Hul­dig ko­lo­nis­te wat op­ge­bou het

Brie­we

Beeld - - Kommentaar - Sê jou sê: Skryf aan brie­we@beeld.com

Pie­ter, P­re­to­ria

Dit lyk nie as­of die in­wo­ners van die voor­heen ge­ko­lo­ni­seer­de ge­bie­de in A­fri­ka be­sef hoe ko­lo­ni­sa­sie van­dag steeds help nie.

Ko­lo­ni­sa­sie was we­lis­waar vir die mees­te vol­ke van A­fri­ka – en dit sluit die A­fri­ka­ner in – ’n bit­ter er­va­ring. Daar­om be­staan daar tal­le ne­ga­tie­we sen­ti­men­te oor ko­lo­ni­sa­sie.

Die mees­te lan­de in A­fri­ka is ook as ge­volg van ko­lo­ni­sa­sie baie uit­ge­buit en be­roof.

Maar dit is hoog tyd dat die ne­ga­tie­we ge­voe­lens oor ko­lo­ni­sa­sie ’n slag heel­te­mal uit ko­lo­ni­sa­sie ge­fil­ter word. Ons moet neu­traal en on­e­mo­si­o­neel op ’n ge­kwan­ti­fi­seer­de ma­nier daar­na kyk.

Daar be­staan tal­le we­ten­skap­li­ke stu­dies in ver­band met ko­lo­ni­sa­sie wat die toe­stan­de voor ko­lo­ni­sa­sie met die toe­stan­de ná ko­lo­ni­sa­sie op ’n neu­tra­le wy­se ont­leed.

Uit ’n e­ko­no­mie­se oog­punt was daar voor ko­lo­ni­sa­sie min pro­duk­sie, min ny­wer­he­de en myn­bou, swak mark­te, feit­lik geen nu­we teg­no­lo­gie en min uit­voer.

Uit ’n in­fra­struk­tuur-oog­punt was daar voor ko­lo­ni­sa­sie swak land­bou­prak­ty­ke en me­die­se diens­te, swak paaie as­ook feit­lik geen spoor­weë, sa­ni­ta­sie, hos­pi­ta­le, dam­me, pyp­lei­dings, re­ser­voirs en wa­ter­voor­sie­ning nie.

Op me­die­se ge­bied het die le­wens­ver­wag­ting ná ko­lo­ni­sa­sie aan­sien­lik toe­ge­neem deur­dat baie siek­tes in A­fri­ka so te sê uit­ge­wis is – voor­dat MIV/vigs skie­lik in Sen­traal-A­fri­ka ver­skyn het.

Om na paaie, spoor­weë en wa­ter­pyp­lei­dings te­rug te keer: Dit is let­ter­lik dui­sen­de ki­lo­me­ter in A­fri­ka deur ko­lo­ni­a­le o­wer­he­de aan­ge­lê.

Po­li­ties: Voor ko­lo­ni­sa­sie was in die be­trok­ke ge­bie­de feit­lik nê­rens ’n We­ster­se soort de­mo­kra­sie nie, geen or­dent­li­ke reg­stel­sels nie en voor­du­ren­de oor­loë tus­sen die klei­ner stam­me en vol­ke.

Kom ons kon­sen­treer dan eer­der nou op die af­bre­kers wat tans hier on­der ons doe­nig is en hul­dig die ko­lo­nis­te wat op­ge­bou het!

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.