink aan die skrik­wek­ken­de moont­lik­heid dat vier van die groot kern­moond­he­de oor ’n jaar deur men­se soos Trump, Le Pen, John­son en Poe­tin ge­re­geer kan word, skryf Al­lis­te

Beeld - - Middelblad -

Ek wil ’n waar­sku­wing rig aan al my me­de­bur­gers wat my ver­ont­waar­di­ging oor die stand van die na­sie on­der die wan­be­stuur van pres. Ja­cob Zu­ma deel.

Moe­nie dink jul­le gaan be­ter daar­aan toe wees as jul­le die land ver­laat nie, want dit lyk of die wy­er wê­reld ook ’n be­vlie­ging van po­li­tie­ke waan­sin be­leef.

Ek skryf hier­die ar­ti­kel van­af daar­die groen ei­land met sy ko­nings­huis be­kend as Groot-B­rit­tan­je, waar die kie­sers oor ’n maand stem­bus toe gaan om te be­sluit of hul­le ’n soort vet­uit­suig-chi­rur­gie op hul tuis­land wil laat uit­voer om sy sta­tus tot dié van ’n ge­ï­so­leer­de Klein-En­ge­land te ver­laag.

Aan die an­der kant van die At­lan­tie­se O­se­aan is le­de van ’n par­ty wat hom­self trots die Grand Old Par­ty van A­me­ri­ka noem, in­tus­sen be­sig om ’n nar­sis­tie­se wind­la­waai met ’n o­ran­je haar­stuk en ’n re­pu­ta­sie vir wel­lus as sy kan­di­daat vir die mag­tig­ste pos ter wê­reld te be­noem.

Oor­kant die En­gel­se Ka­naal het ’n ver­reg­se kan­di­daat, Nor­bert Ho­fer, van­dees­week na­el­skraap die pre­si­dent­skap­stryd in A­dolf Hit­ler se ou tuis­land, Oos­ten­ryk, ver­loor. Sy e­we­knie in Frank­ryk, Ma­ri­ne le Pen, dreig om ’n erns­ti­ge uit­da­ging in vol­gen­de jaar se pre­si­den­si­ë­le ver­kie­sing te wees.

’n Nu­we ver­reg­se Duit­se par­ty, Al­ter­na­ti­ve für Deut­sch­land, het vin­ni­ge groei ge­toon, net soos soort­ge­ly­ke be­we­gings in S­we­de, Fin­land, Ne­der­land en selfs in die ge­diens­ti­ge S­wit­ser­land.

Dit lyk of ’n golf van reg­se su­per­na­si­o­na­lis­me oor die wê­reld spoel. As jy der­hal­we die voor­uit­sig van nog drie jaar van JZ kom­mer­wek­kend vind, dink aan die skrik­wek­ken­de moont­lik­heid dat vier van die groot kern­moond­he­de oor ’n jaar deur men­se soos Do­nald Trump, Le Pen, B­rit­tan­je se Bo­ris John­son en Rus­land se Wla­di­mir Poe­tin ge­re­geer kan word.

Die re­de vir hier­die ont­stel­len­de stand van sa­ke spruit ver­moe­de­lik daar­uit dat al­le lan­de suk­kel om te her­stel van die e­ko­no­mie­se af­swaai wat in 2008 be­gin het, as­ook xe­no­fo­bie wat deur die vin­ni­ge in­vloei van vlug­te­lin­ge uit Noord-A­fri­ka en die Mid­de-Oos­te ver­oor­saak word.

Die Groot De­pres­sie van die 1930’s het ’n era van reg­se dik­ta­tu­re in­ge­lui, met ramp­spoe­di­ge ge­vol­ge. Ek sê nie ons is op pad na nog ’n wê­reld­oor­log nie, maar dit is be­lang­rik om te er­ken dat wan­neer die le­we vir ge­wo­ne men­se span­nings­vol en frus­tre­rend raak en hul­le voel hul po­li­ti­ci laat hul­le in die steek, daar ’n nei­ging tot ou­to- ri­tê­re op­los­sings is.

In ’n on­lang­se pei­ling in die VSA is be­vind dat 34% van die A­me­ri­ka­ners ten guns­te is van “’n sterk lei­er wat nie met die Kon­gres of ver­kie­sings hoef te suk­kel nie”. So ’n re­ak­sie wat teen die he­le be­gin­sel van ’n A­me­ri­kaan­se de­mo­kra­sie in­druis, ver­dui­de­lik ver­moe­de­lik hoe­kom so baie A­me­ri­ka­ners Trump se ver­me­tel bra­va­de steun dat hy nét die man is om die he­le Washing­ton reg te ruk en A­me­ri­ka weer groots te maak.

Dit help die Trump-ver­skyn­sel ver­klaar, maar ek vind dit moei­li­ker om te be­gryp hoe­kom B­rit­tan­je hom­self in die voet skiet met sy re­fe­ren­dum op 23 Ju­nie oor of hy ’n lid van die Eu­ro­pe­se U­nie (EU) wil bly of nie.

B­rit­tan­je het hom­self net ver­le­de jaar op ’n soort­ge­ly­ke wy­se laat les op­sê met ’n re­fe­ren­dum oor of S­kot­land deel van Groot-B­rit­tan­je moet bly of ’n a­par­te staat moet word. Die S­kot­te het uit­ein­de­lik die ver­stan­di­ge ding ge­doen en ver­kies om deel van die gro­ter en­ti­teit te bly. Maar hoe­kom het B­rit­tan­je se To­ry-pre­mier, Da­vid Ca­me­ron, toe be­sluit om die selfs gro­ter ri­si­ko te loop om B­rit­tan­je moont­lik van Eu­ro­pa af te sny?

Die S­kot­se re­fe­ren­dum het ten doel ge­had om ’n ein­de te maak aan toe­ne­men­de af­skei­dings­ge­sin­de nei­gings daar.

Na­dat Ca­me­ron met daar­die dob­bel­spel ge­slaag het, het hy be­sluit om die­self­de ge­waag­de tak­tiek te ge­bruik om ’n skeu­ring te ver­hin­der van sy Kon­ser­wa­tie­we Par­ty deur xe­no­fo­bie­se na­si­o­na­lis­te wat wil hê B­rit­tan­je moet die EU ver­laat.

Ca­me­ron wil hê dat B­rit­tan­je deel van die EU bly; maar pleks daar­van om sy vol­ge­lin­ge te be­veel om par­ty­be­leid te volg, wat hy vrees ’n skeu­ring sal ver­oor­saak, laat hy op 23 Ju­nie ’n re­fe­ren­dum hou.

’n Mens sou kon sê dit is ’n slim en selfs dap­per de­mo­kra­tie­se plan, maar dit is ’n groot waag­stuk. Myns in­siens sal dit vir B­rit­tan­je ramp­spoe­dig wees om die EU te ver­laat. Me­nings­pei­lings toon die uit­slag gaan ’n na­el­byt­sto­rie wees.

Die pro­mi­nent­ste rol­spe­ler wat B­rit­tan­je se uit­tre­de uit die EU voor­staan, is Bo­ris John­son, wie se twee­de en laas­te ter­myn as bur­ge­mees­ter van Lon­den ver­le­de maand ge­ëin­dig het. Hy het da­de­lik aan­ge­kon­dig hy gaan hom vir B­rex­it [’n sa­me­voe­ging van B­ri­tain en ex­it] be­ar­bei – nie om­dat men­se hul­le sou kon in­dink dat hy glo dit sal die bes­te vir die land sal wees nie, maar eer­der om­dat dit die bes­te vir sy po­li­tie­ke loop­baan sal wees.

As die “uit”-stem­me wen, sal Ca­me­ron heel waar­skyn­lik moet be­dank – en John­son sal sy waar­skyn­lik­ste op­vol­ger wees.

John­son word as mee­do­ën­loos am­bi­si­eus be­skou. Soos ’n ru­briek­skry­wer van The Gu­ar­di­an dit on­langs ge­stel het: “Bo­ris is so be­re­ke­nend dat hy ’n tel­raam vir ’n hart het.”

John­son is klaar­blyk­lik be­sig om hom­self as B­rit­tan­je se Do­nald Trump te po­si­si­o­neer. Soos Ca­me­ron het hy ’n duur op­voe­ding aan E­ton Col­le­ge ge­had, maar hy pro­beer hom­self aan die kie­sers­pu­bliek voor­doen as ’n an­tie­sta­blishment-kul­tus­fi­guur wat ver­re­gaan­de din­ge kwyt­raak – soos dat ’n ver­e­nig­de Eu­ro­pa Hit­ler se droom was – en pro­beer aan­dag trek deur ’n bie­tjie soos ’n nar op te tree.

Soos Trump het hy ’n mop blon­de ha­re wat hy, vol­gens joer­na­lis­te, doel­be­wus voor TV-op­tre­des deur­me­kaar­krap om tot sy kul­tus­beeld by te dra.

Dit val my op dat al­bei hier­die mans te werk gaan vol­gens die aan­na­me dat kie­sers moeg is vir die ge­o­lie­de toe­spra­ke van be­roeps­po­li­ti­ci wat kos­me­ties deur pro­fes­si­o­ne­le beeld­poet­sers voor­be­rei is en wie se woor­de niks be­te­ken nie. Die Trump-John­son-tak­tiek is der­hal­we om dit te sê soos dit is, hoe ver­re­gaan­de ook al, om ver­fris­send nor­maal en reg­uit voor te kom.

Dit staan te be­sien of dít ’n doel­tref­fen­de tak­tiek gaan wees. Die pro­bleem is dat ’n ra­si­o­ne­le, wel­deur­dag­te de­bat die slag­of­fer word, met moont­li­ke erns­ti­ge ge­vol­ge vir ons al­mal in hier­die toe­ne­mend gein­te­greer­de wê­reld.

Al­bei gaan te werk vol­gens die aan­na­me dat kie­sers moeg is vir die ge­o­lie­de toe­spra­ke van be­roeps­po­li­ti­ci wat kos­me­ties deur pro­fes­si­o­ne­le beeld­poet­sers voor­be­rei is en wie se woor­de niks be­te­ken nie.

Die ge­vol­ge van B­rex­it spreek myns in­siens van­self. Dit sal Eu­ro­pa ver­swak, want B­rit­tan­je is ’n be­lang­ri­ke lid en ná Duits­land die u­nie se groot­ste e­ko­no­mie. Dit sal ook B­rit­tan­je ver­swak, want dit sal sy han­del met die 27 an­der le­de se­ker­lik laat af­neem.

John­son voer aan B­rit­tan­je is so be­lang­rik vir die EU dat an­der le­de by hom sal pleit om te­rug te keer, wat die B­rit­se re­ge­ring die ge­leent­heid sal bied om guns­ti­ger voor­waar­des vir her­toe­tre­de te be­ding.

Wat ’n be­drieg­li­ke snert. Ek dink dit is waar­skyn­li­ker dat die an­der le­de vir B­rit­tan­je die mid­del­vin­ger sal wys en hom as ’n ver­waan­de bui­te­staan­der sal be­han­del.

Maar die groot­ste re­per­kus­sies sal po­li­ties van aard wees. Ek dink die S­kot­te sal in die EU wil bly, wat tot nog ’n re­fe­ren­dum en hier­die keer tot af­skei­ding sal lei.

En dan is daar Ier­land. Die Ier­se Re­pu­bliek is ’n EU-lid en wil dit bly. Maar Noord-Ier­land, wat po­li­ties deel van die Ver­e­nig­de Ko­nink­ryk is, sal hom na­si­o­naal van die res van Ier­land moet los­maak, met grens­pos­te vir dui­sen­de daag­lik­se pen­de­laars.

Dit is ’n ver­skrik­li­ke ge­mors wat die Ver­e­nig­de Ko­nink­ryk sal af­ta­kel en die Groot uit Groot-B­rit­tan­je sal haal, met net ’n ge­frag­men­teer­de ei­land be­kend as Klein-En­ge­land wat sal oor­bly. Dít al­les in ’n wê­reld wat by die dag meer ge­ïn­te­greerd raak.

Fo­to:REU­TERS

Do­nald Trump kan straks, as deel van ’n golf van reg­se su­per­na­si­o­na­lis­me wat oor die wê­reld spoel, die nu­we A­me­ri­kaan­se pre­si­dent word.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.