Wie gaan laas­te lag? Ge­beu­re op die ANC se pas af­ge­lo­pe be­leids­kon­fe­ren­sie het die teen­stan­ders van pres. Ja­cob Zu­ma laat glo hul­le kan die Gup­ta­ko­los nou ver­dryf, maar wat in De­sem­ber gaan ge­beur, is wat eint­lik gaan tel. be­rig.

Beeld - - By - Ca­rien du P­les­sis Du P­les­sis is ’n vry­skut­joer­na­lis. Haar boek oor N­ko­sa­za­na Dla­mi­niZu­ma ver­skyn bin­ne­kort by Pen­guin.

Soos ’n kul­kuns­te­naar werp Ja­cob Ged­leyihle­ki­sa Zu­ma sy arms in die lug en draai sy han­de, eers dié kant toe, en dan daar­die kant toe, draai sy kop skuins as­of hy luis­ter, gig­gel stout en vryf dan sy han­de saam.

“Ons het die op­los­sing ge­vind, ons het die ge­nees­mid­del ge­vind,” sê hy dan.

Soos k­lein gol­fies as ’n sterk wind oor wa­ter waai, gaan daar ’n ge­meng­de rim­pe­ling van goed­keu­ring, pro­tes en ver­ba­sing uit van die so­wat 3 000 men­se in die groot saal van die Jo­han­nes­burg-uit­stal­sen­trum in Nas­rec.

Dit is im­mers ’n man wat dik­wels ge­stand doen aan die be­te­ke­nis van sy mid­del­naam: “Hy wat lag ter­wyl hy sy vy­an­de ver­plet­ter.”

Ter­wyl Zu­ma ver­ant­woor­de­lik is vir die groot­ste ver­de­lings in die on­lang­se ge­skie­de­nis van die ANC, praat hy oor een­heid as­of hy die skep­per daar­van is.

“As ’n prak­tie­se maat­re­ël om ’n ein­de te maak aan die ver­skans­te prak­tyk van lys­te en fak­sies, be­hoort die tak­ke ’n voor­stel te oor­weeg om ’n twee­de ad­junk­pre­si­dent te hê so­dat ’n kan­di­daat in­ge­sluit kan word wat die twee­de mees­te stem­me ge­kry het in die kom­pe­ti­sie vir die po­si­sie van pre­si­dent,” lees hy, en kyk dan op om uit sy hart te praat vir wat soos ’n lang tyd voel.

Al was dit ’n be­leids­kon­fe­ren­sie, was die heel be­lang­rik­ste ding vir ’n mees­ter­li­ke po­li­tie­ke skaak­spe­ler soos Zu­ma, as­ook vir sy des­pe­ra­te op­po­nen­te, om hul on­der­steu­ning on­der die af­ge­vaar­dig­des te toets voor die par­ty se lei­er­skaps­ver­kie­sing aan die ein­de van die jaar.

Die teg­nie­se re­ses­sie en die af­gra­de­rings tot rom­mel­sta­tus kan vir eers wag.

Dit was al op dag een dui­de­lik dat Zu­ma se steun swak­ker is as wat dit ses maan­de ge­le­de was.

In die mid­dag, ná ’n o­pe­nings­toe­spraak waar­in Zu­ma na al sy teen­stan­ders ge­kap het, en ver­al ’n sny­den­de aan­val op die ve­te­ra­ne ge­loods het wat kri­ties is oor sy lei­er­skap, het sy on­der­steu­ners pro­beer om ’n di­ag­nos­tie­se ver­slag deur G­we­de Man­tas­he, se­kre­ta­ris-ge­ne­raal, te blok­keer.

Hul­le is eg­ter ver­slaan en Man­tas­he het die ver­slag, waar­in staat­skaping en die Gup­ta-fa­mi­lie se in­vloed op Zu­ma se re­ge­ring be­spreek word, voor­ge­lê.

Ter­wyl dit ’n oor­win­ning was vir die an­ti-Zu­ma-kamp, het dit ook ver­de­lings in Ra­map­ho­sa se tuis­pro­vin­sie, Lim­po­po, bloot­ge­lê – ’n swak plek in sy mon­de­ring.

Dié pro­vin­sie on­der pre­mier S­tan Mat­ha­ba­tha steun Ra­map­ho­sa, maar die ANC se jeug­li­ga in dié pro­vin­sie staan by Zu­ma.

Al­bei kam­pe is dus in die ge­veg ge­wond, maar dit was ook dui­de­lik dat die #Gup­taLe­aks-e­pos­se en die ka­bi­net­s­kom­me­ling in A­pril, as­ook har­de werk op grond­vlak deur Ra­map­ho­sa-on­der­steu­ners, hul tol van die Zu­ma-kamp ge­ëis het.

Zu­ma moes ’n ma­nier vind om die de­bat weer on­der sy be­heer te kry, en die voor­stel van twee ad­junk­pre­si­den­te is ’n goeie ma­nier om dit te doen.

Een van sy be­lang­rik­ste kamp­veg­ters, Sihle Zi­ka­la­la, ANC­voor­sit­ter in K­waZu­lu-Na­tal, het die vlie­ër ’n paar dae van­te­vo­re op­ge­stuur, en dit het dui­de­lik ge­noeg steun vir Zu­ma ge­kry om die vlie­ër te vat en daar­mee te hard­loop.

Hy sal nou van pro­vin­sie na pro­vin­sie gaan om tak­ke van sy stand­punt te oor­reed.

Dit is ook na­tuur­lik ’n goeie ver­sko­ning om hul­le in die oë te kyk en te vra dat hul­le sy ge­ko­se kan­di­daat, N­ko­sa­za­na Dla­mi­niZu­ma, voor­ma­li­ge kom­mis­sie­voor­sit­ter van die A­fri­ka-U­nie, steun.

Dit is ’n s­tra­te­gie wat al­tyd goed werk vir hom (ont­hou hoe An­di­le Lun­gi­sa ’n paar maan­de ge­le­de tot ANC-voor­sit­ter van die Nel­son Man­de­la­baai-streek ge­kies is ná ’n be­soek van Zu­ma, selfs al het Man­tas­he hom ver­bied om te staan om­dat hy reeds lid was van die pro­vin­si­a­le uit­voe­ren­de ko­mi­tee).

Die twee ad­junk­pre­si­den­te is ook ’n goeie ver­se­ke­rings­po­lis vir Zu­ma, wat be­te­ken hy sal wen selfs al ver­loor sy kan­di­daat en word ad­junk­pre­si­dent. Sy kamp sal ten min­ste nog met een voet in die pre­si­den­sie staan.

As Dla­mi­ni-Zu­ma eg­ter wen, is dit heel waar­skyn­lik dat Ra­map­ho­sa sal wei­er om as haar ad­junk te dien. Hy voel im­mers dat hy, as ad­junk­pre­si­dent, krag­tens die ANC se tra­di­si­o­ne­le ge­bruik, die een is wat pre­si­dent moes word.

Na­dat hy vyf jaar lank le­gi­ti­mi­teit ver­leen het aan ’n Nom­mer Een wat nie sy na­tuur­li­ke ven­noot is nie en wat ei­e­han­dig die e­ko­no­mie so die af­grond in stuur, sal dit ’n klap in sy ge­sig wees om nog ’n ter­myn Nom­mer Twee te moet wees on­der Dla­mi­ni-Zu­ma.

Dit be­te­ken dat die Zu­ma­kamp die po­si­sies van twee ad­junk­pre­si­den­te het om mee te smous as be­lo­nings vir dié wat die kamp steun. Da­vid Ma­bu­za, M­pu­ma­lan­ga-pre­mier, het sy oog op dié pos en het dit oor die na­week dui­de­lik laat blyk dat hy nog be­skik­baar is.

Sy pro­vin­sie is die der­de groot­ste in die ANC en in ’n sce­na­rio waar die steun ge­lyk­op ver­deel is tus­sen die pro­vin­sies, kan hy die mags­ba­lans swaai na die kant wat hy on­der­steun. M­pu­ma­lan­ga is im­mers die een pro­vin­sie waar die ANC nog in ver­kie­sings groei.

Su­san Booy­sen, po­li­tie­ke ont­le­der aan die U­ni­ver­si­teit van die Wit­wa­ters­rand, sê by­voor­beeld Ma­bu­za, teen wie daar in die ver­le­de ver­skeie aan­ty­gings van kor­rup­sie ge­maak is, ver­trou Dla­mi­ni-Zu­ma nie, en is nog on­ge­luk­kig om­dat sy in 2010, as mi­nis­ter van bin­ne­land­se sa­ke, ’n ten­der van mil­jar­de ran­de ge­kan­sel­leer het wat aan Ro­bert Gu­me­de, Ma­bu­za se vriend, toe­ge­ken is.

Nog ’n pre­mier in die so­ge­naam­de pre­miers­liga wie se steun aan die Zu­ma-kamp skyn­baar ef­fens wan­kel, is Su­pra Ma­hu­ma­pe­lo van Noord­wes. Die be­lof­te van ’n pos as ad­junk­pre­si­dent kan hom dalk net oor­tuig.

Man­tas­he se naam is ook in dié ver­band ge­noem. Hoe­wel hy kri­ties is oor Zu­ma, word daar ge­fluis­ter dat hy be­reid sou wees om met ie­mand soos Dla­mi­ni-Zu­ma saam te werk.

Man­tas­he se steun is be­lang­rik om­dat hy sterk staan in die Oos-Kaap, die ANC se twee­de groot­ste pro­vin­sie (tak­ke hier leun tans in Ra­map­ho­sa se rig­ting), maar ook om­dat hy ver­ant­woor­de­lik is vir die ad­mi­nis­tra­sie van die lei­ers­kon­fe­ren­sie. Man­tas­he be­heer wat­ter le­de van tak­ke die kon­fe­ren­sie mag by­woon.

Dit was dui­de­lik uit die be­leids­kon­fe­ren­sie se re­so­lu­sies oor ver­al die e­ko­no­mie dat par­ty­le­de suk­kel om saam te stem oor die be­leid wat ver­on­der­stel is om te be­paal wat­ter soort lei­er die par­ty no­dig het.

Oor iets soos grond­her­vor- ming, by­voor­beeld, is al­bei die op­sies wat be­spreek is, uit­ein­de­lik in die re­so­lu­sie op­ge­neem. Die kam­pe stem saam dat dit vin­ni­ger moet ge­beur, bin­ne die raam­werk van die wet en die Grond­wet (die Ra­map­ho­sa­kamp). In­dien dit nie werk nie, moet die Grond­wet aan­ge­pas word om dit moont­lik te maak (die Dla­mi­ni-Zu­ma-kamp).

Die ANC weet eg­ter die par­ty sal suk­kel om ooit weer ’n meer­der­heid van twee der­des in ’n ver­kie­sing te kry. Die ANC sal moont­lik met Ju­li­us Ma­le­ma en sy EFF moet on­der­han­del vir stem­me in die par­le­ment.

Dit is eg­ter on­se­ker of Ma­le­ma se mak­kers e­nig­sins saam met ’n ANC sal werk wat deur die Zu­ma-fa­mi­lie be­heer word – dit is nou as die ANC ná die 2019ver­kie­sing nog e­nig­sins in be­heer is.

Die moont­lik­heid dat die ANC dié ver­kie­sing kan ver­loor, kwel baie af­ge­vaar­dig­des. ’n String ANC-po­li­ti­ci het al hul werk ver­loor se­dert die ANC se steun van sy hoog­te­punt van ’n twee der­de­meer­heid in 2004 tot ver­le­de jaar se 52% ge­daal het.

Maar oor die ses dae van in­tro­spek­sie is daar skyn­baar nie veel ruim­te ge­laat vir ’n neer­laag of om nu­we plan­ne te be­dink waar­mee die ANC vo­ren­toe kan gaan nie. )

Fo­to: DEAAN VIVIER

Die dans­pas­sies van Ja­cob Zu­ma, N­ko­sa­za­na Dla­mi­ni­Zu­ma en Cy­ril Ra­map­ho­sa ver­bloem die span­ning op die kon­fe­ren­sie.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.