On­ver­wag­se kos­mos­krag­toer in Afr.

Beeld - - Boeke -

Meer as ’n me­ta­foor Ma­ryna Blo­me­rus

KWARTS UIT­GE­WERS, R299

Se­ker een van die ver­ras­send­ste en on­ver­wag­te pu­bli­ka­sies van 2016 het so am­per-am­per on­ge­merk ver­by­ge­gaan son­der veel me­di­a­dek­king.

Groot was my ver­ba­sing dus toe ek ver­le­de week ’n ek­sem­plaar van Meer as ’n me­ta­foor deur Ma­ryna Blo­me­rus in ’n boek­win­kel raak­sien. Ek was da­de­lik ge­fas­si­neer.

’n Boek oor kwan­tum­fi­si­ka en ho­lo­gram­me? In A­fri­kaans? ’n Ly­wi­ge 300 blad­sye, prop­vol kruis­ver­wy­sings en bron­ne en il­lus­tra­sies, met ’n on­weer­staan­ba­re vol­kleur voor­blad?

Ek is al lank­al in be­sit van The Ho­lo­graphic U­ni­ver­se deur Mi­cha­el Tal­bot. Die te­o­rie van die heel­al as ho­lo­gram het aan­vank­lik soos gek­heid ge­klink, maar word dees­dae toe­ne­mend erns­tig op­ge­neem in we­ten­skap­li­ke krin­ge.

Wel, da­rem erns­ti­ger as Da­vid Ic­ke se rep­tiel­te­o­rie!

Een re­de waar­om men­se hier­na be­gin kyk as die nu­we werk­lik­heids­me­ta­foor, is on­der meer om­dat dit tot dus­ver lyk na die bes­te ma­nier om Ein­stein se te­o­rieë wis­kun­dig met kwan­tum­fi­si­ka te ver­soen.

Blo­me­rus slaag daar­in om deur mid­del van deeg­li­ke na­vor­sing en die ge­bruik van ’n ge­wel­dig wye ver­wy­sings­veld A­fri­kaan­se le­sers in te lig oor al die jong­ste ge­dag­tes oor hier­die groei­en­de te­o­rie.

Sy be­trek sul­ke uit­een­lo­pen­de in­no­ve­ren­de den­kers soos Elon Musk, Jan S­muts, S­te­phen Ha­w­king, Ray Kur­z­weil en an­de­re.

Hoe­wel die teg­nie­se taal hier en daar moei­lik is om te lees, slaag sy daar­in om ’n boei­en­de prent­jie te skep wat lei na nu­we ma­nie­re om na die werk­lik­heid te kyk. Die heel­al wat sy met haar be­skry­wings skep, is vreemd, raai­sel­ag­tig en ont­hut­send.

“Mis­kien is die be­kend­ste (en mees om­stre­de) in­ter­pre­ta­sie van die an­tro­pie­se be­gin­sel dat ons in ’n ‘ont­wer­pers­heel­al’ woon.”

Nou toe nou! Het die we­ten­skap vol­sir­kel ge­kom? Is ons te­rug by die aar­de as mid­del­punt van ’n kos­mie­se ver­hoog wat spe­si­aal vir ons ge­skep is, deur . . . wie?

In die fi­na­le hoof­stuk­ke pro­beer Blo­me­rus le­sers help om ’n Chris­te­li­ke le­wens­be­skou­ing te ver­soen met som­mi­ge van die vreem­de as­pek­te van die ho­lo­gram-te­o­rie.

Sy doen dit son­der die al­we­ten­de ar­ro­gan­sie waar­voor fun­da­men­ta­lis­tie­se Chris­te­ne en ag­gres­sie­we a­te­ïs­te be­rug ge­word het.

Haar sie­ning van e­vo­lu­sie as ’n keu­se­ge­dre­we pro­ses, eer­der as slegs toe­val, en die rol van die vrye wil as ’n twee­sny­den­de swaard wat vry­heid bring, dog ook nu­we ge­va­re skep, is in­te­res­sant:

“Ver­stand ver­skyn as ’n re­bel in die heel­al, met ’n self­ge­sen­treerd­heid wat groot­liks tot dis­har­mo­nie en wan­or­de lei. Ver­stand, die re­bel, het ver­skyn. Self, die a­nar­gis, het ver­rys, en die oer­or­de van die heel­al is diep ver­steur.” In­der­daad!

Die so­ge­naam­de val van die mens in die Tuin van E­den het die leu­en moont­lik ge­maak, maar is ook ver­ant­woor­de­lik vir fik­sie, kul­tuur, we­ten­skap en die kuns­te.

Sou ons be­ter of sleg­ter daar­aan toe ge­wees het son­der ken­nis?

Op die ou end moet die le­ser hom- (of haar-)self af­vra: Het ons self die heel­al ge­skep? Kan ons, deur uit die reg­te hoek na din­ge te kyk, die toe­koms, so­wel as die ver­le­de ver­an­der?

Dit, en baie an­der ter­gen­de sa­ke be­gin by ’n mens spook.

Meer as ’n me­ta­foor is ’n pu­bli­ka­sie wat erns­tig op­ge­neem moet word; ’n in­tel­lek­tu­e­le krag­toer wat die le­ser nie slegs mee­voer nie, maar ook uit­daag om voor­op­ge­stel­de i­dees by die ven­ster uit te gooi en nuut te be­gin dink oor be­wus­syn, ge­loof, en ons plek in die kos­mos.

Be­ne­wens en­ke­le set­fou­te, is die boek goed ver­sorg en uit­ge­lê.

■ Koos Kom­buis is ’n san­ger en skry­wer van So­mer­set-Wes.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.