Te­sta­ment: ’n Lief­des­ge­baar

Maak dit vir jou ge­lief­des mak­li­ker met ’n deeg­li­ke do­ku­ment

Beeld - - VOORBLAD - CHARNÉ VAN DER WALT

Dit was die af­ge­lo­pe week Na­si­o­na­le Te­sta­ment­week en ho­pe­lik het nuus oor die moets en moe­nies van ’n te­sta­ment jou aan­ge­moe­dig om jou eie te­sta­ment te her­sien (of om een op te stel).

Wie moet ’n te­sta­ment hê? Ek dink el­ke lie­we per­soon van 18 jaar en ou­er wat vol­mag het oor sy eie geld­sa­ke moet ’n te­sta­ment hê! Te­sta­men­te is nie net vir men­se wat ei­en­dom be­sit, ge­troud is of kin­ders het nie. As jy ’n bank­re­ke­ning, kre­diet­kaart, han­dels­re­ke­ning, be­las­ting­nom­mer, huur­kon­trak, me­die­se fonds, le­wens­po­lis of be­leg­gings, ’n mo­tor of stu­die­skuld het, moet jy eer­der ’n te­sta­ment laat op­stel.

Wan­neer jy jou te­sta­ment op­stel, wees be­dag op die vol­gen­de: ■

Ver­staan die ver­skil tus­sen wen­se en be­pa­lings

Daar is se­ke­re be­hoef­tes wat jy in jou te­sta­ment kan uit­spreek, maar jy kan nie nood­wen­dig jou fa­mi­lie of naas­be­staan­des dwing om daar­die voor­skrif­te te volg ná jou dood nie.

’n Goeie voor­beeld hier­van is of jy jou or­ga­ne vir oor­plan­ting wil skenk of nie. Ek sal in so ’n ge­val my kli­ënt aan­raai om voor­af te re­gis­treer as or­gaansken­ker en om dit met hul fa­mi­lie te be­spreek. Dit is soms ’n be­sluit wat ge­neem moet word lank voor­dat die te­sta­ment se uit­voe­ring aan­dag ge­niet.

Wees ver­sig­tig met spe­si­a­le wen­se

Wees ver­sig­tig om nie met spe­si­a­le wen­se e­mo­si­o­ne­le ei­se aan men­se stel of dat dit lyk of jy uit jou graf wil re­geer nie.

’n Voor­beeld hier­van is die ver­sor­ging van troe­tel­die­re en om men­se te laat voel dit word al­leen­lik en vir al­tyd net hul­le ver­ant­woor­de­lik­heid. Die ver­sor­ger kan siek word of e­mi­greer en daar­om moet jy men­se aan­stel wat jy kan ver­trou met toe­koms­ti­ge be­slui­te soos wat­ter van jou troe­tel­die­re van me­kaar ge­skei kan word en wat­ter nie.

’n An­der voor­beeld is waar jy op ’n spe­si­fie­ke plek of op ’n u­nie­ke wy­se be­gra­we wil word, wat dalk nie nood­wen­dig prak­ties of fi­nan­si­eel uit­voer­baar is nie.

As jy ge­skei is en toe­sig het oor jou kin­ders, kan jy ’n voog be­noem in jou te­sta­ment, maar dit kan ge­woon­lik nie die kind se oor­bly­wen­de na­tuur­li­ke voog ver­vang nie. Kry voor­af ad­vies by ’n maat­skap­li­ke wer­ker oor hoe hier­die soort si­tu­a­sies ge­han­teer

Aan­stel­ling van voog­de

word as ie­mand sterf en be­spreek dit voor­af met ou­pas en ou­mas, gro­ter kin­ders en an­der be­trok­ke­nes.

As jy die e­nig­ste na­tuur­li­ke voog van jou kin­ders is, maak se­ker dat jy nie net voog­de aan­stel wat jy ver­trou nie, maar wat so­ver moont­lik ook die­self­de le­wen­styl en waar­des aan jou kin­ders kan bied. Neem ook die ge­sond­heid en woon­plek in ag van per­so­ne wie jy be­trek as voog­de. ■

Ek is van me­ning dat daar min om­stan­dig­he­de is waar ’n win­kel­te­sta­ment vol­doen­de is.

As jy nie on­der­vin­ding het met die op­stel van te­sta­men­te nie, gaan jy nie nood­wen­dig weet wat kort nie. Doen moei­te om ’n kun­di­ge te be­trek (al be­taal jy ’n be­drag) so­dat jy weet

Ge­vaar van win­kel­te­sta­men­te

jou sake word pro­fes­si­o­neel han­teer en dat jou wen­se kor­rek uit­ge­voer word met be­hulp van ’n wet­li­ke en uit­voer­ba­re do­ku­ment.

Kon­tant­be­ma­kings moet haal­baar wees

In som­mi­ge ge­val­le is dit be­ter om na per­sen­ta­sies te ver­wys as jy kon­tant­be­drae aan men­se wil be­maak eer­der as om vas­te be­drae in die te­sta­ment te noem.

As daar nie ge­noeg kon­tant in jou boe­del is om hier­die kon­tant­be­drae te be­taal nie, gaan jou ek­se­ku­teur moont­lik ba­tes moet ver­koop om dit te kan uit­be­taal. Dit is ook nie nood­wen­dig die i­de­a­le tyd (guns­ti­ge mark­om­stan­dig­he­de) om daar­die soort ba­te te ver­koop nie. In­fla­sie het ook ’n uit­wer­king op hier­die be­drae.

As jy be­drae be­maak aan an­der, maak se­ker dat dit ge­doen word krag­tens ’n by­ge­werk­te boe­del­ont­le­ding en dat daar­die be­drae kon­tant te al­le tye be­skik­baar is.

Maak voor­sie­ning vir kon­tant om eer­der die vol­le ek­se­ku­teurs­hef­fing te be­taal

Die mak­si­mum gel­de wat die ek­se­ku­teur mag ont­vang (na­dat die boe­del af­ge­han­del is), word be­re­ken op so­wat 4% van die boe­del se ba­tes (dit sluit be­las­ting op toe­ge­voeg­de waar­de in).

As jy jou ga­de aan­stel as ek­se­ku­teur, mag die o­wer­he­de ver­eis dat jou ga­de ’n a­gent soos ’n pro­ku­reur of ou­di­teur aan­stel om te help met die boe­del, wat dan in elk ge­val gel­de sal vra. As jy ie­mand ge­bruik wat kun­dig is (en wat nie on­no­dig talm met boe­del­sa­ke nie), is dié gel­de eint­lik ’n be­leg­ging.

Voor­sien vir vol­doen­de kon­tant vir be­las­ting en di­ver­se uit­ga­wes

Sorg dat daar vol­doen­de kon­tant in jou boe­del is om die oor­drags­kos­te te be­taal om ei­en­dom in die naam van die erf­ge­naam te re­gis­treer, as­ook vir die kos­te om jou laas­te be­las­ting­op­ga­we in te dien. ’n Vol­le­di­ge ont­le­ding voor­dat jy die te­sta­ment op­stel, sal ook kan be­paal of jou boe­del boe­del­be­las­ting sal moet be­taal. ■

Weet wat is deel van jou te­sta­ment en wat nie

Han­teer jou le­wen­de te­sta­ment (wat be­paal dat jy nie kuns­ma­tig aan die le­we ge­hou wil word nie) a­part van jou ge­wo­ne te­sta­ment. Re­ël voor­af met jou naas­be­staan­des oor wag­woor­de van jou e­lek­tro­nie­se in­lig­ting, bank­sa­ke en so­si­a­le­me­di­a­blad­sye. Geld in af­tree­fond­se word ook a­part ge­han­teer, dit vorm nie deel van jou boe­del (te­sta­ment) nie.

Ont­hou: ’n Te­sta­ment moet op el­ke blad­sy vol­le­dig on­der­te­ken word in die fi­sie­ke teen­woor­dig­heid van twee ge­tui­es wat be­voeg is om as ge­tui­es te kan op­tree.

Jy kan po­si­tief by­dra om die toe­koms­ti­ge pro­ses van jou boe­del se be­red­de­ring te ver­ge­mak­lik deur jou per­soon­li­ke sake in or­de te hou, skuld te be­perk en te ver­se­ker dat jy vol­doen­de le­wens­dek­king het.

Charné van der Walt is ’n fi­nan­si­ë­le raad­ge­wer en be­las­ting­prak­ti­syn. Die ar­ti­kel is in le­ke­taal ge­skryf en be­vat nie spe­si­fie­ke of per­soon­li­ke raad nie. Sy skryf ge­reeld vir Sake.

Fo­to: ISTOCK

As jy nie er­va­ring het met die op­stel van ’n te­sta­ment nie, kry eer­der ’n kun­di­ge om jou te help.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.