Hou duim v as hý word ver­kies

Die Burger - - 10 - Mid­del­grond Hen­ry Je ffreys

Toe die ANC in die 1990’s die vry­heid­stryd op­ge­skort en in­ge­stem het tot vreed­sa­me on­der­han­de­lin­ge om Suid-A­fri­ka op ’n de­mo­kra­tie­se en grond­wet­li­ke pad te plaas, was die land en die wê­reld vir een van dié po­li­tie­ke deur­bra­ke van die 20ste eeu oor­ge­haal.

Dié hoë ver­wag­ting het met die vry­la­ting van oud­pres. Nel­son Man­de­la en an­der po­li­tie­ke ge­van­ge­nes mo­men­tum ge­kry. Man­de­la, die eens ge­vrees­de “ter­ro­ris” (vir ’n min­der­heid van SuidA­fri­ka­ners) is eg­ter as ’n vre­de­ma­ker en staats­man van for­maat be­wys.

Saam met oud­pres. F.W. de K­lerk het Man­de­la ’n re­ge­ring van na­si­o­na­le een­heid on­der­han­del wat aan­vank­lik goed ge­werk het. Dit het nie lank ge­hou nie.

Man­de­la is op­ge­volg deur oud­pres. T­ha­bo M­be­ki, wat nie ’n sleg­te ad­mi­nis­tra­teur was nie, maar hy het se­ke­re te­kort­ko­min­ge ge­had. Sy on­ver­skil­li­ge han­te­ring van die land se MIV/vigspan­de­mie sal hom nog lank as ’n erns­ti­ge mis­tas­ting ag­ter­volg.

M­be­ki het ’n pas­sie vir in­ter­na­si­o­na­le sa­ke en A­fri­ka ge­had en het hom daar­voor be­y­wer om die vas­te­land ook op die de­mo­kra­tie­se pad te plaas. Die wy­er de­mo­kra­ti­se­ring van A­fri­ka het vin­nig op die hak­ke van dié van SuidA­fri­ka ge­volg en M­be­ki het ’n sen­tra­le rol hier­in ge­speel. Hy het ak­tief ge­help om die A­fri­ka-U­nie (AU) op die been te bring, wat dit vir A­fri­ka se be­rug­te ou­to­kra­te moei­lik maak om te oor­leef.

A­fri­ka het dees­dae meer de­mo­kra­sieë as ooit te­vo­re. S­taats­gre­pe, die ge­bruik­li­ke ma­nier van re­gi­me­ver­an­de­ring, kom wei­nig voor en waar dit wel ge­beur, ver­werp die vas­te­land dit.

Wat sta­tuur be­tref, kan M­be­ki nie in die­self­de a­sem as Man­de­la ge­noem word nie. Maar dit geld om­trent e­ni­ge an­der lei­er in die wê­reld.

M­be­ki is op­ge­volg deur pres. Ja­cob Zu­ma. Sy ter­myn word be­skou as oor­we­gend ’n ramp. M­be­ki het Zu­ma as ad­junk­pre­si­dent in die pad ge­steek op grond van ver­moe­dens dat hy kor­rup is. Maar in 2007 het Zu­ma M­be­ki as ANC-lei­er op­ge­volg in een van die mees dra­ma­tie­se ver­kie­sings vir dié pos in die ANC. In 2008 het hy M­be­ki se vreed­sa­me ver­wy­de­ring as staats­hoof ge­or­kes­treer.

Kom­mer oor Zu­ma en kor­rup­sie is oor die ja­re as ge­reg­ver­dig be­wys. Daar gaan sel­de ’n dag ver­by dat daar nie ’n nu­we sto­rie oor kor­rup­sie is waar­by Zu­ma glo be­trok­ke is nie. Sy ver­hou­ding met die Gup­tas word al­ler­weë as in­tens kor­rup be­skou.

Dié ver­hou­ding het ’n nu­we woord tot die woor­de­skat ge­voeg: staat­skaping. Dit is die pro­ses waar­deur on­ver­ko­se rol­spe­lers deur kor­rup­te op­tre­de in sa­me­wer­king met top­re­ge­rings­lui be­heer neem oor die staat se be­leid­ma­king en hulp­bron­ne en hul­self op twy­fel­ag­ti­ge ma­nie­re ver­ryk.

Dit word al­ler­weë aan­vaar dat Zu­ma en die Gup­tas ’n pa­ral­lel­le re­ge­ring ge­ves­tig het wat staats­kon­trak­te na Gup­ta-maat­skap­pye ka­na­li­seer.

Staat­skaping en Zu­ma se rol daar­in is nou die sen­tra­le fo­kus van die ANC se lei­er­stryd om ’n op­vol­ger vir Zu­ma te kies. Dít sit aan­sien­li­ke druk op die kan­di­da­te om hul eer­ba­re bo­na fi­des te be­wys. Een van dié kan­di­da­te, Zu­ma se voor­ma­li­ge vrou en ver­trou­e­ling, N­ko­sa­za­na Dla­mi­ni-Zu­ma, sal na ver­wag­ting pro­beer om hom teen die klag­te van kor­rup­sie te be­skerm.

Suid-A­fri­ka­ners wat smag na ’n te­rug­keer na skoon re­ge­ring sal duim vas­hou dat Ra­map­ho­sa as Zu­ma se op­vol­ger ver­kies word.

Ra­map­ho­sa is ’n man met sy eie aan­sien­li­ke fi­nan­si­ë­le ver­mo­ëns wat hom min­stens in te­o­rie uit die ver­soe­king sal hou om die staats­kas te plun­der.

Die­self­de word ook ge­sê van die an­der kan­di­da­te in die wed­loop. Hul­le is nie so ryk soos Ra­map­ho­sa nie, maar daar is niks wat dui op re­des tot kom­mer oor hul eer­baar­heid nie.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.