‘Zu­ma en kie skep pa­ral­le­le ska­du­re­ge­ring’

Beeld - - Front Page - Ü­gen Vos

Suid-A­fri­ka is in die greep van ’n sis­te­ma­tie­se en doel­ge­rig­te, stil­le staat­skaping met die mag­sen­trum wat van die par­le­ment na “kom­buis­ka­bi­net­te”, soos die Gup­ta­fa­mi­lie se Saxon­wold-kom­pleks, ver­skuif word.

Dit is die kon­sen­sus van ’n ge­sa­ment­li­ke na­vor­sings­pro­jek deur vier u­ni­ver­si­tei­te, ver­skeie an­der in­stel­lings en ’n on­af­hank­li­ke joer­na­lis wat gis­ter in Jo­han­nes­burg be­kend ge­maak is.

Die na­vor­sings­pro­jek is vol­gens die na­vor­sers ’n ant­woord op Pra­vin Gord­han se on­lang­se wek­roep op Suid-A­fri­ka­ners om “die kol­le­tjies te ver­bind”.

Dit skets pres. Ja­cob Zu­ma en die Gup­tas as die e­pi­sen­trum van ’n skim­re­ge­ring wat pa­ral­lel met die grond­wet­li­ke re­ge­ring be­staan.

’n Pa­neel van vyf kun­di­ges het gis­ter­aand ge­sê die on­der­soek is ver­al deur vier kern­voor­val­le ge­nood­saak: die Ma­ri­ka­na-slag­ting, die Gup­tas wat toe­ge­laat is om hul pri­va­te vlieg­tuig op die Won­der­boom-lug­mag­ba­sis te laat land, die be­weer­de po­ging om M­ce­bi­si Jo­nas om te koop om mi­nis­ter van fi­nan­sies te word en die ka­bi­net­s­kom­me­ling.

“Die droom waar­aan Nel­son Man­de­la in 1994 ge­stal­te ge­gee het, is ver­raai.

“Ons taak as a­ka­de­mi­ci is om te kyk hoe dit ge­beur het,” sê prof. Mark S­wil­ling van die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch. Vol­gens hom is dit be­lang­rik om on­der­skeid te tref tus­sen kor­rup­sie, wat as die mis­bruik van staats­in­stel­lings deur in­di­vi­due vir eie ge­win ge­de­fi­ni­eer word, en die wer­king van die skim­staat.

Laas­ge­noem­de is vol­gens die na­vor­sers ’n groep in­di­vi­due met noue ban­de wat in ’n hi­ë­rar­gie om Zu­ma ge­skaar is.

Die slot­som is dat Zu­ma en sy on­der­steu­ners ’n nu­we swart e­li­te be­werk­stel­lig en dat dié k­lein groe­pie lo­ja­lis­te hul­self ten kos­te van die mid­del­klas en ar­mes ver­ryk.

Dié skim­ag­ti­ge fi­gu­re hou hul voor as veg­ters vir Jan en al­le­man, maar ar­moe­de het in werk­lik­heid se­dert 1994 van 31% tot 53% toe­ge­neem.

Die werk­lik­heid is dat Zu­ma reeds voor­dat T­ha­bo M­be­ki by Po­lo­kwa­ne deur ’n “ko­a­li­sie van die ge­won­des” ver­slaan is heg­te ban­de met die Gup­tas ge­had het en as jy dees­dae nie op goeie voet met Zu­ma is nie, kry jy bloot nie ’n kon­trak nie, sê die na­vor­sers. Die na­vor­sers be­plan om in die ko­men­de dae ge­reeld ge­val­le­stu­dies en op­volg­ver­slae o­pen­baar te maak.

Die na­vor­sers is ver­al be­sorg oor hoe die skim­re­ge­ring staats­in­stel­lings, soos die te­sou­rie, mee­do­ën­loos tei­ken en staats­in­tel­li­gen­sie vir hier­die doel­ein­des mis­bruik.

Die ver­slag, “Be­tra­y­al of the Pro­mi­se: How South A­fri­ca is Being S­to­len” is be­skik­baar op die web­werf van die Na­vor­sings­in­sti­tuut vir O­pen­ba­re Aan­ge­leent­he­de (pa­ri.org.za).

Die be­vin­din­ge in ’n ge­sa­ment­li­ke ver­slag oor staat­skaping deur vier u­ni­ver­si­tei­te het “sy ha­re laat reg­op staan”, sê prof. A­dam Ha­bib, vi­se­kan­se­lier van die U­ni­ver­si­teit van die Wit­wa­ters­rand (Wits).

Na­vor­sers van die u­ni­ver­si­tei­te van Kaap­stad en Jo­han­nes­burg, die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch en Wits het die ver­slag, “Be­tra­y­al of the Pro­mi­se: How South A­fri­ca is Being S­to­len”, saam­ge­stel.

Ha­bib het gis­ter ge­sê hy is ver­stom oor die ge­waag­de ma­nier waar­op die so­ge­naam­de ska­du-re­ge­ring wat hul­self aan pres. Ja­cob Zu­ma ver­bind het, te werk gaan.

“Die na­vor­sers is kor­rek wan­neer hul­le sê die kwes­sie wen­tel nie bloot rond­om kor­rup­sie nie. Wat hier ter spra­ke is, is ’n po­li­tie­ke a­gen­da om staats­in­stel­lings oor te neem om ’n nu­we swart ka­pi­ta­lis­tie­se klas te be­werk­stel­lig.

“Hul­le is nie eens skaam om o­pen­lik te er­ken dat die ka­ping van staats­in­stel­lings wel be­sig is om plaas te vind nie.

“Daar is ver­skeie kom­buis­ka­bi­net­te op ver­skeie vlak­ke van die staat, maar die Gup­tas is die ma­ke­laars wat die ver­skui­wing van staats­hulp­bron­ne na ’n swart ka­pi­ta­lis­tie­se klas fa­si­li­teer – en daar is baie geld wat in daar­die pro­ses ver­lo­re gaan.

“Die di­lem­ma is dat, in­dien jy werk­lik erns­tig is oor die land se ont­wik­ke­ling, het jy wel ’n swart ka­pi­ta­lis­tie­se klas no­dig, maar jy kort ’n pro­duk­tie­we swart ka­pi­ta­lis­tie­se klas wat die e­ko­no­mie laat groei, be­ter ver­goe­ding vir wer­kers en e­ko­no­mie­se in­klu­si­wi­teit.”

Vol­gens Ha­bib is dit dui­de­lik dít ge­beur nie.

Vol­gens hom be­moei die ka­pi­ta­lis­tie­se klas hom meest­al met die e­ko­no­mie van die mid­del­man of tus­sen­gan­ger wat die stel­sel van kor­rup­sie in die ten­der­pro­ses aan­wak­ker.

Ha­bib het ge­sê die hui­di­ge kli­maat in Suid-A­fri­ka is die i­de­a­le voor­beeld van die kon­struk­sie van ’n pa­ra­si­tie­se bour­geoi­sie.

In so ’n stel­sel kan die e­ko­no­mie vol­gens hom nie flo­reer of be­te­ke­nis­vol­le werk skep nie.

Hy het ge­waar­sku teen die ka­ping van be­we­gings wat e­ko­no­mie­se transformasie voor­staan vir eng per­soon­li­ke en po­li­tie­ke doel­ein­des.

Ha­bib het daar­op ge­wys dat dit ui­ters be­lang­rik is om die ga­ping tus­sen ryk en arm te ver­nou.

Om dit te doen, moet ’n mens aan­deel­hou­ers en be­leg­gers die ver­se­ke­ring kan gee dat daar ’n toe­koms vir hul­le is.

1. Slag­ting by Ma­ri­ka­na.

3. Aan­bod aan M­ce­bi­si Jo­nas.

4. S­kom­me­ling van die ka­bi­net.

2. Gup­tas op Wa­ter­kloof.

Fo­to: WITS

Prof. A­dam Ha­bib

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.