Tol­kien se hob­bits praat A­fri­kaans

Ja­nie Oost­huy­sen is die vrou wat vir Har­ry Pot­ter A­fri­kaans laat praat het. Sy het nou ook die i­ko­nie­se The Hob­bit in A­fri­kaans ver­taal. Ma­ri­a­na Ma­lan het vir haar ’n paar vrae ge­vra.

Beeld - - Kuns & Vermaak - Baie men­se sê dat hul be­lang­stel­ling in fan­ta­sie­ver­ha­le met be­gin het. Het jy so ’n af­skop­punt vir jou liefde vir fan­ta­sie? Jy sal se­ker vir al­tyd be­kend staan as die ver­ta­ler wat vir Har­ry Pot­ter A­fri­kaans laat praat het. Is jy klaar met Har­ry? Wat is d

Nie eint­lik nie. Ek was al­tyd lief vir lees – ek kan nie ’n tyd ont­hou dat ek nie dol was op lees of boe­ke nie, am­per e­ni­ge gen­re. Ek kry steeds nou en dan ’n na­vraag van ’n s­tu­dent of ’n joer­na­lis, plaas­lik of oor­see. Ge­luk­kig het ek ’n aan­tal ja­re ge­le­de ’n stan­daar­d­re­ak­sie uit­ge­werk wat die mees­te vrae dek en wat ek net vir die per­soon aan­stuur. Ek het ’n aan­tal ja­re ge­le­de be­sluit om nie meer ver­taal­werk te doen nie en op an­der as­pek­te van die skryf­kuns te fo­kus, soos men­tor­skap, en ek het tel­kens ge­wei­er as ie­mand my met ’n ver­ta­ling na­der.

Toe A­me­lia de Vaal van Pro­tea my oor The Hob­bit na­der, het dit eg­ter ’n twee­stryd tot ge­volg ge­had: Aan die een kant was dit ’n ge­leent­heid wat ek nie kon laat ver­by­gaan nie, aan die an­der kant het ek ’n aan­tal we­ke lank in­nig­lik ge­rou oor al­les wat ek sal moet prys­gee as ek wel by Tol­kien se wer­ke be­trok­ke sou raak. Dis moei­lik om iets uit te son- der. Die tei­ken­mark is na­tuur­lik al­mal wat lus het vir ’n op­win­den­de fan­ta­sie, maar meer spe­si­fiek jong tie­ners. Tog is die sin­ne dik­wels lank en kom­pleks, die woord­keu­se hoog, som­mi­ge na­me baie “En­gels” – en hoe­wel par­ty men­se ge­re­ken het dat die na­me nie ver­a­fri­kaans moet word nie, het ek sterk ge­voel dat dit no­dig is. In som­mi­ge ge­val­le was dit om se­ker te maak dat die naam reg uit­ge­spreek word, by­voor­beeld “G­hol­lum” (met ’n gh- soos in “gholf”) en nie “Gol­lum” (met ’n g- soos in “ge­weer” nie) en in an­der ge­val­le om die A­fri­kaan­se be­te­ke­nis van die naam in die boek in te dra.

Wan­neer ek na­me ver­taal, hou ek waar moont­lik by ge­lyk­klin­ken­de na­me (in Har­ry Pot­ter het ek by­voor­beeld pro­fes­sors “F­lit­wick” as “F­lic­ker­pit” ver­taal en “S­na­pe” as “S­nerp”). In Die hob­bit het “Gre­at-un­cle Bul­l­ro­a­rer” eg­ter “Groot­oom Woel­vle­ël” ge­word – ’n baie ou woord – en hoof­saak­lik om­dat dit my ple­sier ge­gee het. Ek voel sterk dat Die hob­bit ’n A­fri­kaan­se werk moet wees en nie iets half­ge­bak nie.

Die tyd­ro­wend­ste was die ge­dig­te. Tol­kien se ge­dig­te is nie ge­voels­ge­dig­te nie – ek kry die in­druk dit het vir hom ge­gaan oor die teg­nie­se ge­stoei met woord­spel, rit­me, rym­ske­ma, me­trum en wat nog al­les. Ek het dit al­les so goed moont­lik pro­beer na­volg. Glo my, el­ke ge­dig het dae ge­vat om op pa­pier te kry. Hoe­kom op die aar­de sal dit nie in A­fri­kaans werk nie? Dit werk in el­ke an­der taal, ook Ne­der­lands, al baie ja­re lank. A­fri­kaans is myns in­siens hon­ger vir die hob­bits. Ek het ver­neem dat die reg­te vir The Lord of the Rings goed­ge­keur is. Dis ’n heel an­der sto­rie op ’n heel an­der vlak.

Il­lus­tra­sies van ’n hob­bit­hui­sie.

Ja­nie Oost­huy­sen

Die om­slag van Die hob­bit.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.