E­pos van Ri­aan nie lig­te­lik oop­ge­maak . . .

Beeld - - Kommentaar -

Kyk, jy skrik jou ha­re o­rent as jy jou e-pos­pro­gram oop­maak en jy sien die vol­gen­de in jou in­mand­jie: Va­n­af: Ri­aan Cruy­wa­gen Ge­stuur: Don­der­dag, 08 Ju­nie 2017 14:20 On­der­werp: Woord­wis­se­ling met Ger­hard Selfs Win­dows slaan ou­to­ma­ties oor na A­fri­kaans.

Dis ge­luk­kig – die he­mel sy dank! – ’n vrien­de­li­ke en in­ne­men­de e-pos, soos wat ons al­gar hom oor die ja­re heen leer ken het. En na­tuur­lik ge­skryf in fout­lo­se A­fri­kaans, selfs al is dit los­lit en klet­send.

As Ma­ri­ët­ta Kru­ger die do­yen­ne is van S­tan­daard­a­fri­kaans, is Ri­aan Cruy­wa­gen die do­yen. (En nee, die man­li­ke vorm van “do­yen­ne” is nié “do­y­haan” nie . . . )

Met sy toe­stem­ming ver­werk ek ’n vyf­tal kwes­sies wat hy aan­stip: ) on­der­weg x aan die gang: Ver­vang al­tyd “on­der­weg” met “op pad” in ’n sin om te sien of dit sin maak, by­voor­beeld “die ver­ga­de­ring is on­der­weg” werk nie lek­ker nie, want “die ver­ga­de­ring is op pad” is erg raar. Ons sê lie­wer “die ver­ga­de­ring is aan die gang”, of “die ver­ga­de­ring duur voort”.

(Ter­loops, die woord­jie “on­der­weg” is waar­skyn­lik die re­de waar­om so baie men­se ver­keer­de­lik “op­pad” vas skryf. Ont­hou eg­ter dat “on­der­weg” eint­lik die uit­son­de­ring is, ter­wyl “op pad” (net soos “op kan­toor”) die ge­wo­ne pa­troon is. “On­der­weg” kom al uit Mid­del­ne­der­lands (on­der­wēg­hen) en Ni­eu­hoog­duits (un­ter­wegs).

Daar­die -s in un­ter­wegs dui aan dat dit ’n by­woord (of by­voeg­li­ke naam­woord) is. ) ont­ruim x red: In be­gin­sel word net plek­ke ont­ruim (by­voor­beeld “die po­li­sie ont­ruim die saal/dorp/berg”), of soms ook pos­te en amp­te (by­voor­beeld “die par­le­ments­lid het sy se­tel ont­ruim”).

Die saak is eg­ter kom­pleks, want daar is niks fout nie met “Die . . . pre­mier . . . en sy ge­sin is . . . uit hul wo­ning . . . ont­ruim toe die po­li­sie ge­dink het dat ’n mo­tor wat voor die huis ge­par­keer was, ’n bom in ge­had het” (si­taat uit die WAT). Men­se kan dus ook uit ’n plek ont­ruim word. ) oor­tuig x oor­reed: Jy oor­tuig ie­mand van jou stand­punt of die waar­heid, maar jy oor­reed ie­mand om iets te doen. In be­gin­sel is “ek het hom oor­tuig om saam te kom” dus min­der juis; ons sê eer­der “ek het hom oor­reed om saam te kom”.

Maar dié twee loop na­tuur­lik mak­lik deur­me­kaar, want “ek het hom van my stand­punt oor­tuig dat dit be­ter vir hom is om saam te kom” is na­tuur­lik be­te­ke­nis­ge­wys baie na­by aan “ek het hom oor­reed om saam te kom”. Die WAT haal by­voor­beeld vir An­na M. Louw aan: “Hy laat hom, soos ge­woon­lik, nie deur my oor­reed nie en my plan sterf ’n vroeë dood.”

Aan­ge­sien dit hier oor ’n plan gaan, sou ’n mens eer­der “oor­tuig” ver­wag het. ) te dan­ke aan x te wy­te aan: Eers­ge­noem­de word in po­si­tie­we kon­teks­te ge­bruik (“die goeie gees by die SAUK is te dan­ke aan Hlau­di se af­dan­king”), laas­ge­noem­de in ’n ne­ga­tie­we kon­teks (“die mor­bie­de at­mos­feer by die SAUK is te wy­te aan Hlau­di se her­aan­stel­ling” – die he­me­le be­hoed ons!). ) ver­ban x ver­bied: “Ver­ban” be­te­ken on­ge­veer “weg­stuur”, ter­wyl “ver­bied” meestal ver­vang kan word met “be­let”. “Man ver­ban (weg­ge­stuur) uit S­pur ná on­der­on­sie” is dus kor­rek, aan­ge­sien ge­weld­da­di­ge op­tre­de ver­bied (be­let) word.

En so bly Ri­aan ons on­der­rig.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.