Doof­pot sit die dood in die pot

Beeld - - Nuus - A­li­da Kok is ’n do­sent in po­li­tie­ke we­ten­skap aan U­ni­sa.

Ek is die­self­de ou­der­dom – 32 – as wat Su­na Ven­ter was toe sy ge­sterf het. Ons ver­teen­woor­dig die ge­ne­ra­sie wat net-net oud ge­noeg is om ’n paar her­in­ne­rin­ge van a­part­heid se laas­te ja­re te hê.

Hier­die was ’n tyd waar­in in­ti­mi­da­sie deur mags­be­hep­te net­wer­ke en kor­rup­te re­ge­rings­groe­pe le­wens ver­nie­tig het. Wit kin­ders wat be­skut groot­ge­word het, het nie nood­wen­dig die ver­moë – as kind – om pre­sies te weet wat in die gro­te­re po­li­tie­ke om­ge­wing ge­beur nie.

In my er­va­ring, wel, as jy as kind op die kant­lyn die span­ning en kon­flik­te in ons sa­me­le­wing waar­ge­neem het in hier­die tyd, is jy van­dag sen­si­tie­wer as on­ge­reg­tig­he­de en mags­mis­brui­ke teen men­se plaas­vind.

Ons is ook die ge­ne­ra­sie wat groot­ge­word het in die vre­de en be­trek­li­ke sta­bi­li­teit van die 1990’s.

Ou­to­ri­ta­ris­me het in die in­ter­na­si­o­na­le wê­reld ver­der weg­ge­val en die “Der­de Golf van De­mo­kra­sie” het in die “Der­de Wê­reld” plaas­ge­vind.

As jy jou ver­stand in die 1990’s ge­kry het, dink jy po­li­tie­ke sta­bi­li­teit is die norm, want jy is ge­woond daar­aan.

De­mo­kra­sie te­sa­me met grond­wet­lik­heid en bur­ger­reg­te was van die de­fi­ni­ë­ren­de i­dees van daar­die de­ka­de en nie die ge­bruik van ge­weld­da­di­ge tak­tiek deur po­li­ti­ci en hul kor­nui­te om ge­hoor­saam­heid af te dwing nie.

The E­co­no­mist het van­dees­week ver­slag ge­doen dat 2016 die 11de ag­ter­een­vol­gen­de jaar is waar­in vry­heid en de­mo­kra­sie wê­reld­wyd af­ge­neem het.

Die in­te­gri­teit van de­mo­kra­sieë word moei­li­ker be­hou, want glo­ba­li­se­ring plaas ’n wy­er reeks van in­ter­na­si­o­na­le ver­an­der­li­kes in ons mid­de, soos su­pra­na­si­o­na­le lig­ga­me en in­ter­na­si­o­na­le mark­te wat be­slui­te neem na­mens be­vol­kings.

Die Gup­ta-broers is by­voor­beeld rol­spe­lers wat deur hier­die in­ter­na­si­o­na­le mark ’n hou­vas op Suid-A­fri­kaan­se ba­tes kon kry en die ga­te in ons de­mo­kra­sie het toe­ge­laat dat hier­die hou­vas ver­sterk is.

Hier skiet ek nie die es­sen­si­ë­le waar­de van ’n e­ko­no­mie se in­te­gra­sie met in­ter­na­si­o­na­le mark­te af nie. ’n E­ko­no­mie en die men­se van ’n land kan nie in af­son­de­ring flo­reer nie.

Ven­ter se le­we het dus be­gin in ’n vo­ri­ge tyd van ou­to­ri­ta­ris­me en mee­gaan­de ge­weld­tak­tie­ke, en het ge­ëin­dig in ’n nu­we era van ou­to­ri­ta­ris­me en mee­gaan­de ge­weld­tak­tie­ke wat sy spe- si­fiek en doel­be­wus teen­ge­staan het. Sy is die ge­sig van vol­ge­houe ver­set teen ’n mag wat baie gro­ter as een mens is.

Maar dit is hiér waar ek ’n punt wil maak. De­mo­kra­sie kan slegs deur ou­to­ri­ta­ris­me en ge­weld­tak­tiek oor­wel­dig word as daar ’n va­kuum is wat die ruim­te bied vir mags­ver­gry­pe om in plaas te vind. Hier­die va­kuum ont­staan as men­se stil­bly oor on­ge­reg­tig­heid.

Foe­ta K­ri­ge skryf in The Huf­fing­ton Post dat Ven­ter ’n paar dae voor haar dood op Facebook ge­skryf het: “So­me pe­op­le we­re for it and said it out loud and cle­ar, so­me pe­op­le we­re a­gainst it and ma­de it cle­ar­ly kno­wn, and so­me pe­op­le said no­thing at all. It is this group I st­rug­gle har­dest to f­or­gi­ve.”

Ons be­oor­de­ling van en ak­tie­we be­trok­ken­heid in die o­pen­ba­re sfe­re waar­in ons leef – al die plek­ke bui­te ons hui­se en pri­va­te sa­ke – is nood­saak­lik om te keer dat dít wat met Su­na Ven­ter ge­beur het weer ge­beur.

Om nie met ’n saak in die o­pen­ba­re sfeer saam te stem nie, stil te bly daar­oor en dit sy gang te laat gaan, maak jou ’n nul op ’n kon­trak.

Jy staan nie jou ruim­te vol nie en jy ver­oor­saak die va­kuum, en dit kan lei tot baie kon­kre­te ge­vol­ge. Selfs die dood van ’n mens. )

Die Bur­ger se spot­prent op 27 Mei. Vol­gens ’n oe­fe­ning­fi­si­o­loog aan die U­ni­ver­si­teit van die Wit­wa­ters­rand kry net die helf­te van Suid­A­fri­ka se kin­ders ge­noeg oe­fe­ning.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.