Be­sin oor reg­te van min­der­he­de

Beeld - - Kommentaar - Wil­lie S­pies

Wat be­te­ken min­der­heids­reg­te werk­lik? Dié vraag word toe­ne­mend ge­vra. Die die ak­ti­vis­te­groep die Or­ga­ni­sa­sie vir Gods­diens­on­der­rig en De­mo­kra­sie (O­god) se aan­soek in die hoog­ge­regs­hof teen ses A­fri­kaan­se sko­le waar die be­heer­lig­ga­me be­sluit het om ’n Chris­te­li­ke e­tos in die be­trok­ke sko­le te hand­haaf, het gis­ter ten ein­de ge­loop. Uit­spraak is voor­be­hou.

Ver­skeie voor­stan­ders van die ge­dag­te dat gods­diens­be­oe­fe­ning by sko­le ver­bied moet word, maak daar­op aan­spraak dat dit in­der­waar­heid oor min­der­heids­reg­te gaan. Hul­le meen die min­der­heids­reg­te van ou­ers wat hul kin­ders gods­diens-neu­traal wil groot­maak, word be­dreig wan­neer sko­le, wat deur die staat ge­sub­si­di­eer word, toe­ge­laat word om ’n Chris­te­li­ke of ’n Mos­le­mof Hin­doe-godsdiensbeleid te aan­vaar.

Die ar­ti­kel in die Grond­wet waar­oor die hof uit­sluit­sel moet gee, is art. 15. Dié ar­ti­kel, wat in die hoof­stuk oor ba­sie­se men­se­reg­te voor­kom, be­paal dat elk­een die reg het op vry­heid van ge­we­te, gods­diens, den­ke, oor­tui­ging en me­ning. T­wee­dens be­paal dit dat gods­diens­be­oe­fe­ning by staats- of staats­on­der­steun­de in­stel­lings mag ge­skied, mits die be­oe­fe­ning re­ëls na­kom wat deur die ter­saak­li­ke o­pen­ba­re ge­sag ge­maak is, dit op bil­li­ke grond­slag ge­skied en by­wo­ning daar­van vry en vry­wil­lig is. Die vraag is wie is die “ter­saak­li­ke o­pen­ba­re ge­sag”. Dít word be­ant­woord in die Na­si­o­na­le S­ko­le­wet, wat aan skool­be­heer­lig­ga­me daar­die ge­sag gee.

Die sko­le wat hof toe ge­sleep is, word al­mal deur hul be­heer­lig­ga­me be­stuur. Die feit dat hier­die be­heer­lig­ga­me re­ëls ge­maak het vir Chris­te­li­ke gods­diens­be­oe­fe­ning was die re­de vir die on­te­vre­den­heid. Daar word aan­ge­voer dat die re­ëls nie bil­lik is nie en dat deel­na­me nie vry en vry­wil­lig is nie. Juis op hier­die grond­slag meen die teen­stan­ders van gods­diens in o­pen­ba­re sko­le dat hul min­der­heids­reg­te ge­skend word. Vir hul­le be­te­ken min­der­heids­reg­te dus dat die min­der­heid al­tyd die be­pa­len­de fak­tor moet wees wan­neer o­pen­ba­re in­stel­lings be­leid moet in­stel.

Hier­die kon­sep van min­der­heids­reg­te om­vat nie die we­se van die reg­te van min­der­he­de nie. Trou­ens dit is ’n be­na­de­ring wat sterk her­in­ner aan a­part­heid, toe die reg­te van die min­der­heid wit stem­ge­reg­tig­des die reg­te van die meer­der­heid oor­tref het – met ge­vol­ge waar­mee ons van­dag nog suk­kel.

Min­der­heids­reg­te kan tog nie be­te­ken dat die kin­ders van ’n min­der­heid nie­gods­diens­ti­ge ou­ers kan aan­spraak maak dat al­le sko­le in die land se­ku­lêr moet wees nie. Dit sou be­te­ken dat die reg­te van een min­der­heid voor­rang bo die an­der ge­niet. Die i­de­aal is dat Chris­te­ne die reg moet hê om die e­tos te be­paal van sko­le waar hul­le in die meer­der­heid is. Die­self­de reg kom Mos­lem-, Hin­doe-, Jood­se en ag­nos­tie­se ou­ers toe in ge­meen­skap­pe waar hul­le in die meer­der­heid is.

Ui­ter­aard mag die min­der­heid nooit ge­vik­ti­mi­seer word nie en moet hul­le ge­ak­kom­mo­deer word in ’n gees van me­de­mens­lik­heid en ver­draag­saam­heid, maar die vi­sie van “se­ku­lê­re sko­le vir al­mal om­dat ’n min­der­heid ou­ers se­ku­lê­re on­der­wys ver­kies en die min­der­heid be­skerm moet word”, klink to­ta­li­têr.

Min­der­heids­reg­te is die reg van min­der­he­de om nie net te be­staan nie, maar hul­self juis uit te leef in in­stel­lings. Hier­die reg kom al­le groe­pe toe, ook Chris­te­ne. Die ob­ses­sie van groe­pe wat die reg van ge­loofs­ge­meen­skap­pe wil ont­neem, is ’n on­ge­son­de ob­ses­sie wat die land duur te staan kan kom.

Laat ons hoop dat die hoog­ge­regs­hof wys­heid aan die dag sal lê om nie die reg­te van skool­be­heer­lig­ga­me soos er­ken in die Grond­wet, weg te neem nie. ■ S­pies is pro­ku­reur van A­friForum en be­trok­ke by P­re­to­ria FM.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.