Ace Ma­gas­hu­le, p­re­mier van die Vry­staat, is as se­kre­ta­ris­ge­ne­raal van die ANC be­noem. Hy word as ’n mag­ti­ge mags­ma­ke­laar in die ANC be­skou, skryf

Gert Coet­zee.

Beeld - - By -

Ace Ma­gas­hu­le is deur die ANC-jeug­li­ga en umK­hon­to weSi­z­we se ve­te­ra­ne­ver­e­ni­ging (MKMVA) as hul kan­di­daat vir se­kre­ta­ris-ge­ne­raal be­noem wan­neer die pos van G­we­de Man­tas­he ein­de van­jaar va­kant word.

Die pos sou Ma­gas­hu­le pas. As ’n po­li­tie­ke kom­mis­sar en ’n uit­ge­sla­pe stra­teeg, nes sy held Ja­cob Zu­ma, is hy ’n ma­ri­o­net­te­mees­ter wat graag die tou­tjies ag­ter die skerms trek.

Ook in die Vry­staat steun die ANC-jeug­li­ga Ma­gas­hu­le om in Augustus van­jaar weer as Vry­staat­se ANC-voor­sit­ter her­kies te word – wat sy kans vir aan­stel­ling as na­si­o­na­le se­kre­ta­ris­ge­ne­raal sou ver­ste­wig.

Of kan die kaar­te an­ders val en Ma­gas­hu­le as Vry­staat­se lei­er ge­lig word nou­dat T­ha­bo Ma­nyo­ni, oud­bur­ge­mees­ter van Man­gaung, ken­nis ge­gee het van sy voor­ne­me om eers­ge­noem­de teen te staan?

Ma­gas­hu­le is ’n kei­har­de po­li­ti­kus wat eens al­om deur die Vry­staat­se ANC ver­af­god is. Dis net so on­denk­baar dat hy ont­troon sal word as wat dit eens was dat Zu­ma as ANC-lei­er ge­lig kan word.

Slaag adj.p­res. Cy­ril Ra­map­ho­sa daar­in om ANC-lei­er te word, hou dit be­lang­ri­ke im­pli­ka­sies in. Die vraag is of die Vry­staat af­stuur op ’n ver­ras­sen­de wen­ding waar­in die “Ra­map­ho­sa-kamp” eer­der as die “Zu­ma-kamp” se kan­di­daat as pro­vin­si­a­le par­ty­lei­er ge­kroon word.

Nes in die Noord-Kaap waar Za­ma­ni Saul, van Ra­map­ho­sa­kant, op die pro­vin­si­a­le par­ty­kon­gres op Co­les­berg in Mei on­ver­wags vir p­re­mier Syl­via Lu­cas, ’n vu­ri­ge Zu­ma-mee­lo­per, uit die kus­sings ge­lig het.

Ma­gas­hu­le se pos is nie meer on­aan­tas­baar nie. Fak­to­re wat ’n rol ge­speel het, is die ge­moedskuif op die ANC-be­leids­kon­fe­ren­sie, die af­brand van die Bloem­fon­tein­se stad­saal, Gup­ta­ba­ga­sie en die so­ge­naam­de pre­miers­liga se be­weer­de ta­nen­de in­vloed.

Ná die be­leids­kon­fe­ren­sie is dit nie meer ’n uit­ge­maak­te saak dat die Zu­ma-kamp met dr. N­ko­sa­za­na Dla­mi­ni-Zu­ma se­ë­vie­rend uit die stryd gaan tree nie.

Met die o­ën­skyn­lik draai­en­de ge­ty in die ANC, soos wat die be­sef toe­neem dat Dla­mi­ni-Zu­ma nie ’n uit­ge­knip­te pre­si­dent is nie, moet Ma­gas­hu­le-hul­le ook hul toe­koms­kaar­te reg speel.

Op die kon­fe­ren­sie was die woord juis dat Ma­gas­hu­le en die Vry­staat­se ANC hul­le nog nie tot Dla­mi­ni-Zu­ma as lei­er­skan­di­daat ver­bind het nie en dat plaas­li­ke steun vir Ra­map­ho­sa toe­neem.

Die moont­lik­heid dat Ra­map­ho­sa in De­sem­ber kan wen, sal sterk in die ge­dag­tes wees op die pro­vin­si­a­le lei­ers­kon­gres van 10 tot 13 Augustus in Tu­ma­ho­le (of­te­wel Pa­rys, Ma­gas­hu­le se groot­word­dorp).

Hier sal die Vry­staat­se ANC – voor­ty­dig – sy hand moet be­gin wys.

Ma­nyo­ni het vroe­ër be­ves­tig hy gaan Ma­gas­hu­le as Vry­staat­se ANC-lei­er teen­staan.

“Dis be­lang­rik dat die ANC vars moet dink oor die toe­koms van die par­ty en met ver­nu­wen­de i­ni­si­a­tie­we vo­ren­dag moet kom,” het hy ge­sê.

Sy ant­woord op ’n vraag van Mo­q­ha­ka News oor sy steun aan Ra­map­ho­sa was sin­spe­lend op Zu­ma en Dla­mi­ni-Zu­ma. “Ons kan nie ’n Bill en Hil­la­ry C­lin­ton-si­tu­a­sie in Suid-A­fri­ka hê nie; ons kan nie ge­salf­des hê nie. Die ANC kan nie ge­mo­no­po­li­seer word nie.”

Oor Ma­gas­hu­le se ge­wild­heid in die Vry­staat­se ANC – ook as die uit­de­ler van la­kens – was vroe­ër nie twy­fel nie. Met die Vry­staat­se ANC as ’n mi­kro­kos­mos van die na­si­o­na­le ANC, is (of was?) hy die plaas­li­ke Zu­ma met sy eie vu­ri­ge on­der­steu­ners.

Dit kom teen die ag­ter­grond daar­van dat hy vir drie ter­my­ne as Vry­staat­se p­re­mier oor die hoof ge­sien is, al was hy ANC­voor­sit­ter hier.

Ná die mag­stryd tus­sen Ma­gas­hu­le en Mo­si­u­oa Le­ko­ta, eer­ste Vry­staat­se ANC-p­re­mier (van 1994 in die Man­de­la-era), het ook oud­pres. T­ha­bo M­be­ki vir Ma­gas­hu­le twee keer as p­re­mier oor die hoof ge­sien – met as ver­stek­kan­di­da­te Win­kie Di­re­ko in 1999 en toe Be­a­tri­ce Mars­hoff in 2004.

Toe Zu­ma in 2009 vir Ma­gas­hu­le as p­re­mier aan­wys, was dit vir hom en sy on­der­steu­ners die ver­vul­ling van ’n lank ge­koes­ter­de am­bi­sie.

Nou is Ma­gas­hu­le in die twee­de ter­myn van sy pre­mier­skap wat, bui­ten deur sy ANC-on­der­steu­ners, as ’n mis­luk­king be­skou word, ge­ge­we die Vry­staat se hag­li­ke stand.

Sy Ku­baan­se voor­lief­de, pro­jek Hla­se­la (glo vir ver­snel­de diens­le­we­ring) en om­stre­den­heid rond­om die Vre­de-melk­plaas – met Gup­ta-ban­de – ken­merk sy be­wind.

Mo­se­ben­zi Z­wa­ne, nou mi­nis­ter van mi­ne­ra­le bron­ne, het as des­tyd­se Vry­staat­se LUR vir land­bou die brief be­krag­tig wat vir die Gup­tas lan­dings­reg­te op die Wa­ter­kloof-lug­mag­ba­sis be­kom het.

#Gup­tale­aks her­be­ves­tig dat die Vre­de-sui­wel­plaas, ook ’n pro­jek van die de­par­te­ment van land­bou, wel Gup­ta-sui­ers het. Geld van die fr­ont­pro­jek is glo ge­bruik om die Gup­ta-troue by Sun Ci­ty te help fi­nan­sier.

Lui­dens #Gup­tale­aks is Ma­gas­hu­le se seuns Ts­he­pi­so en T­ha­to (soos Zu­ma se seun Du­du­za­ne) op die Gup­ta-lys van be­guns­tig­des.

Na­ma­te teen­stand in die ANC teen die Gup­tas en staat­skaping op­laai, sou die Gup­ta-ban­de ook teen Ace en sy Vry­staat­se mee­lo­pers kon be­gin tel.

Aan eNCA het Ma­gas­hu­le hier­oor ge­vra wat ver­keerd is daar­mee as po­li­ti­ci se fa­mi­lie­le­de in die p­ri­va­te sek­tor werk.

“Hoe­veel lei­ers se fa­mi­lies werk vir ver­skil­len­de maat­skap­pye? Hoe­kom son­der jul­le hier­die jong seun uit?” wou hy op eNCA se vraag weet.

Ma­nyo­ni is van­self­spre­kend nie on­be­wus daar­van dat die Gup­ta-ge­ty ook vir Ma­gas­hu­le in­haal nie.

Oor die af­brand van die Bloem­fon­tein­se stad­saal het Ma­gas­hu­le so­ver be­kend nie ’n woord ge­rep het nie, al het dit ge­beur on­der toe­sig­hou­er­skap van Ol­ly Mlam­le­li, sy be­skerm­ling, wat hy as (mis­luk­te) LUR vir sa­me­wer­ken­de re­ge­ring, tra­di­si­o­ne­le sa­ke en mens­li­ke ne­der­set­ting na die pos van bur­ge­mees­ter van Man­gaung her­ont­plooi het.

Die af­we­si­ge Mlam­le­li kon nie die sta­king van Sam­wu-wer­kers in Man­gaung ont­lont nie. In ’n nag van dra­ma het hul­le in Ju­nie die his­to­rie­se stad­saal van Bloem­fon­tein laat af­brand.

Dié tra­ge­die is in ge­ma­tig­de Vry­staat­se ANC-krin­ge met weer­sin be­groet.

Ook dit speel in die guns van Ma­nyo­ni, ad­junk­voor­sit­ter van die Vry­staat­se ANC, wat ’n ver­trou­e­ling van Ma­gas­hu­le was tot­dat twee­spalt ’n paar jaar ge­le­de tus­sen hul­le ont­staan het, deels weens Ma­nyo­ni se eie as­pi­ra­sies.

As Man­gaung-bur­ge­mees­ter het Ma­nyo­ni taam­lik vi­si­oe­nê­re plan­ne vir die ont­wik­ke­ling van die stad be­kend ge­stel, maar min het daar­van ge­kom voor­dat hy vir Mlam­le­li moes plek maak.

Ná 2016 se plaas­li­ke ver­kie­sing het Ma­gas­hu­le vir Ma­nyo­ni na die par­le­ment laat her­ont­plooi, maar laas­ge­noem­de het van­jaar be­dank “om die ANC in die Vry­staat te kom ver­sterk”.

Die on­lang­se twiet van Fi­ki­le M­ba­lu­la, lid van die ANC se na­si­o­na­le uit­voe­ren­de ko­mi­tee en mi­nis­ter van po­li­sie, oor Ma­gas­hu­le staaf on­der­stro­min­ge in die par­ty oor dié am­bi­si­eu­se Vry­sta­ter.

M­ba­lu­la kap die moont­li­ke keu­se van Ma­gas­hu­le as se­kre­ta­ris-ge­ne­raal.

“Ace Ma­gas­hu­le is ’n be­slis­te nee nee nee, die man sal klaar­speel met wat van ons be­we­ging oor is. Hy sal dit dood­maak,” lui die twiet.

Ma­gas­hu­le moet as guns­te­ling vir her­aan­stel­ling in die Vry­staat­se ANC-lei­ers­pos be­skou word. Dalk is hy vol­gen­de jaar as se­kre­ta­ris-ge­ne­raal van die ANC een van die mag­tig­ste men­se in die Suid-A­fri­kaan­se po­li­tiek.

Maar ge­ge­we die storm­ag­ti­ge na­si­o­na­le ANC-mag­stryd is dit “’n hoen­der of die ei­er eer­ste”-si­tu­a­sie.

E­nig­iets kan ge­beur. Soos Po­lo­kwa­ne 2007, B­rex­it en Trump­ga­te wys.

Fo­to: DAN XANGAZA

Ace Ma­gas­hu­le (regs) en p­res. Ja­cob Zu­ma (naas­links) saam met lyf­wag­te toe Zu­ma Bloem­fon­tein vroe­ër van­jaar be­soek het.

T­ha­bo Ma­nyo­ni

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.