Be­sluit self oor Hoern­lé se mo­del

Beeld - - Kommentaar - Tyl Uil­spie­ël, P­re­to­ria

Jo­hann van der West­hui­zen se ar­ti­kel oor A­fri­kaans en T­heo van der Mer­we se re­ak­sie daar­op her­in­ner my aan twee ge­sprek­ke oor taal en kul­tuur in ’n mul­ti­kul­tu­re­le land, uit ver­gan­ge se dae.

In 1960 het ek as ’n eer­ste­jaar­stu­dent in die vol­ke­kun­de­klas ken­nis ge­maak met die term “ak­kul­tu­ra­sie”. Dit ver­wys na ’n pro­ses van we­der­syd­se kul­tu­re­le be­ïn­vloe­ding tus­sen uiteenlopende groe­pe. Dit be­te­ken dat in­dien ver­skil­len­de kul­tuur­groe­pe die­self­de land be­woon, daar gaan­de­weg kul­tuur­ver­men­ging sal plaas­vind.

’n Le­wen­di­ge be­spre­king het ge­volg en voor­beel­de soos taxi en poe­toe­pap, taal­ver­men­ging en dies meer is ge­op­per ter­wyl ie­mand ook voorspel het dat ons na­ge­slag een­dag ’n soort Fa­na­galô, ’n men­gel­taal wat op die my­ne ont­wik­kel is, sal praat. Des­tyds was En­gels steeds ’n do­ring in die vlees vir baie.

Slegs een per­soon het ver­klaar dat die in­heem­se ta­le on­der­ste­bo ge­loop sal word deur En­gels wat ’n wê­reld­taal is. Waar staan En­gels nou?

In die­self­de tyd het ons in die na­tu­rel­le-ad­mi­nis­tra­sie-klas die voort­be­staan van ver­skil­len­de groe­pe (wit/swart) on­der die loep ge­neem deur by­voor­beeld die se­gre­ga­sie­be­lei­de on­der B­rit­se ko­lo­ni­a­le be­stuur, af­son­der­li­ke ont­wik­ke­ling, so­wel as ver­skil­len­de se­gre­ga­sie- en in­te­gra­sie­mo­del­le, te oor­weeg.

Een van die voor­ste li­be­ra­le den­kers van die 1930’s en 1940’s, prof. Alf­red Hoern­lé, se in­te­gra­sie/as­si­mi­la­sie-mo­del het my al­tyd by­ge­bly.

Hy het die me­ning ge­hul­dig dat waar ver­skil­len­de be­vol­kings­groe­pe die­self­de grond­ge­bied deel, ’n pro­ses van in­te­gra­sie ont­wik­kel. Dit be­gin in die werk­plek waar wit en swart wer­kers met me­kaar in aan­ra­king kom en dit lei gaan­de­weg tot e­ko­no­mie­se in­te­gra­sie, dan tot so­si­a­le in­te­gra­sie en uit­ein­de­lik tot ras­se­ver­men­ging.

Dit is be­kend dat e­ko­no­mie­se in­te­gra­sie a­part­heid lank­al on­der­ste­bo ge­loop het en dat so­si­a­le in­te­gra­sie nou aan die gang is. Die le­ser kan ver­der self be­sluit oor Hoern­lé se mo­del.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.