‘Lei waar re­ge­ring mis­luk’

‘Sa­ke­lui het ver­ant­woor­de­lik­heid’

Beeld - - Nuus - El­sje du Toit en Su­san Cil­liers

“Ons moet be­paal wat die af­ge­lo­pe twee de­ka­des skeef­ge­loop het, so­wel aan die pri­va­te sek­tor as die re­ge­ring se kant, en se­ker maak die be­trok­ke kern­be­lang­heb­ben­des kom by­een en praat so­dat ons ge­sa­ment­lik ’n suk­ses­vol­le ma­nier kan vind om grondhervorming toe te pas.”

So het John Pur­cha­se van Ag­biz gis­ter in die Na­sie in Ge­sprek-be­spre­king op die Nam­po-oes­dag by Bot­ha­vil­le ge­sê.

“Die re­ge­ring het nie sy be­lof­tes en be­lei­de na­ge­kom nie. Daar is ’n in­wer­king­stel­ling­pro­bleem.”

Johannes Möller, pre­si­dent van A­gri SA, het in ’n an­der ge­sprek ge­sê dit help nie om men­se grond te gee son­der die no­di­ge men­tor­skap en op­lei­ding nie.

“Ek het al er­vaar hoe op­ko­men­de boe­re met die no­di­ge op­lei­ding tot en­tre­pre­neurs met ’n om­set van meer as R500 000 ont­wik­kel.

“Hul­le is op­ge­lei, het as suk­ses­vol­le boe­re na hul grond te­rug­ge­keer en suk­ses be­haal. Dit is wat ons met al die op­ko­men­de boe­re moet doen.”

M­pu­me­le­lo Mk­ha­be­la van N­tam­bo­se Kon­sult sê sa­ke­lui het die ver­ant­woor­de­lik­heid om te lei waar die re­ge­ring mis­luk het.

“Die re­ge­ring moet swart men­se be­gin ver­trou en swart men­se moet voel hul­le kan in be­heer van hul le­we wees.

“Ons al­mal hier stem saam: Trans­for­ma­sie moet plaas­vind en vaar­dig­he­de is no­dig om dié re­vo­lu­sie te lei.”

Op die eer­ste Na­sie in Ge­sprek-ge­leent­heid Maan­dag­aand in K­lerks­dorp het Mi­laan T­hal­wit­zer, ’n boer van die Bos­veld­groep in Lim­po­po, ge­sê tal­le boe­re is by grondhervorming be­trok­ke deur op­ko­men­de boe­re op te lei en ven­noot­skap­pe met hul­le te sluit.

Maar in Suid-A­fri­ka het al­le ge­meen­skap­pe, ook boe­re, vol­gens hom nog ’n ver pad om te loop om­dat daar min werk­li­ke ge­sprek­ke tus­sen swart en wit men­se is.

T­hal­wit­zer sê boe­re vra gro­ter dui­de­lik­heid van die re­ge­ring oor on­der meer grond­ei­e­naar­skap.

“Di­a­loog moet op grond­vlak in dis­trik­te be­gin. Baie boe­re wil ’n toe­koms vir land­bou skep deur ven­noot­skap­pe met op­ko­men­de boe­re aan te gaan. Ons sal geen pro­bleem met voed­sel­se­ker­heid hê in­dien ons ’n suk­ses kan maak van boer­de­ry op die so­wat 19 000 pla­se in SuidA­fri­ka wat suk­kel nie.

“Ons moet ver­al ge­leent­he­de skep vir jong swart men­se wat ’n gees­drif het om te boer.”

Mi­ke M­len­ga­na, di­rek­teur­ge­ne­raal van land­bou, er­ken grond­her­vor­mings­po­gings mis­luk dik­wels om­dat op­ko­men­de boe­re on­der­ling ba­klei en nie goed op­ge­lei is nie.

“Ons het ’n fout ge­maak om men­se wat nie die no­di­ge ver­moë het (om te boer) nie daar te sit son­der om se­ker te maak die pro­fiel van die nu­we boer vol­doen aan die ei­se van die spe­si­fie­ke soort boer­de­ry.”

M­len­ga­na stel voor dat die re­ge­ring nou­er be­trok­ke raak by grond­her­vor­mings­pro­jek­te om on­der meer die bin­ne­ge­veg­te op te los en dat geld eer­der aan op­ko­men­de boe­re ge­leen as ge­gee moet word.

“Dit kan help om gro­ter ver­ant­woor­de­lik­heid en aan­spreek­lik­heid te kweek.”

Ek het al er­vaar hoe op­ko­men­de boe­re met die no­di­ge op­lei­ding tot en­tre­pre­neurs met ’n om­set van meer as R500 000 ont­wik­kel.

— JOHANNES MÖLLER

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.