Mo­le­fe ook ’n ‘sleu­tel­spe­ler’

Beeld - - Nuus - Sa­rel van der Walt

Die ka­bi­net­s­kom­me­ling vroe­ër van­jaar was vol­gens die groep ken­ners van u­ni­ver­si­tei­te en an­der in­stel­lings wat staatskaping in Suid-A­fri­ka on­der­soek het, ’n “stil­le staats­greep”.

Dit was die eer­ste ka­bi­net­s­kom­me­ling son­der die vol­le on­der­steu­ning van die re­ge­ren­de ANC.

Dit het die sim­bi­o­tie­se ver­hou­ding tus­sen die re­ge­ring en die “ska­du­staat” ver­sterk wat ont­staan het ná die ANC se Po­lo­kwa­ne-kon­fe­ren­sie in 2007.

“Die aan­stel­ling van B­ri­an Mo­le­fe as uit­voe­ren­de hoof van E­s­kom ’n paar we­ke la­ter (ná die ka­bi­net­s­kom­me­ling) be­ves­tig dié ten­dens,” lui die groep ken­ners se ver­slag.

Hul­le stel dit dui­de­lik dat Ma­lu­si Gi­ga­ba, hui­di­ge mi­nis­ter van fi­nan­sies, en Mo­le­fe die af­ge­lo­pe se­we jaar sleu­tel­spe­lers in die staat­skapings­pro­ses ge­word het.

Na­dat Gi­ga­ba I­q­bal S­har­ma, ’n on­be­ken­de amp­te­naar van die de­par­te­ment van han­del en ny­wer­heid en ’n Gup­ta-ver­trou­e­ling, in De­sem­ber 2010 aan­ge­stel het as voor­sit­ter van Trans­net se raad, het hy Mo­le­fe in Fe­bru­a­rie 2011 as uit­voe­ren­de hoof aan­ge­stel.

Voor sy aan­stel­ling by Trans­net was Mo­le­fe hoof van die O­pen­ba­re Be­leg­gings­kor­po­ra­sie.

Ter­wyl Mo­le­fe nog daar ge­werk het, het Zu­ma in 2010 lui­dens me­di­a­be­rig­te na be­we­ring Mo­le­fe se diens­ter­myn met drie maan­de laat ver­leng. Dit moes hom in staat stel om ’n be­leg­ging te fa­si­li­teer wat die aan­koop van die Ka­na­de­se maat­skap­py Ura­ni­um One se Do­mi­ni­on-u­raan­myn in K­lerks­dorp deur die Gup­tas se Oak­bay Re­sour­ces and E­ner­gy moont­lik sou maak.

Een van die klei­ner maat­skap­pye wat saam met Oak­bay in die myn be­lê het, is Ma­ben­ge­la, wat be­hoort aan Zu­ma se seun Du­du­za­ne en Ra­jesh Gup­ta.

Du­du­za­ne en sy twee­ling­sus­ter, Du­du­zi­le, is vroe­ër al­bei by die Gup­tas se Sa­ha­ra-re­ke­naar­maat­skap­py aan­ge­stel.

Die pre­si­den­sie het ont­ken dat Zu­ma sr. e­nig­sins die pro­ses be­ïn­vloed het.

Vol­gens die ver­slag­skry­wers is dit be­kend dat die Do­mi­ni­on­myn nie wins­ge­wend was nie en ’n sleg­te ko­pie vir e­ni­ge be­leg­ger was. Oak­bay het net $37 mil­joen (so­wat R280 mil­joen) daar­voor be­taal. Maar in ag ge­no­me die kern­krag­on­der­han­de­lin­ge word dit nou dui­de­lik waar­om die Gup­tas daar­in be­lang ge­stel het.

Mo­le­fe het daar­na Trans­net se uit­voe­ren­de hoof ge­word.

Hy het lui­dens die ver­slag daar toe­stem­ming ge­gee vir groot pro­jek­te en vir die aan­skaf­fing van kern­diens­te en goe­de­re by nuwe maat­skap­pye ter­wyl ge­ves­tig­de, o­ën­skyn­li­ke “wit” on­der­ne­mings se kon­trak­te ver­vang is met “ge­se­lek­teer­de be­guns­tig­des” s’n.

In A­pril 2015 is hy as waar­ne­men­de be­stuurs­hoof van E­s­kom aan­ge­stel waar hy ver­se­ker het Te­ge­ta, ’n Oak­bay-fi­li­aal, kan die Op­ti­mum-steen­kool­myn koop.

Hy het Op­ti­mum se ei­e­naars, G­len­co­re, ge­dwing om ’n 1993kon­trak met E­s­kom ge­stand te doen wat hul­le in die fi­nan­si­ë­le knyp laat be­land het.

Dit het Te­ge­ta, waar­in Du­du­za­ne ’n aan­deel van 12,8% het, in staat ge­stel om die myn te koop, al het hy nie die R659 mil­joen ge­had wat hy moes neer­sit nie.

Na­dat Te­ge­ta se aan­soe­ke om ’n le­ning niks op­ge­le­wer het nie, het E­s­kom, on­der aan­voe­ring van Mo­le­fe, lui­dens be­rig­te ’n kon­trak van R659 mil­joen vir steen­kool aan Te­ge­ta toe­ge­ken en die be­drag voor­uit aan die maat­skap­py be­taal voor­dat e­ni­ge steen­kool nog ge­le­wer is.

Fo­to: LUCKY NXU­MA­LO

B­ri­an Mo­le­fe

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.