Kern­krag voor­ge­hou as ‘groen op­los­sing’

Her­nieu­ba­re bron­ne ‘nie ge­skik vir ba­sis­krag’

Beeld - - Sake Nuus - Fran­cois Wil­li­ams

Mo­s­kou. – Voor­stan­ders van her­nieu­ba­re e­ner­gie kry maar swaar hier op die A­tomEx­po waar kern­krag op­ge­he­mel word as die groen op­los­sing van die toe­koms.

Bru­no Com­by, ’n Fran­se kern­fi­si­kus wat hom­self ook as ’n om­ge­wings­ak­ti­vis be­skou, sê wind­krag, ge­o­ter­mie­se krag en son­krag sorg maar vir skaars 3% van die wê­reld se e­ner­gie en ’n an­der groot e­ner­gie-op­los­sing soos kern­krag is no­dig as die wê­reld wil weg­kom van sy ver­sla­wing aan fos­siel­brand­stof, wat tans in to­taal 90% van die wê­reld se e­ner­gie voor­sien.

Son­krag help net as die son skyn, en Com­by, wat self 12 son­pa­ne­le op sy eko-huis se dak het, sê in die win­ter moet hy die Fran­se na­si­o­na­le krag­net­werk – waar­van 80% deur kern­krag ge­le­wer word – as rug­steun ge­bruik.

Com­by is ook die stig­ter van En­vi­ron­men­ta­lis­ts for Nu­cle­ar E­ner­gy, ’n ver­e­ni­ging wat om­ge­wings­ak­ti­vis­te saam­snoer wat kern­krag steun as ’n geen-kool­stof-op­los­sing.

Com­by sê kern­krag skep pro­por­si­o­neel baie min af­val en is ’n baie in­ten­sie­we kom­pak­te vorm van e­ner­gie. Een gram u­raan is e­kwi­va­lent aan een ton ru­o­lie.

Hy sê men­se is ook on­no­dig bang vir ra­di­o­ak­ti­wi­teit, want dit kom na­tuur­lik in die om­ge­wing en in ons eie lig­ga­me voor. Van die plek­ke in die wê­reld wat men­se vir ge­sond­heids­voor­de­le be­soek, is juis plek­ke met ho­ër ra- di­o­ak­ti­wi­teit.

Luis E­cha­var­ri, ’n S­paan­se in­ge­ni­eurs­kon­sul­tant, het hom ook op ’n pa­neel­be­spre­king by A­tomEx­po by Com­by ge­skaar en ge­sê kern­krag en her­nieu­ba­re e­ner­gie is baie ver­skil­lend.

Kern­krag ding met steen­kool en gas mee om hul­le te ver­vang as ba­sis­krag. Her­nieu­ba­re e­ner­gie het hy be­skryf as baie in­te­res­sant en baie be­lang­rik, maar nie as me­de­din­ger vir kern­krag nie want dit kan nie ba­sis­krag le­wer nie.

Hy glo wel kern­krag en her­nieu­ba­re e­ner­gie kan saam­werk en ge­kom­bi­neer word om fos­siel­brand­stof te ver­vang.

Ser­gei Ki­rien­ko, hoof van die Rus­sie­se kern­krag­maat­skap­py Ro­satom, sê dit maak nie sin om kern­krag en her­nieu­ba­re e­ner­gie teen me­kaar op te weeg nie, maar el­ke land moet self be­sluit wat is die op­ti­ma­le ba­lans tus­sen die twee.

In Rus­land be­spaar Rus­sie­se kern­krag­sta­sies 711 mil­joen ton kool­suur­gas per jaar – wat ge­lyk­staan­de is aan al die kool­suur­gas wat al­le Rus­sie­se mo­tors in ses jaar uit­spoeg.

Her­nieu­ba­re e­ner­gie is nie o­ral be­skik­baar nie, ter­wyl kern­krag ba­sis­krag vir ny­wer­he­de kan le­wer teen ’n sta­bie­le en voor­spel­ba­re prys. Steen­kool- en gas­pry­se is wis­sel­val­lig, so die kos­te om ’n ki­lo­watt-uur van steen­kool of gas op te wek, is baie af­hank­lik van die mark­prys.

Met kern­krag vorm die prys van u­raan maar 4% tot 5% van die kos­te om ’n ki­lo­watt-uur e­lek­tri­si­teit op te wek.

Vik­tor Vek­sel­berg, ’n Rus­sie­se sa­ke­man en pre­si­dent van die S­kol­ko­vo-s­tig­ting, het da­rem sterk op­ge­kom vir her­nieu­ba­re e­ner­gie en ver­dui­de­lik dat win­den son­krag ver­le­de jaar 164 GW se krag­ver­moë be­haal het, vir die eer­ste keer meer as die 110 GW van hi­dro­ë­lek­tri­si­teit.

Vek­sel­berg sê kri­ti­ci ha­mer ge­du­rig op die e­ko­no­mie­se pres­ta­sie van her­nieu­ba­re e­ner­gie, dat dit te duur is, maar die af­ge­lo­pe vyf jaar het die kos­te van krag uit her­nieu­ba­re e­ner­gie ge­hal­veer. Die ver­be­te­ring in doel­tref­fend­heid was dus 100%, teen­oor tra­di­si­o­ne­le krag­bron­ne se doel­tref­fend­heid wat maar met en­kel­sy­fers ver­be­ter.

Die kos­te van son­krag is tans $60 per me­ga­watt-uur, teen­oor $90 vir steen­kool. Die dui­de­li­ke ten­dens is dat die e­ner­gie­ba­lans be­sig is om te skuif, sê Vek­sel­berg.

Ver­le­de jaar was die to­ta­le be­leg­ging in her­nieu­ba­re e­ner­gie al $330 mil­jard.

Hy gee toe Rus­land gaan dit moei­lik vind om hom erns­tig tot her­nieu­ba­re e­ner­gie te ver­bind om­dat sy e­ko­no­mie so nou ver­bon­de aan fos­siel­brand­stof is. Rus­land is die wê­reld­lei­er met steen­kool, o­lie en gas. Die Rus­sie­se re­ge­ring het hom die af­ge­lo­pe drie jaar daar­toe ver­bind om teen 2020 tot 4% van sy krag van her­nieu­ba­re e­ner­gie te kry, maar teen die hui­di­ge groei­koers van be­leg­ging gaan dit maar sta­dig, en is her­nieu­ba­re e­ner­gie tans net 1% tot 1,5% van die land se to­ta­le e­ner­gie­meng­sel.

Vek­sel­berg voel eg­ter sterk son­krag kan krag toe­gank­lik maak in baie af­ge­leë ge­bie­de. In daar­die op­sig is dit ’n we­sen­li­ke me­de­din­ger vir tra­di­si­o­ne­le e­ner­gie­bron­ne.

E­cha­var­ri het ge­wys op die kos­te om e­lek­tri­si­teit in die krag­net­werk te in­te­greer wat dik­wels uit die oog ver­loor word.

Vir tra­di­si­o­ne­le krag van steen­kool, gas of kern­krag kos dit $1 tot $3 per MW, maar vir her­nieu­ba­re e­ner­gie is dit $17 tot selfs $50 per MWh.

Com­by het be­klem­toon daar is geen kon­flik tus­sen kern­krag en her­nieu­ba­re e­ner­gie nie. “Ons het el­ke bron van kool­stof­vrye e­ner­gie no­dig om fos­siel­brand­stof uit te fa­seer.” ) Fran­cois Wil­li­ams is in Mo­s­kou op uit­no­di­ging van die Rus­sie­se kern­krag­maat­skap­py Ro­satom, wat baie graag wil bie in die ver­wag­te kon­trak om tot so­veel as 9 600 MW se nu­we kern­krag­sta­sies in Suid­A­fri­ka te bou.

Ons het el­ke bron van kool­stof­vrye e­ner­gie no­dig om fos­siel­brand­stof uit te fa­seer.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.