Vind uit of ser­wi­tuut op ei­en­dom be­staan

Beeld - - HUISGIDS -

Hoe gaan ek weet of daar ’n ser­wi­tuut op die ei­en­dom ge­re­gis­treer is as ek dit aan­koop?

’n Ser­wi­tuut kan om­skryf word as ’n ge­re­gis­treer­de reg op ’n on­roe­ren­de ei­en­dom van ’n an­der per­soon. Dit laat die hou­er van ’n ser­wi­tuut toe om iets te doen op die an­der per­soon se ei­en­dom. Hier­die reg dring in op die reg­te van ’n ei­e­naar van ’n on­roe­ren­de ei­en­dom. ’n Ti­pie­se voor­beeld is ’n reg van weg oor ’n ei­en­dom om toe­gang tot ’n aan­gren­sen­de ei­en­dom te ver­leen.

’n Saak­li­ke reg kan om­skryf word as ’n reg van ’n per­soon ten op­sig­te van ’n saak, en dit is ab­so­luut en af­dwing­baar teen­oor die he­le wê­reld.

Eien­doms­reg kan om­skryf word as die mees vol­le­di­ge saak­li­ke reg wat ’n per­soon ten op­sig­te van ’n saak kan hê. ’n Per­soon kan met en op sy on­roe­ren­de ei­en­dom maak wat hy wil, ui­ter­aard on­der­he­wig aan e­ni­ge be­per­kings wat in ter­me van die reg daar­op ge­plaas word. Geen ei­e­naar het ’n on­be­perk­te be­voegd­heid om te maak wat hy wil op sy ei­en­dom nie. ’n Ser­wi­tuut plaas by­voor­beeld ’n be­per­king op ’n ei­e­naar se reg om te maak wat hy wil op en met sy ei­en­dom.

Daar is drie ka­te­go­rieë van ser­wi­tu­te:

■ Grond- of saak­li­ke ser­wi­tu­te

Dit is waar ’n ser­wi­tuut ’n per­soon toe­kom in sy hoe­da­nig­heid as ei­e­naar van ’n ei­en­dom. Dit is ’n ser­wi­tuut wat ge­re­gis­treer word oor ’n stuk grond (die­nen­de erf) ten guns­te van ’n an­der stuk grond (heer­sen­de erf). Ti­pie­se voor­beel­de hier­van is ’n reg van weg, ’n reg van wei­ding, reg van wa­ter­lei­ding en e­lek­tri­si­teits­ge­lei­ding.

■ Per­soon­li­ke ser­wi­tu­te

’n Per­soon­li­ke ser­wi­tuut ken se­ke­re reg­te toe aan ’n in­di­vi­du of be­paal­de per­soon. ’n Per­soon­li­ke ser­wi­tuut is ’n be­perk­te saak­li­ke reg wat aan die hou­er daar­van in sy per­soon­li­ke hoe­da­nig­heid die reg ver­leen om iets op die an­der se ei­en­dom te doen. Ti­pie­se voor­beel­de sluit in vrug­ge­bruik en ’n be­wo­nings­reg (ha­bi­ta­tio).

■ O­pen­ba­re ser­wi­tu­te

’n O­pen­ba­re ser­wi­tuut is ’n reg wat ’n voor­deel vir die al­ge­me­ne pu­bliek daar­stel. Dit is nie ’n grond­ser­wi­tuut nie om­dat daar nie spra­ke van ’n heer­sen­de ei­en­dom is nie. Dit is ook nie ’n per­soon­li­ke ser­wi­tuut nie om­dat dit ten guns­te van die al­ge­me­ne pu­bliek ver­leen word en nie aan ’n be­paal­de in­di­vi­du nie. Ti­pie­se voor­beel­de is ge­meen­skap­li­ke wei­ding en o­pen­ba­re paaie.

Grond- en per­soon­li­ke ser­wi­tu­te word ge­ves­tig deur dit teen die ti­tel­ak­te van ’n ei­en­dom in die Ak­te­kan­toor te re­gis­treer. Die ser­wi­tuut word ge­re­gis­treer op grond van ’n koop­kon­trak, ’n ruil­kon­trak, ’n sken­kings­kon­trak of ’n tes­ta­men­tê­re be­ma­king.

’n Ser­wi­tuut kan ook by wy­se van ver­ja­ring ves­tig in ge­val­le waar ’n per­soon vir ’n on­on­der­bro­ke tyd­perk van 30 jaar o­pen­lik en as­of hy daar­op ge­reg­tig is die reg­te van ’n ser­wi­tuut­hou­er uit­oe­fen.

’n Ser­wi­tuut kan ook deur wet­ge­wing of by wy­se van ont­ei­e­ning ge­ves­tig word.

Om te be­paal of daar ’n ser­wi­tuut op ’n spe­si­fie­ke ei­en­dom ge­re­gis­treer is, moet die ti­tel­ak­te van die ei­en­dom na­ge­gaan word. In­dien jy on­se­ker is oor die na­gaan van ’n ti­tel­ak­te, kan jy ’n ak­te­ver­vaar­di­ger of no­ta­ris na­der vir hulp. Dit is be­lang­rik om in ge­dag­te te hou dat die waar­de van die ei­en­dom deur ’n ser­wi­tuut be­ïn­vloed word en ge­volg­lik word daar aan­be­veel dat ’n ti­tel­ak­te van ’n ei­en­dom na­ge­gaan word voor­dat dit aan­ge­koop word.

’n Ser­wi­tuut plaas ’n be­per­king op ’n ei­e­naar se reg om te maak wat hy wil op en met sy ei­en­dom.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.